önceki Hikmetler sonraki

Muhabbetsiz kişilerden her kim kaçsa

Eski Türkçe Aslı (Latinize) Günümüze Aktarımı
HİKMET-133
Muhabbetsiz halâyıkdın her kim kaçsaMuhabbetsiz kişilerden her kim kaçsa,
Ariflerni suhbetide cevlân kılurAriflerin sohbetinde dolaşır
Ortap köyüp ışk yoluda yaşın saçsaYanıp yakılıp aşk yolunda yaşını saçsa
Sübhân İgem arş üstide mihmân kılurSübhan Melik'im Arş üstünde konuk eyler.
 
Bendem degey küygenlerni süyüp AllahKulum diyerek yananları sevip Allah,
Hak körsetkey dîdârını Vallâh billâhHakk gösterecek cemalini Vallah-Billah.
Kayda barsa tesbihleri Şey'en li'llâhNerede gitse, tesbihleri "Şey’en Li’llah"
Her ne tapsa Hak yolında ihsân kılurHer ne bulsa, Hakk yolunda ihsan eyler.
 
Zâkir bolup zikrin aytsa kelgey nidâZâkir olup zikrini dese, gelecek nida;
Şeytan-la’in yetmiş ferseng bolğay cüdâLânetli şeytan yetmiş fersah olsun ayrı
Derdi bolsa Hak derdige bergey devâDerdi olsa, Hakk derdine verecek deva;
Andağ kulnı özi izlep cânan kılurÖyle kulu kendisi arayıp canan eyler.
 
Tün seherler Hak uyğatıp kan yığlatarGeceleri seherlerde Hakk uyandırıp kan ağlatır
Bidâr kılıp öz ışkığa bel bağlatarUykusuz eyleyip kendi aşkına bel bağlatır
Devâsı yok derdni berip zâr ingreterDevası yok derdi verip ağlatıp inletir;
Munda yığlap anda barsa sultan kılurBurada ağlayıp orada gitse, sultan eyler.
 
Hakk'a âşık bolğan kullar dâim bidârHakk'a âşık olan kullar daima uykusuz
Rızvan emes maksûdları berür didarCennet değil arzuları, verir cemal
Ehl ü ayâl hânumândın bolur bizârÇoluk-çocuk, ev-barktan olur şikayetçi;
İsmâil dek aziz cânın kurbân kılurİsmâil gibi aziz canını kurban eyler.
 
Şeyhmen teyü baş kötergen Hakka rakibŞeyhim diye baş kaldıran Hakk’a rakip;
Menlik kılıp sübhânığa bolmaz habibBenlik eyleyip Sübhan'ına olmaz sevgili
Bidâr bolup derdsizlerge bolgan tabibUykusuz olup derdsizlere olan tabip;
Bu dünyanı mü'minlerge zindan kılurBu dünyayı müminlere zindan eyler.
 
Ey mü'minler tâat kılıp tayanmanglarEy mü'minler, ibadet eyleyip dayanmayın;
Emânetdür aziz cânğa inanmanglarEmanettir, aziz cana inanmayın;
Harâm harış yapmış malğa inanmanglarHaram-mekruh yığmış mala inanmayın
Mâllarını karış atlığ yılan kılurMallarını "karış" adlı yılan eyler.
 
Bu dünyâğa binâ koyğan Kârun kanıBu dünyaya bina koyan Karun hani,
Dava kılğan Firavn birle Hâmân kanıDâva eyleyen Fir'avn ile Hâmân hani,
Vâmık Azrâ, Feryâd Şirin Mecnûn kanıVâmık-Azra, Ferhad-Şirin, Mecnun hani;
Kahr eylese bir lahzada yeksân kılurKahreylese, bir lahzada yerlebir eyler.
 
Hiç bilding mi âdem ölmey kalğanınıHiç bildin mi insanoğlunun ölmeyip kaldığını,
Bu dünyânı vefâsını bilgeniniBu dünyanın vefasını bildiğini,
Dünyâ-taleb bûy-ı Hudâ alğanınıDünya isteklisinin Hakk kokusunu aldığını
Allah deseng köz yaşıngnı bârân kılurAllah desen, göz yaşını yağmur eyler.
 
Işk derdige deva sorgan hazır tilbeAşk derdine deva soran hazır tilbe
Zahirde yok batın içre kılur cilveZâhirde yok batın içinde eyler cilve
Mazı sarıng barıng içre kılur ğalbeMazı sarın hepsinin içinde eyler galip
Işk derdige deva kılsa Rahman kılurAşk derdine deva eylese Rahman eyler
 
Kimni körseng bu yollarda yalğan âşıkKimi görsen, bu yollarda sahte âşık;
Zâhir sûfi batın içre ermez sâdıkZâhir sufi, batın içinde değil sâdık;
Anıng üçün ma'şûkığa bolmaz lâyıkOnun için sevdiğine olmaz lâyık
Yalğançını rûz-ı mahşer sersân kılurYalancıyı mahşer günü şaşkın eyler.
 
Ten sözlemez cân sözleme imân sözlerTen söylemez, can söylemez, iman söyler
Cândın keçken çın âşıklar Haknı közlerCandan geçen gerçek âşıklar Hakk'ı gözler;
Ariflerge hizmet kılıp yolın tüzlerAriflere hizmet eyleyip yolunu düzler
Ol âşıknı halâyıkka sultân kılurO âşıkı ahaliye sultan eyler.
 
Aşık bolsang keçe kündüz ışk istegilAşık olsan, gece gündüz aşk iste
Tâ'at kılğıl keçe kobup hiç yatmagılİbadet eyle, gece kalkıp hiç yatma
Akil bolsang nâdânlarğa sır aytmagılAkıllı olsan, cahillere sır söyleme
Çın dervişler tâatların pinhân kılurGerçek dervişler ibadetlerini gizli eyler.
 
Derviş bolsang tâat kılğıl kılma riyâDerviş olsan, ibadet eyle, eyleme riya;
Her guşede tâat kılğıl Tengrim güvâhHer köşede ibadet eyle Tanrı’m tanık
Yalğan derviş kayda barsa zevk ü da'vâSahte derviş nereye gitse, zevk ve dâva;
Adil pâdşah tâatların isyân kılurAdil padişah ibadetlerini isyan eyler.
 
Vây oşandağ dervişlerdin penâh bergilVay, o türlü dervişlerden kurtuluş ver
Ol nâdânğa ülfet kılmay cânım algilO cahile ülfet eylemeyip, canımı al
Eyâ mahbûb yolda kaldım yolğa salgılEy sevgili, yolda kaldım, yola koy
Tevbelikni Hâcem câyın bostan kılurTevbe edenin Rabbim yerini bostan eyler.
 
Dervişmen dep tâat kılur halk içindeDervişim deyip ibadet eyler halk içinde;
Riyâ kılıp yügrüp yürer anda mundaRiya eyleyip dolaşıp yürür orada burada;
Allah üçün tâat kılğan derviş kandaAllah için ibadet eyleyen derviş nerede?
Çın dervişler tağ u çölni mekân kılurGerçek dervişler dağ ve ovayı mekân eyler.
 
Aşık bolsang ışk yolıda fenâ bolğılAşık olsan, aşk yolunda yok ol
Didâr izlep hasretide eda bolğılCemal arayıp hasretinde tamam ol
Merhem bolup çın derdlikke devâ bolğılMerhem olup gerçek dertliye deva ol
Hulk-ı huşnı cân alurda âsân kılurGüzel huyluyu can alırken kolay eyler.
 
Aşıkları Hakk'a bakıp na'ra tartarAşıkları Hakk’a bakıp nâra atar
Muhabbetni deryasığa çomup batarMuhabbetin denizine dalıp batar;
Gevher alıp ma'şûkığa zârın aytarCevher alıp sevdiğine derdini söyler
Katre yaşı yerge tamsa ummân kılurDamla yaşı yere damlasa, umman eyler.
 
Aşıklarğa berdi ışkın küydürgeliAşıklara verdi aşkını yandırmağa
Züleyha dek kaddin dütâ kıldurgalıZüleyha gibi vücudunu iki büklüm eylemeğe
Riyazette reng-i rûyın soldurgalıRiyâzette yüzünün rengini soldurmağa
Çın âşıknı reng-i rûyın saman kılurGerçek âşıkın yüzünün rengini saman eyler.
 
Aşıkları Hakk kahrıdın korkup titrerAşıkları Hakk kahrından korkup titrer;
Yer ü kökde melâyikler yığlab turarYer ve gökte melekler ağlayıp durur;
Gâhi kızıl gâhi sarığ bolup turarBâzen kızıl, bâzen sarı olup durup
Nâle kılıp yer ü kökni lerzân kılurFeryad eyleyip yer ve göğü lerzan eyler.
 
Aşıklarnı has maşukı seherhezlerAşıkların gerçek sevgilisi seherde bekler
Nida kılgay "ya abdi" dep batın közlerNida eyleyince "ya kulum" deyip batın gözler
Işk şiddeti tuğyan kılsa derdi zarlarAşk şiddeti coşsa derd-i zârlar
Kaydasan dep yürek bağrın biryan kılurNerdesin deyip yürek-bağrını biryan eyler
 
Kaydasan dep kaydasan dep âşık aytarNerdesin?" deyip, nerdesin?" deyip âşık söyler;
Aşıklarda had ne bolğay ma'şuk aytarAşıklarda had ne ola, mâşuk söyler;
Ağzı aytmas tili aytmas dili aytarAğzı demez, dili demez, gönlü söyler;
Üç yüz altmış tamurları lerzân kılurÜçyüz altmış damarları lerzan eyler
 
Aşıklarnı kıyamet küni hâlin sorgayAşıkların kıyamet günü halini soracak
Çın âşıknı kögsin yarıp dâğın körgeyGerçek âşıkın göğsünü yarıp dâğını görecek
Pâk ağzıdın kefki akıp yügrüp körgeyTemiz ağzından köpüğü akıp yürüyüp görecek
Kimge berse pâk ışkını hayrân kılurKime verse temiz aşkını, hayran eyler
 
Aşıklarnı talebleri câm-ı şarâbAşıkların istekleri şarap kadehi
Maşukığa yetmek üçün bağrı kebâbSevgilisine ermek için bağrı kebap;
Ruhlarını ğızâsıdur çeng ü rebâbRuhlarının gıdasıdır çeng ve rebap;
Ahı çıksa yetti iklim veyran kılurAhı çıksa, yedi iklimi viran eyler.
 
Kudret birle her ne kılsa erklig öziKudret ile her ne eylese, Kadir özü;
Kudretidin ma'lûm turur kış u yazıKudretinden mâlumdur kış ve yazı;
Ey na-insâf Allah bile kılma bâziEy insafsız, Allah ile eyleme iddia
Kahhâr İgem cânlığlarnı bi-can kılurKahhar Melik’im canlıları cansız eyler.
 
Yığlamaknı her âdemge bergen kanıAğlamayı her insana veren hani;
Yığlamaklığ âsân emes bağrı kanıAğlamaklık kolay değil, bağrı hani
Köz yaşıngnı riyâ kılma Haknı tanıGöz yaşını riya eyleme, Hakk’ı tanı
Hak te'alâ süygenlerni giryân kılurHakk Teâlâ sevdiklerini giryan eyler.
 
Kul Hâce Ahmed bendemen dep urmagil lâfKul Hoca Ahmed, kulum deyip vurma lâf;
Riyâ birle kılğan tâat barça gezâfRiya ile eylediğin ibadetin hepsi boş;
Şeriatda tarikatda kârıng hilâfŞeriatte, tarikatte kazancın şüpheli;
Ahiretde kezzâblarnı üryân kılurAhirette yalancıları üryan eyler...
Soru ve tavsiyeleriniz için: İletişim