Kutadgu Bilig
Hizmetçilere Nasıl Muamele Edileceğini Söyler
Eski Türkçe aslı Günümüze aktarımı
LXIV Elig Asrakılarığ Negü Teg Tutğusın Ayur Hizmetçilere Nasıl Muamele Edileceğini Söyler
4527 Yeme edgü tutğıl elig asrakığ,  yegü içgü bergil bütür oprakığ Bir de hizmetçilere iyi muamele et; onlara yiyecek, içecek ver ve giyeceklerini eksik etme.
4528 Küçiñe teñeşi yüdürgil yükin,  ayıtğay seniñdin bayat erkligin Onlara kudretleri nisbetinde iş ver; kadir Tanrı bunların hesabını senden soracaktır.
4529 Ayı artuk emgek tegürme añar,  bayat ol saña hasmı andın sıñar Onlara kudretlerinin fevkinde işler yaptırıp, eziyet etme; aksi hâlde karşında Tanrıyı bulursun.
4530 Olar ma bayat kulları ol kamuğ,  añar küç kılıp özke alma tamuğ Onlar da Allahın kuludur; onlara zulüm ederek, kendine cehennemi satın alma.
4531 Uluğ sen olar boldı sende kiçig,  kiçigke uluğ boldı açığ süçig Sen büyüksün, onlar senden küçüktür; büyük küçüğe karşı dâima lütufkâr ve müşfik olur.
4532 Uluğ bolduñ erse kiçig tut köñül,  uluğka kiçiglik yaraşur oğul Ne kadar büyük olsan da, alçak gönüllü ol; ey oğul, büyüğe tevâzû yakışır.
4533 Negü ter eşitgil ukuşluğ saña,  bu söz işke tutğıl ay bilgi keñ e Dinle, akıl sahibi sana ne der, ey geniş bilgili insan, bu söze göre hareket et.
4534 Kalı bolsa sen beg bodunka uluğ,  köñül til kiçig tut özüñke yuluğ Eğer sen bey ve halkın büyüğü olursan, buna karşı tevâzû ve nezâket fedakârlığını göze al.
4535 Özüñni unıtma yañılma yorık,  kelir kutka yapma selâmet yoluğ Kendini unutma, hareketlerinde doğru yoldan şaşma; saadetin yolunu kapama ki, o sana sağ-sâlim erişebilsin.
4536 Eviñ barkıñ ked arığ tut silig,  saña kelge devlet akı keñ elig Evini-barkını çok temiz ve pâk tut; ey cömert ve açık elli insan, bu sana saadet getirir.
4537 Aş içgü tuz etmek yeme keñrü tut,  atıñ edgü bolğay kelü berge kut Bir de yiyeceği, içeceği ve tuz-ekmeği bol tut; iyi nâm kazanırsın ve saadet sana yâr olur.
4538 Kirişke yaraşı çıkış kıl yakın,  çıkış bolsa terkin kirişke bakın iradına göre masrafını ayarla; masrafına göre de derhâl iradını tanzim et.
4539 Alımka berimke oñay edgü bol,  kayu üdte kılsa açuk bolğa yol Alırken-verirken kolaylık göster ve dürüst hareket et; böyle yaparsan, yolun her vakit açık olur.
4540 Elig tarlıkı tegse emdi saña,  kişike muñadma ay ersig toña Eğer elin dara girerse, ey mert yiğit, başkalarına bundan sızlanma
4541 Severiñ eşitgey elig tutmağay,  sini sevmegüçi küle tınmağay Sevenlerin duyar, fakat yardımına koşmazlar; seni sevmeyenler ise gülmek için bir fırsat bulurlar.
4542 Uçuz tutğa koldaş adaş ya kadaş,  anıñ ağrığında köñül bolğa baş Arkadaş, dost veya kardeş nazarında itibârın kalmaz ve bunun acısından gönülün yaralanır.
4543 Kişi edgüsiñe katılğıl karıl,  kişi bol kişiler arala tiril iyi insanlara katıl ve onlarla münâsebette bulun; insan ol ve insanlar arasında yaşa.
4544 Ülüşlerde turma ya tutma neñiñ,  ökünçün sarığ bolğa kızğu eñiñ Hisseli işlere girişme ve böyle işe mal yatırma; al yanağın peşimanlıktan sararır.
4545 Uluğ yolka tutma sen ev bark yakın,  tokığay yoduğ sen munı ked sakın Evin-barkın büyük ve işlek yollara yakın olmasın, sana zararı dokunur; bunu iyice düşün.
4546 Begig koşnı kılma ya yadğun ögüz,  hisârka yakın turma ay köñli tüz Beye veya taşan nehre komşu olma; hisara yakın durma, ey dürüst kalpli insan.
4547 Bu üç koşnılıktın saña asğı yok,  anıñ yası tegse añar osğı yok Bu üç komşuluktan sana bir fayda olmadığı gibi, bunlardan gelecek zarar da önlenemez.
4548 Ev almak tilese ayıt koşnısın,  yer almak tilese ayıtğıl suvın Ev almak istersen, komşusunu sor; yer almak istersen, suyunu sor.
4549 İsizke katılma selâmet yorı,  kılınçıñ köni tut kevel teg küri Kötüye katılma, selâmetle yürü, dâima doğru ve dürüst ol; küheylân gibi, meydanda cevelân et.
4550 Barığ tapkıl emdi beg atın alın,  sakınç kısğa tutğıl sevinçin salın Ne varsa, ona kanâat et, bey adını al; hırsına hâkim ol ve huzur içinde yaşa.
4551 Ölümüg unıtma odulğay özüñ,  idiñni unıtma açılğay közüñ Ölümü unutma, gaflete düşmezsin; rabbini unutma, gözün kapalı kalmaz.
4552 Sözüñ saknu sözle sakınç kelmegey,  yava kılma üd kün ökünç bolmağay Sözünü düşünerek söyle, sana keder gelmez; hayatını boşuna geçirme, peşiman olmazsın.
4553 Küvezlenme artuk turı bolğa sen,  saran bolma artuk söküş bulğa sen Çok gururlanma, her kes senden tiksinir; çok hasis de olma, sana söğerler.
4554 Negü ter eşit köñli alçak kişi,  kişilik kılığlı kişilik tuşı Alçak gönüllü ve insanlığa karşı insanlık gösteren adam ne der, dinle.
4555 Özüñ edgü atlığ bolayın tese,  akı bolğıl artuk katığlan usa İyi nâm kazanmak istersen gayret et, çok cömert olmağa çalış.
4556 Boşuğ kul kılayın tese belgülüg,  akı bol üle neñ kötürdüñ ülüg Hür insanı gerçekten kul etmek istersen, cömert ol, mal dağıt; karşılığını görürsün.
4557 Başım kökke tegsün tese sen turup,  bilig birle işle kamuğ iş körüp Bir gün başının göklere ermesini istersen, her işi dikkatle ve bilgi ileyap.
4558 Ajunka yadılmak tilese atıñ,  ümeg edgü tutğıl yügürdi atıñ Adının dünyaya yayılmasını istersen, yolcuya iyi muamele et, adın dünyayı dolaşır.
4559 Erejlig bolayın tese sen özün,  osallıknı kodğıl ay kılkı tüzün Huzur içinde yaşamak istersen, ey yumuşak huylu insan, ihmalkârlığı bir tarafa bırak.
4560 Kılayın tese sen bayatka tapuğ,  et özke ömiş berme yapğıl kapuğ Tanrıya kulluk etmek istersen, vücûda arzuladığı şeyleri verme ve bunun kapısını kapat.
4561 Kamuğ edgülükke tegeyin tese,  et özni kısa tut havânı basa Her türlü iyiliğe erişmek istersen, vücûdu zapt ve rapt altına al ve nefsine hâkim ol.
4562 İdi yakşı aymış sakınuk kişi,  bu söz işke tutğıl ay kılkı saşı Takva sahibi çok güzel söylemiş, ey ürkek ve mütereddit insan, buna göre hareket et.
4563 Bu et özke berme tilek ârzûsın,  tilek bulsa yeyür idisi başın Bu vücûdun dilek ve arzusunu yerine getirme; dileğine kavuşursa, sahibinin başını yer.
4564 Muñar edgü kılsa bu isiz kılur,  isiz kılsa boynın eger erksizin Ona iyilik yaparsan, o sana kötülük eder; ona kötülük yaparsan, çaresiz, sana karşı boyun eğer.
4565 Sözin kesti ögdülmiş aydı kadaş,  bu yañlığ-turur âm yorıkı adaş Öğdülmiş sözünü bitirdi ve:-— Ey kardeş avamın tavır ve hareketi böyledir — dedi —
4566 Ayu berdim emdi eşitti özüñ,  munı uktuñ erse kesildi sözüg işte, duyduğun gibi, sana izah ettim; bunları anladınsa, artık soracak bir şeyin kalmamıştır.
Odgurmış suali Öğdülmişke ODGURMIŞ'IN ÖĞDÜLMİŞ'E SUÂLİ
4567 Yanut berdi odğurmış aydı bu söz,  eşittim tükel-men ayâ kılkı tüz Odgurmış cevap verdi ve:—Ben bu sözlerin hepsini dinledim, ey dürüst tabiatli insan — dedi —
4568 Takı bir sözüm bar ayıtğu saña,  anı ma ayu ber aça sen maña Sana soracak bir şeyim daha var, onu da bana izah et.
4569 Katılsa özüm men kişiler bile,  barışğu kelişgü kerek-men küle Ben insanlara karışırsam, onlara gidip-gelirken, bunu endişesiz ve huzur ile yapmam lâzımdır.
4570 Seziksiz meni aşka ündegeler,  men ündep olar ma maña kelgeler Şüphesiz, beni yemeğe çağıracaklar ve ben çağırınca, onlar da bana geleceklerdir.
4571 Neteg barğu aşka neteg yegü aş,  okısa negü teg okığu adaş Yemeğe nasıl gitmeli ve yemeği nasıl yemeli; çağırırken de nasıl çağırmalı, ey kardeş.
4572 Munı ma ayu ber maña belgülüg,  bu iştin yeme ök alayın ülüg Bunu da bana açık olarak söyle, bu hususta da bir az malûmatım olsun.
Soru ve tavsiyeleriniz için: İletişim