Türk Bitig: Göktürkçe Çeviri


Saydam indir


TÜRK kelimesi Orhun Abidelerinde aşağıdaki iki şekilde yazılmıştır.

Göktürkçe Türk - Türük

Orhun Yazıtları'nda 'Türk' ve 'Tanrı' Kelimeleri

Göktürkçe Türk - Türük

Tonyukuk anıtında 'Türk bodun' (Türk boyun) Türk Boyları kelimeleri.


Göktürkçe Alfabe


Göktürkçe, Orhun Yazıtları'nın alfabesi ve Türk boylarının kulandığı en eski yazı sistemidir. 4 ünlü, 25 ünsüz ve 9 çift sesli olmak üzere toplam 38 adet 'damga' denilen harfden oluşur. Büyük-küçük harf ayrımı yoktur. Sağdan sola doğru yazılır ve okunur.

Ünlü Harfler (4)

AEOUÖÜ
𐰀𐰃𐰆𐰇

Not: 10 ünsüz harfin kalın ve ince biçimi vardır.

Kalın-İnce Ünsüzler

Kalın Ünsüzler (10)
𐰉𐰑𐰍𐰴𐰞𐰣𐰺𐰽𐱃𐰖
BDGKLNRSTY
𐰋𐰓𐰏𐰚𐰠𐰤𐰼𐰾𐱅𐰘
İnce Ünsüzler (10)

Normal Ünsüzler (5)

ÇMPŞZ
𐰲𐰢𐰯𐱁𐰔

Çift Sesliler (9)

İÇNGNY
𐰱𐰨𐰭𐰪

NDLDIKOK-UKÖK-ÜK
𐰦𐰡𐰶𐰸𐰜

Ünlü Harflerin Kuralları

𐰀 kalın Ünsüzler ile hece kurunca A sesi verir, İnce Ünsüzler ile E sesi verir. Normal Ünsüzler ile daha önceki veya sonraki ünsüze bağlı A veya E sesi verir.

Örnekler:
BaLA𐰉𐰞𐰀 BeLE𐰋𐰠𐰀
BaLE𐰉𐰠𐰀 BeLA𐰋𐰞𐰀
BaZA𐰉𐰔𐰀 BeZE𐰋𐰔𐰀
AZaB𐰀𐰔𐰉 EZeB𐰀𐰔𐰋

𐰃 kalın Ünsüzler ile hece kurunca I sesi verir, İnce Ünsüzler ile İ sesi verir. Normal Ünsüzler ile daha önceki veya sonraki ünsüze bağlı I veya İ sesi verir.

Örnekler:
YaNI𐰖𐰣𐰃 YeNİ𐰘𐰤𐰃
YaZI𐰖𐰔𐰃 YeZİ𐰘𐰔𐰃
AZIY𐰀𐰔𐰃𐰖 EZİY𐰀𐰔𐰃𐰘

𐰆 ilk hecede iken O sesi verir, sondaki hecelerde U sesi verir, ince ünsüzler ile hece kuramaz.

Örnek:
OTUR𐰆𐱃𐰆𐰺
OTURUR𐰆𐱃𐰆𐰺𐰆𐰺

𐰇 ilk hecede iken Ö sesi verir, sondaki hecelerde Ü sesi verir, kalın ünsüzler ile hece kuramaz.

Örnek:
GÖTÜR𐰏𐰇𐱅𐰇𐰼
GÖTÜRÜR𐰏𐰇𐱅𐰇𐰼𐰇𐰼

Not: Bu kural gereği, Türk kelimesi eskiden Törük olarak seslendirilir idi. Törük kelimesi Orhun Abidelerinde "türemiş" ve "töre" manalarında kullanılmıştır ve aynı kökten gelir. Belki de belli bir atadan veya yerden türemiş olan halk, veya belli töresi olan halk manasına gelmektedir.

Költiğin, kuzey yüzü #K10
..:𐰇𐰓: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰽𐰺: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰸𐰆𐰯: 𐰇𐰠𐰏𐰠𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰢𐰾:..
..: ÖD: TeŊRİ: YaŞaR: KİŞİ: OGLI: KOP: ÖLGeLİ: TÖRÜMiŞ:..
...Zamanı Tanrı yaşar, Kişi oğlu hep ölümlü türemiş...

Költiğin, doğu yüzü #D1
..:𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰭: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐱃𐰆𐱃𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾:..
...TÜRK: BODuNıŊ: İLİN: TÖRÜSİN: TUTA: BİRMiŞ:..
...Türk boylarının ilini, töresini tutuvermiş...

Çift Seslilerin Kullanımı

Örnekler:
İÇ𐰱İÇİN𐰱𐰃𐰤
𐰨KaZaNÇ𐰴𐰔𐰨
NG𐰭TeNGRİ𐱅𐰭𐰼𐰃
NY𐰪KONYA𐰸𐰆𐰪𐰀
ND𐰦ANDA𐰀𐰦𐰀
LD𐰡ALDI𐰀𐰡𐰃
IK𐰶KaZIK𐰴𐰔𐰶
OK𐰸BOZOK𐰉𐰆𐰔𐰸
ÜK𐰰TÜRÜK𐱅𐰇𐰼𐰰

Hece Örnekleri

kalın ince
YaL𐰖𐰞 YeL𐰘𐰠
YIL𐰖𐰃𐰞 YİL𐰘𐰃𐰠
YOL𐰖𐰆𐰞 YÖL𐰘𐰇𐰠

kalın-ince karışık
KaLeM𐰴𐰠𐰢
KeLaM𐰚𐰞𐰢

Not: Hece aralarında A/E harfi yazılmaz çünkü; her bir ünsüz harf kalın ise A ince ise E sesini birlikte verir. Hece başında veya sonunda iken yazılır.

Örnekler:

TÜRKİYE
𐱅𐰇𐰼𐰚𐰃𐰘𐰀

ANKaRA
𐰀𐰣𐰴𐰺𐰀

İSTaNBUL
𐰃𐰾𐱃𐰣𐰉𐰆𐰞

İŞKeMBE ÇORBaSI
𐰃𐱁𐰚𐰢𐰋𐰀 𐰲𐰆𐰺𐰉𐰽𐰃

Not: Eski Türkçede "C, F, H, J, V" sesleri olmadığı için, bunları simgeleyen harfler de yoktur. Örnek: "H" sesi yazılmak istenirse bu "K" damgası ile yazılır. "F" sesi için "P" damgası, "V" sesi için "B" kullanılır. Bunlar varsayım olmayıp, zaman içinde oluşan evrilmelerin sonucudur. Ev = eb, fısıltı = pısıltı, han = kan (baş+han = başkan) örneklerinde görüldüğü gibi.


Kendi bilgisayarınızda Göktürkçe yazabilmek için font indirin.