Kutadgu Bilig
Öğdülmiş Odgurmış'a Beylere Hizmet Etmenin Usûl Ve Nizâmını Söyler
Eski Türkçe aslı Günümüze aktarımı
XLVII Öğdülmiş Odgurmışka Beglerke Tapınmak Törüsin Tokusın Ayur Öğdülmiş Odgurmış'a Beylere Hizmet Etmenin Usûl Ve Nizâmını Söyler
4031 İki törlüg ol bu tapuğçı kişi,  tapuğ kılsa itlür küniñe işi Bu hizmetkârlar iki türlü olur; hizmet ederlerse, işleri günden güne yoluna girer.
4032 Biri oğlan erken tapuğka kirür,  takı bir bedük bolsa ötrü kılur Bunlardan biri— çocukken hizmete girer, biri — büyüdükten sonra bu işe intisap eder.
4033 İkide talu edgüreki ol ol,  kiçigde tapuğ kılsa bassa köñül Bunlardan küçükken hizmete girip, benlik ve gururdan geçenler daha iyidir.
4034 Neçe me bu kün söz saña aysa öz,  kiçiglerke başlap ayayın bu söz Her ne kadar bugün bunları sana anlatıyorsam da, sözlerimi küçükleri göz önünde bulundurarak, söyleyeceğim.
4035 Sözüg örte tutsa soñı yeg bolur,  kayu neñ yig erse tüpi ig bolur Sözü kapalı tutarsan, sonu çiğlik olur; çiğ olan her şeyin altında zarar vardır.
4036 Bışığlığ tilese bışurğu sözüg,  bütünlük tilese bütürgü özüñ Olgun olmasını istersen, sözü pişirmelisin; doğruluk dilersen, kendin doğru yoldan ayrılmamalısın.
4037 Tapuğka açayın tese er kapuğ,  kiçig oğlan erken kılınğu tapuğ insan hizmet kapısını açmak isterse, küçük yaşta hizmete başlamalıdır.
4038 Törü hem toku bilse tüzse yorık,  kirü hem çıkabilse itse kılık Töre ve usûlü öğrenmeli, hareketini düzeltmeli, giriş ve çıkış tarzlarını bilmeli, tavır ve hareketi edep dâiresinde olmalıdır.
4039 Tapuğka erig bolsa erte turup,  köñül til kiçig tutsa kodkı bolup Erkenden kalkıp, hizmete hâzır bulunmalıdır; sözlerinde ve hareketlerinde mütevâzi olması lâzımdır.
4040 Yumuşka erig bolsa yügrü turu,  kulak köz yiti tutsa aşru körü Her işi sür'atle ve vakfında yapmalı; işine iyice dikkat ederek, gözü ve kulağı tetikte bulunmalıdır.
4041 Özinde uluğka tapuğ kılsa öz,  tilin beklese ked katığ tutsa söz Kendisinden büyüğe hizmet etmeli; dilini tutmasını bilmeli ve uluorta söz söylememelidir.
4042 Tapuğuğ oñarsa bu yañlığ kiçig,  begiñe yağudı oñardı keçig Böyle bir genç hizmette başarı gösterirse, beyine yakın olur ve merhaleleri muvaffakiyetle geçer.
4043 Kirür hem çıkar bolsa anda naru,  ötünse ötüg sav törüçe körü Bundan sonra girerken, çıkarken, dilek ve ricaları arzederken, usûlüne göre hareket etmelidir.
4044 Kiçig kur bu yerke tege törçise,  negüke yararın seçer beg basa Küçük rütbeli kimseler bu mertebeye erişince, bey bundan sonra onların yapacakları işleri, tâyin eder.
4045 Tapuğçı tetig erse kılkı bütün,  ötügke yarar bu kopar terk kutun Hizmetkâr akıllı ve dürüst tabiatlı olursa, o dilekleri hükümdara arz vazifesine yarar ve çabuk yükselip, ikbâle erer.
4046 Atım ersig erse bolur ok yaçı,  köni erse kılkı bolur tamğaçı iyi nişancı ve cesur ise, o okçu ve yaycı olur; doğru tabiatli ise, mühürdar olur.
4047 Kılınçı arığ erse körklüg yüzi,  idişçi kılur beg ay köñli yazı Tavrı, hareketi temiz ve güzel yüzlü ise, onu bey saki yapar, ey iyi kalpli insan.
4048 Bitig bilse sakış ağıçı bolur,  ukuş ög ked erse bitigçi bolur Yazı ve hesap işlerini bilirse, hazinedar olur; anlayış ve zekâsı iyi ise, kâtip olur.
4049 Bularda kayuka ulansa bu öz,  idi korku aynu tapuğ kılğu uz însan bunlardan hangisine erişirse-erişsin, çok dikkatli ve ihtiyatlı olmalı ve çok iyi hizmet etmelidir.
4050 Negü ter eşitgil tapuğ kılğuçı,  tapuğ yetrüp ötrü tilek bulğuçı Hizmet eden ve hizmeti sayesinde dileğine kavuşan kimse ne der, dinle.
4051 Yüz utru-turur bolsa begke özüñ,  idi korku turğıl küdezgil közüñ Beyin huzurunda bulunurken, çok dikkatli ol ve görülmeyecek şeylere bakma ve onları görme.
4052 Kılınç it yorık tüz özñni küdez,  köñül til köni tut kısurğıl sözüg Hareketini doğrult, tavrını düzelt, kendini gözet; gönlün, dilin dürüst olsun, sözünü kısa kes.
4053 Tapuğ birle itlür kamuğ törlüg iş,  tapuğ birle kavşur saña edgü iş Her türlü iş hizmet ile yoluna girer; hizmet sayesinde insan iyi arkadaşlara nail olur.
4054 Negü edgü kolsa saña bu özüñ,  tapuğ kıl tapuğuñ yarutğay yüzüñ Her hangi bir iyiliğe nail olmak istersen, önce hizmet et; hizmetin senin yüzünü güldürür.
4055 Kalı begke utru-turur erse sen,  közüñ yerde tutğıl kulak törde sen Beyin huzurunda bulunduğun zaman gözün yerde, kulağın baş-köşede olsun.
4056 Elig kavşuru tut adakıñ tüze,  bu oñ elgiñ urğıl sol elgiñ öze Ellerini kavuştur, ayaklarını birbirine bitiştir; sağ elini sol elin üzerine koy.
4057 Kapuğda kirürde oñuñ aşnu mañ,  tilin yarlıkarda ögüñ birle añ Kapıdan girerken, önce sağ ayağını at; sana emir buyurulurken, aklın, fikrin onda olsun.
4058 Ötüg ötnür erken köni tut elig,  iki tiz bile sök tüzün bol silig Bir şey arzederken, ellerini aşağıya doğru sarkıt; iki diz üzerine çök, arzı ihlâs ve sükûn ile yap.
4059 Kaya bakma anda solun ya oñun,  özüñ eymenü tur eşit söz ögün Huzurda iken, sağa veya sola bakınma; havf ve hürmet üzere ol, sözü dikkatle dinle.
4060 Saña söz ayıtsa ötün söz çını,  cevâb berse yarlığ tegürgil köni Sana bir söz sorarsa, doğruyu söyle; cevap verirse, emrini sadâkatle yerine getir.
4061 Süçig içme boşlağ yorıma yava,  yarağsız yavuz işte kaçğıl eve içki içme, faydasız ve boşu-boşuna dolaşma; yakışmayan ve fena işlerden derhâl uzaklaş.
4062 Eşitmiş sözüg sen eşitmedük et,  közüñ körmişin sen körünmedük et İşittiğin sözleri işitmemiş gibi ol, gözünün gördüklerini görmemiş gibi ol.
4063 Bu yañlığ tapınsa yaransa kişi,  kutı künde artar kör itlür işi însan böyle hizmet eder ve kendisini beğendirirse, ikbâli günden güne artar, işi yoluna girer.
4064 Kayusı alur hıl bolur hıl başı,  kayusı at adğır öze el başı Bunlardan kiminin emrine takım verilir ve o takım-başı olur; kimi at-aygır üzerinde il-başı olur.
4065 Kayusı sü başı kayusı hâcib,  kayusı ılımğa bolur söz açıp Kimi sü-başı, kimi hâcip, kimi hükümdarın sır tevdî ettiği kâtibi olur.
4066 Bu kurka tegip uz tapınsa bu er,  uluğlukka yetlür tükel ârzû yer Bu derecelere erişip, iyi hizmet eden kimseler büyüklüğe ulaşır ve bütün arzularına kavuşurlar.
4067 Kayuka ögelik tegir ög bolur,  kayu kök ayukluk öze at alur Kimi aklı ile öğeliğe yükselir; kimi kök-ayukluk ile şöhret bulur.
4068 Kayusı ınanç beg kayu çağrı beg,  kayusı kül erkin kayu çavlı beg Kimi ınanç-bey, kimi çağrı-bey, kimi tigin-bey ve kimi çavlı-bey olur.
4069 Kayu yavğu yuğruş bolur el begi,  kayu atı teksin bolur er ögi Kimi yavgu, kimi yugruş veya il-beyi, kimi unvanının eşi olmayan er-öği olur.
4070 Bu yerke tegi ol tapuğçı kurı,  munıñda naru yok ağırlık kurı Hizmetkârların dereceleri buraya kadardır; bundan sonra onlar için artık bir yükseliş derecesi yoktur.
4071 Bu kurka tegürse tapuğçığ bu beg,  ötedi tapuğçı hakın öggü teg Bir bey hizmetkârlarını bu derecelere yükseltirse, onlara hakkını kendisine minnettar bırakacak kadar ödemiş olur.
4072 Bu kurka tegip er tapınsa birer,  idi ked tusulur begi ârzû yer Bu derecelere yükselen her hizmetkâr kendi vazifesini yaparsa, o beyine çok faydalı olur ve bey de arzusuna kavuşur.
4073 Kalı ornasa bu otun er eli,  idi ök uluğ yas kılur bu kulı Eğer bu mevkilere küstah ve aşağılık adamlar yerleşirse, bu hizmetkârlardan beye büyük zararlar gelebilir.
4074 İdi yakşı aymış ukuşluğ bügü,  tegimsiz kişike bu kur bermegü Akıllı ve hakîm insan çok güzel söylemiş :— Lâyık olmayan kimselere bu mevkiler verilmemelidir.
4075 Takı munda yegrek ayur bu bilig,  biligsizke berme ayâ beg elig Bilgili insan bundan daha iyi söylemiş : — Ey beyim, bilgisizin elinden tutma— demiştir.
4076 Ukuşsuz kişiler bilig artatur,  biligsiz kişiler bodun yavrıtur Akılsız kimseler bilgiyi tahrif ederler; bilgisiz kimseler halkı harap ederler.
4077 Biligsizke berse begi kur orun,  begiñe yazığlı munı bil burun Eğer bir bey bilgisiz kimseyi yükseltir ve ona mansıp verirse, şunu önceden bil ki, o kimse beyine sadâkat göstermez.
4078 Uluğlukka tegse ukuşsuz kişi,  idisi başın yer ay ilçi başı Akılsız kimse büyüklüğe ulaşırsa, ey büyük hükümdar, o efendisinin başını yer.
4079 Kerek emdi begler tapuğçı kulın,  biligi teñinçe bedütse ulın Onun için beylerin hizmetkâr kullarının derecelerini onların bilgileri nisbetinde yükseltmeleri gerekir.
4080 Kuluğ ked sınağu kılınçı yañı,  ukuşı teñinçe tegürgü oñı Kulu önce, tavrı ve hareketi bakımından, iyice tecrübe etmeli; sonra anlayışı nisbetinde ona paye vermelidir.
4081 Bağırsak kerek kul begiñe açır,  anı ötrü begler açınsa tegir Kul sâdık olmalı ve her vakit beyini korumalıdır; ancak böyle kullara beylerin ihsanda bulunmaları doğru olur.
4082 Negü ter eşitgil törü bergüçi,  törü birle beglik işin itgüçi Kanun koyan ve kanun ile beyliğin işini tanzim eden insan ne der, dinle.
4083 Neçe kul bedüse kul atı kul ok,  bedütmiş begiñe tapuğçı ol-ok Kul ne kadar yükselirse-yükselsin, kulun adı kuldur; o yükselten beyine karşı her vakit hizmetkâr olarak kalmalıdır.
4084 Neçe beg kiçig erse atı beg ök,  tapuğçı atında beg atı yeg ök Bey ne kadar küçük olursa-olsun, onun adı beydir; hizmetkâr adından bey adı her vakit üstündür.
4085 Ay begler ağırlap bedük bolmış er,  basınma begiñni bedük tut ağır Ey beylerin değer verip, yükselttikleri kimse, beyine karşı gelme; onu büyük bil ve ona hürmet et.
4086 Öçeşme bu begler bile sen bolup,  sözin sözlemegil meger ked körüp Sen hiç bir vakit bu beyler ile rekabete kalkışma; iyice düşünmeden, ancak onların kullanmağa salahiyetli oldukları sözleri söyleme.
4087 Olar kut-tururlar kut elgi uzun,  küyer ot-tururlar küyürgey özün Onlar ikbâldirler, ikbâlin eli her şeye uzanır; onlar yanar âteştirler, başkalarını yakarlar.
4088 Zamâne-tururlar zamâne bile,  yaraşık kerek er sevinse küle Onlar zemânedirler; sevinmesi ve yüzünün gülmesi için, insanın zemâne ile uzlaşması lâzımdır.
4089 Takı yakşı aymış sınap bilmiş er,  tapuğ birle kopmış tilek bulmış er Tecrübe ile bilen ve hizmet ile yükselerek, dileğine kavuşmuş olan insan da güzel söylemiş.
4090 Küle baksa begler saña öz közün,  sevinme añar sen küvenme özün Sana beyler güler yüz gösterirler ve teveccüh ile bakarlarsa, sen buna sevinme ve ona güvenme.
4091 Tapuğka tayanma kötürme köñül,  saña tügge begler yañılsa yüzün Hizmete güvenip, gurur getirme; eğer yanılırsan, beyler sana tekrar kaşlarını çatarlar.
4092 Kiçig ya uluğ tut ne çavluğ külüg,  tapuğçı tapuğçı-turur belgülüg İster büyük, ister küçük olsun, ister şöhretli ve namlı olsun, şu muhakkaktır ki, hizmetkâr — hizmetkârdır.
4093 Katığlanğu begke tapuğ yazmasa,  tapuğçı yolında oñın azmasa Gayret etmeli, beye karşı hizmette kusur etmemeli ve hizmet yolundan şaşmamalıdır.
4094 Neçe me yakın tutsa begler seni,  özüñni unıtma yorığıl köni Beyler seni ne kadar kendilerine yakın tutarlarsa-tutsunlar, sen kendini unutma ve doğruluktan ayrılma.
4095 Neçe edgü tutsa özüñ korku tur,  işimsinmegil sen kaya baknu tur Beyler sana ne kadar iyi muamele ederlerse-etsinler, sen onlardan emin olma, onları kendine eş sayma; dâima etrafını kolla.
4096 Ara ot bolur kör ara suv bolur,  ara küldürür kör ara yığlatur Onlar bâzan ateş olurlar, bak, bâzan su olurlar; bâzan güldürürler, fakat bâzan da insanı ağlatırlar.
4097 Bu üç neñke bolma yakın koşnısı,  küyer ot akar suv bu begler küsi Şu üç şeye yakın komşu olma : yanar ateş, akar su ve bu beylerin şan ve şöhreti.
4098 Kür arslanka okşar körü tursa beg,  öge tegse yumşar bolur torku teg Dikkat edersen, bey pek yürekli arslana benzer; öğerek yaklaşırsan, yumuşar, ipek gibi olur.
4099 Kalı basnu tegse buşar baş keser,  tamurın teşer kör sorup kan içer Eğer ona saygısızca yaklaşırsan, hiddetlenir ve baş keser, damarını deler; insanın kanını emer, içer.
4100 Buşar üdte barma begiñke yağuk,  kalı bardıñ erse uçuzluk anuk Hiddetlendiği vakit beyine yaklaşma; eğer yaklaşırsan, itibardan düşeceğin muhakkaktır.
4101 Ayıttukta sözle okıdukta kir,  selâmet tirilgil tuçı bol ağır Sorduğu vakit cevap ver, çağırdığı vakit yanına gir; sağ ve selâmet yaşa, dâima ikbâlde ol.
4102 Telim sözni eştip eşitmez itin,  közün körmişiñni yetürgil katın Bir çok sözleri duyduğun hâlde, duymamış gibi davran; gözünle gördüklerini içinde gizle.
4103 Negü ter eşitgil özin tutnur er,  ödinde kirip kör ötüg ötnür er Nefsine hâkim olmasını bilen ve vaktinde girip, hükümdara mâruzâtta bulunan insan ne der, dinle.
4104 Kirü tur teseler ağırlık üküş,  çıkatur tese kör yüzüñke söküş Gir! derlerse, bu büyük bir lutüftür; "çık!" derlerse, bu insanın yüzüne karşı bir hakarettir.
4105 Közüñni küdezgil özüñni tutun,  özin tutğuçı er ajunda küsüş Gözüne ve nefsine hâkim ol; nefsine hâkim olan insan bu dünyada azizdir.
4106 Üç işte yırak tur katığlan usa,  biri kılma beglik söz aydım kese Mümkün olduğu kadar gayret et, şu üç işten uzak dur: biri— beylik taslama; sözüm katidir.
4107 Takı biri yalğan biri sukluk ol,  bu üç iş üçegü tüpi yokluk ol Biri — yalan, biri — tamahkârlıktır; bu üç işin üçü de sonunda insanı mahveder.
4108 Yoñama kişig sen uşak sözleme,  köni sözlegil söz barın kizleme Sen başkaları hakkında gammazlık etme, dedi-kodu yapma; doğru sözü söyle, doğruyu gizleme.
4109 Özüñni arığ tut kamuğdın sıñar,  arığ ol bu begler arığ neñ sever Her bakımdan kendini temiz tut; bu beyler temizdir ve temiz şeyleri severler.
4110 Özüñ karşıka kirse baknu yorı,  seni kim ağırlar ağırla anı Saraya girdiğin vakit dikkat et; sana kim hürmet ederse, sen de ona hürmet göster.
4111 Küvezlenme elgiñ sala kirmegil,  elig alşu tutşu yeme turmağıl Kibirli olma, elini-kolunu sallayarak girme; orada selâm verirken de fazla lâübâli hareketlerde bulunma.
4112 Özüñ oldurur erse ornuñ bilin,  kişig satğamağıl siliglik kılın Oturduğun vakit yerini bil; insanları incitme; onlara karşı nazikâne muamele et.
4113 Kakırma sen anda ya sudma katığ,  otunluk bolur bu kiterür tatığ Orada gürültü ile boğazını temizleme ve tükürme; bu küstahlık olur ve hoş karşılanmaz.
4114 Yana bağdaş ilme yanın yatmağıl,  ünün katğura sen katığ külmegil Bir de bağdaş kurma ve yan yatma; yüksek sesle kahkaha atma.
4115 Yana alma tırñak adışma butuñ,  uçuzluk tegürgey iletgey kutuñ Bir de tırnak kesme, bacaklarını yayıp-oturma; bu insanı itibardan düşürür ve ikbâle mâni olur.
4116 Seniñde uluğrak sözin sözlese,  sözüg barça kodğu anı tıñlasa Senden büyük biri söz söylerken, konuşmağı bırakıp, onu dinlemelisin.
4117 Köni sözle sözni kızartğay eñiñ,  sözüg sözlemegil meger öz teñiñ Doğru söz söyle, bu seni mesûd eder; söz söylerken de yalnız kendi haddin olan sözü söylemelisin.
4118 İçip karşıka kirme özni tutun,  yarağsız bolur ol içigli otun Sarhoş olarak saraya girme, nefsine hâkim ol; sarhoş insan küstah ve münasebetsiz olur.
4119 Bu üç neñ-turur er küdezmese öz,  başın alsıkar terk eşit uş bu söz insan kendisini gözetmezse, şu üç şey derhâl onun başını götürür, bu sözü dinle.
4120 Birisi bu begler sözin tutğu bek,  küdezgü anı öz sevüg cânı teg Biri— bu beylerin sözünü sözlerin beyi olarak kabul etmeli ve onu kendi sevgili canı gibi tutmalıdır.
4121 İkinç yazmasa ilke tursa köni,  özin ked küdezse bu bulğak küni İkincisi — dürüst olmalı ve memlekete sâdık kalmalı; karışıklık günlerinde kendisini iyice gözetmelidir.
4122 Üçünç karşı içre köni tutsa öz,  yırak tutsa teñsiz yarağsızda köz Üçüncüsü — saray içinde doğru hareket etmeli; uygunsuz ve yakışıksız işlerden uzak durmalıdır.
4123 Bu üçte birisin kılığlı kişi,  neçe me bedük erse keslür başı Bu üçünden birini yapan insanın, ne kadar büyük olursa-olsun, başı kesilir.
4124 Adakın yorığlı ay kılkı tüzün,  üdi bolmağınça körünme özün Ey saray içinde gezip-dolaşan, halım tabiatli insan, vakti gelmeden, huzura girme.
4125 Kalı oldurur erse öz kur bulup,  okıp başlasa ötrü kirgil turup Eğer kendi akranların ile oturuyorsan, çağırır-çağırmaz, yerinden kalk ve huzura gir.
4126 Kaçan söz sorar erse begler saña,  uzatma sözüñni ay ersig toña Beyler sana bir şey sorarlarsa, ey cesur yiğit, cevap ver, fakat sözünü pek uzatma.
4127 Ayıtsa ötüñil bilirin özüñ,  sözin kesse kodğıl uzatma sözüg Sorunca, kendi bildiğini arzet; sözünü keserse, bırak, sözüne devam etme.
4128 Kalı aşka begler okısa seni,  edeb birle aş ye ked ögren munı Eğer beyler seni ziyafete davet ederlerse, yemeği edep ile ye; bunu iyice öğren.
4129 Oñ elgiñ bile sen kötürgil yegü,  bayat atı aşnu ayıt ay bügü Yemeği sağ elin ile ye; ey hakîm insan, yemeğe besmele ile başla.
4130 Kişi utrukı aşka sunma elig,  özüñ utrukı aş yegil ay silig Başkalarının önündeki yemeğe el uzatma; ey temiz kalpli insan, kendi önündeki yemeği ye.
4131 Biçek tartma anda süñük kemdime,  aşığ tartmağıl sen kişig ündeme Orada bıçak kullanma, kemik sıyırma; başkalarına yemek uzatma ve buyur etme.
4132 Teşi teg yemegil yeme tavrakın,  silig bolma artuk tişi teg sakın Yerken obur gibi yeme ve acele etme; fakat dişi gibi de fazla nazlanma.
4133 Neçe me tok erse yegü beg aşı,  bu begler aşı ol ağırlık başı İnsan ne kadar tok olsa bile, beyin yemeğini yemelidir; bu beylerin yemeği ikbâlin başlangıcıdır.
4134 Ne törlüg bu işke tegir erse öz,  bağırsaklıkın teg yaruk kılğa köz Her hangi bir işe memur edildiğin vakit, o işi can ve gönülden yap; bu seni mesûd eder.
4135 İdi yakşı aymış biliglig kişi,  bu söz tutsa asğı sav altun tuşı Bilgili insan çok güzel söylemiş; bu söze göre hareket eden kimse karşılığında saf altın bulur.
4136 Kalı tegse beglik saña belgülüg,  bilig birle işlet işig ay külüg Eğer sana gerçekten beylik nasip olursa, ey namlı, işi bilgi ile idâre et.
4137 Kalı yavğu teñsiz bolur erse sen,  vefâ kıl neçe küç bulur erse sen Eğer eşsiz yavgu olursan, ne kadar kuvvetli olursan-ol, hiç bir vakit sadâkatten ayrılma.
4138 Apañ tegse emdi sü erki saña,  akı bol oduğ tur ay ersig toña Eğer sana ordu başına geçmek kısmet olursa, ey merd yiğit, cömerd ol ve uyanık dur.
4139 Tegir erse hıl ya saña on otağ,  elig yazğu mâlın kılıç tutğu yağ Sana takım veya on-otag rütbesi teveccüh ederse, malını dağıtıp, kılıç ve yaya sarılmalısın.
4140 Vezirlık tegip bolsa elgiñ uzun,  törü urma isiz silig bol tüzün Vezirlik isabet eder ve eline iktidar geçerse, kötü kanunlar vaz'etme, dâima halım ve yumuşak ol.
4141 Ögelik tegir erse ögleñü ol,  yañılsa begi bu ayu berse yol Birine öğelik kısmet olursa, o akıllıca hareket etmeli ve beyi yanıldığı vakit, ona doğru yolu göstermelidir.
4142 Kalı kök ayukluk tegir erse kör,  özin ked küdezgü kutı badı kur Eğer kök-ayukluk nasip olursa, insan kendisini çok iyi gözetmelidir; o saadet kemerini kuşanmış demektir.
4143 Sü başı ya el başı bolsa özüñ,  köni bol yiti tut kulakıñ közüñ Eğer sen ordu veya eyâlet başına geçersen, doğruluktan ayrılma; kulağını keskin tut.
4144 Özüñ bolsa hâcib orunç almağu,  çığay tul yetimler sözin tıñlağu Eğer hâcib olursan, rüşvet almamalısın; fakir, dul ve yetimlerin arzularını dinlemelisin.
4145 Ağılıkka kılsa ağıçı seni,  bütün çın bolup sen yorığıl köni Seni hazineye hazinedar yaparlarsa, itimat kazanmağa çalış; dâima doğru ve dürüst hareket et.
4146 Bitigçi ılımğa bulunsa özüñ,  köñül sırrı bek tut çıkarma sözüg Eğer kendin kâtip veya sır-kâtibi olursan, gönül sırrını sıkı muhafaza et; ağzından söz kaçırma.
4147 Bu ol atka tegmiş tapuğ kılğuçı,  munıñda narusı uda bergüçi Asıl mansıp sahibi olan hizmetkârlar bunlardır; diğer hizmetkârlar ise, bunlara tâbi olurlar.
4148 Bir ança yeme bar takı işçiler,  töşekçi ya kuşçı yeme aşçılar Döşekçi, kuşçu ve aşçılar gibi, bâzı işçiler daha vardır.
4149 Bu yañlığ tapuğda yırak tur saña,  ereji birer ol kör emgek miñe Bu nevi hizmetlerden sen uzak dur; bunların huzuru az, fakat zahmeti çoktur.
4150 Ağırlık tileseñ özüñke tuçı,  ağırla kişig sen ayâ koptaçı Kendin her vakit hürmet görmek istersen, ey yükselen insan, başkalarına da hürmet et.
4151 Uluğuğ uluğla küdez hürmeti,  saña kelge devlet uluğluk kutı Büyüğü büyük tut, onun itibarını gözet, sana da devlet ve ululuk saadeti gelir.
4152 Negü ter eşitgil avuçğa sözi,  avuçğa sözi tutsa açlur közi Dinle, atalarımız ne der; atalar sözünü tutan kimsenin gözü açılır.
4153 Uluğ hürmeti bar ajunda törü,  uluğ kelse kopğıl adakın örü Büyükler muhteremdir, bu dünya kanunudur; büyük gelince, ayağa kalk.
4154 Yaraşur uluğka kiçig hürmeti,  uluğ ma kiçigke kılur ok körü Küçüğün büyüğe hürmet etmesi lâzımdır; büyük de küçüğe aynı şekilde mukabele eder.
4155 Sözin kesti ögdülmiş aydı munu,  bu yañlığ bolur beg tapuğçı unu Öğdülmiş sözünü kesti ve:— îşte bey böyle, hizmetkâr da öyle olur — dedi —
4156 Men aydım eşittiñ sen ögrendiñ ul,  negü teg tapınğu tükel bildiñ ul Ben söyledim, sen dinledin ve işin esâsını öğrendin; nasıl hizmet edileceğini iyice anladın.
4157 Bu yañlığ-turur begke kılğu tapuğ,  tapuğ siñse ötrü açar kut kapuğ Beye yapılacak hizmet böyledir; hizmet makbule geçerse, ikbâl kapısı açılır.
4158 Tusulğu tapuğ bu munı bilgü tap,  kalı bildiñ erse özüñ begke sap Faydalı hizmet budur, bunu bilmek kâfidir; bunu öğrenirsen, sen de beyin yakını olabilirsin.
Odgurmış suali Öğdülmişke ODGURMIŞ'IN ÖĞDÜLMİŞ'E SUÂLİ
4159 Yanut berdi odğurmış aydı bu söz,  eşittim men emdi ayâ edgü öz Odgurmış cevap verdi:— Ey muhterem zat, ben şimdi bu sözleri dinledim — dedi —
4160 Takı bir sözüm bar ayıtğu saña,  anı ma ayu bergil emdi maña Sana soracak bir sözüm daha var, onu da bana söyle.
4161 Özüm kendke kirse ilig tapğıña,  baru turğu künde anıñ kapğıña Ben hükümdarın hizmeti için, şehre inersem, her gün onun kapısına gitmem icap edecek.
4162 Negü teg yorıkın biliñü adaş,  tiriglik olardın-turur ay kadaş Orada insanların dostlukları ne gibi hareketleri ile belli olur; ey kardeş, bu hayat dâima onlar ile birlikte geçer.
4163 Er at birle şeksiz katılğu kerek,  olarka yaraşı tirilgü kerek Hizmetkârlar ile, şüphesiz, münâsebetler kurmak ve onlar ile münâsip bir şekilde geçinmek lâzım gelecektir.
4164 Munı ma ayu ber maña sen bu kün,  negü teg katılğu ukayın ögün Bugün sen bunu da bana söyle; onlar ile nasıl münâsebetler kurmalıdır, bunu da iyice öğrenmiş bulunayım.
Soru ve tavsiyeleriniz için: İletişim