@twitter-𝕏
Türk Bitig

Gülşehri - Mantıku't-Tayr

Büyük Selçuklu imparatorluğu döneminde (1187) aslı farsça yazılmış olan ve Maḳālât-ı Ṭuyûr, Maḳāmât-ı Ṭuyûr veya kısaca "Ṭuyûrnâme" olarak da bilinen bir eserin "Gülşehrî" tarafından 1317 (h.717) yılında Türkçe’ye çevirisidir. Bu eser 1300'lü yıllardaki Anadolu Türkçesinin güzel bir örneğidir.

BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

  1. Gencine miftâh çü Bismillâh ola, Genci açan âdemî âgâh ola
  2. Ol Kerîm ü Ferd ü Kuddûs ü Kadîm, Ol Hakîm ü Hayy u Kayyûm u ‘Alîm
  3. Kudretinden çün düzetdi ‘âlemi, Kendü nûrından yaratdı Âdem’i
  4. Âdem-iseñ andan ayru olmagıl, Sag-ısañ yoluñda sayru olmagıl
  5. Degme fi‘lüñ yokdur içinde amân, Mustafâ kavlına inangıl hemân
  6. Cânlarumuz lâ-mekâna gidiser, Lâ-mekânlular mekânda n’idiser
  7. Gül diken içinde yatmak hayf ola, Aslını kişi unıtmak hayf ola
  8. Bu beş on yıldan ilerürek ‘aceb, Kanda-y-ıduñ ol yiri kılgıl taleb
  9. Cânlarumuz gökden indiler yire, Yirde kalan göklere kanda ire
  10. Bir bir ol yirden ki geldiler berü, Ol yaña varmak gerek bir bir girü
  11. Cennet, er aslına kavuşmak-durur, Dûzah aslından ırak düşmek-durur
  12. Yüz kuşa irer-iseñ bir murg ola, Kamusına pâdişâh sîmurg ola
  13. Kuşlara yüz dürlü dürişmek gerek, Pâdişâhlarına irişmek gerek
  14. Kuşlara hüdhüd meger rehber ola, Kim bu kuşlar yorıyalar ol yola
  15. Kim diler-ise ki sîmurga ire, Kûh-ı Kâf’a vara vü anı göre
  16. Hüdhüd ü kuşlar u sîmurg miśâl, ‘Akl u hulk u Tañrı’ya kıldı meśel
  17. Girü Gülşehrî sözi sâz eyledi, Mantıku’t-tayr’ı hôş âgâz eyledi

    İBTİDÂ-YI DÂSTÂN-I, SÎMURĠ
  18. Bir gice Çîn şehri üstinden meger, Nâgehân sîmurg geçdi cilveger,
  19. Bir kanadı düşdi Çîn’e key ulu, Sad herâzân dürlü nakş anda tolu
  20. Halk çün kim ol kanadı gördiler, Dînlerinüñ külli terkin urdılar
  21. Ol kanat nakşına çün inandılar, Ol kuşı ol bir kanadı sandılar
  22. Eylediler ol kanatdan bî-karâr, Her biri bir dürlü nakşı ihtiyâr,
  23. Birisi güneşe tapdı vü sözi, Aya hatm itdi vü biri ılduzı
  24. Biri puta tapdı ma‘bûdum didi, Biri haça halk-ı maksûdum didi
  25. Birisi gûsâle tapdı iy ‘azîz, Kılmadı kâfırlıġı dînden temîz
  26. Kim Müselmân-ısa ol kuşı sora, Kâfır anuñ kanadı nakşın göre
  27. Ol kuşuñ yüz biñ kanadı var-durur, Bir kanat nakşın tapan kâfır-durur
  28. ‘Âlem anuñ bir kanadıdur görüñ, Kanadın görenden ol kuşı soruñ
  29. Mü’min ol kuş birligine inanur, Kâfır ol kuşı kanat nakşın sanur
  30. Ol kuşa tap sen ki yüz biñ kanadı, Var-durur her yirde biñ bir adı
  31. Bir kanaduñ nakşına aldanmagıl, Ol kuşı ol bir kanadı sanmagıl
  32. Tenlü cânlu biñ kanat bir murg olur, Bir kanat nakşı nite sîmurg olur
  33. Kuşlar anuñ sâyesidür kamusı, Mülkinüñ pîrâyesidür kamusı
  34. Sâyeden her kim yol ilte zâtına, Lâcirem ol yoldan ire katına
  35. Sâye anuñ pertevîdür iy ‘azîz, Sâyeden sen zâtı eylegil temîz
  36. Nakşa bakma gör kanat nenüñ-durur, Ol kuşa ir kim kanat anuñ-durur
  37. Bir kanatdan olmagıl biñ nakşa yâr, Kim anuñ yüz biñ kanadı dahı var
  38. Bir kanada niçe hayrân kalasın, Kuşı iste kim kanat çok bulasın
  39. Niçe bu Gülşehrî her murgı bula, Murgı terk itsün ki sîmurgı bula
  40. Kendüzini komayınca âdemî, Olmaya ol pâdişâhuñ maģremi
  41. Kendüzini çün kişi komak gerek, Halk etin bunça niye yimek gerek
  42. Bir meniyi kodılar sâhib-fenâ, Yüz men arturdı dahı ol bir menâ

    CEM‘ ŞÜDEN-İ HEME, MURGÂN
  43. Kamu kuşlar bir yire dirildiler, Mülki sultânsuz-ıdugın bildiler
  44. Subh-dem bir yazuda kim nevbahâr, Dökmiş-idi yire dürr-i şâhvâr
  45. Kamu kuşlar geldiler bir mahfile, Kamusınuñ dükeli nakdı bile
  46. Kim bize bir pâdişâh-ı nâmdâr, Gerek-idi vü bir ulu şehriyâr
  47. Gösterüñ bir gög kim ol mâhsuz-durur, Bizüm ilümüz niçün şâhsuz-durur
  48. Başumuzı kılıça yastayalum, Leşkere bir pâdişâh isteyelüm
  49. Zîra çün kim mülk bî-sultân ola, Az zamânda memleket vîrân ola
  50. İstemekden oturup armayalum, Pîşvâsuz hem yola varmayalum
  51. Birümüzi aradan server kıluñ, Pâdişâh istemege rehber kıluñ
  52. Kim bu yola anuñ-ıla gidevüz, Pâdişâhsuz niçe bir sabr idevüz
  53. Kim-durur rahbarlıga lâyık görüñ, Leşker içinde kıgırdup bir soruñ
  54. Rehber olmaga meger hüdhüd gele, Kim yolı Gülşehri’den yigrek bile

    ÂMEDEN-İ HÜDHÜD, DER MİYÂN
  55. Geldi hüdhüd ara yire bî-lecâc, Hullesi egninde vü başında tâc
  56. Kim tarîkat iline server benem, Hem hakîkat yolına rehber benem
  57. ‘Âlemi başdan başa gezdüm kamu, Hâturuma nakşını yazdum kamu
  58. Çok Süleymân-ıla eyledüm sefer, Yok-durur ben görmedügüm bahr u ber
  59. Her ne hâle dir-iseñ hâżır benem, Kim Süleymân-ıla sâhib-sır benem
  60. Ol erenler kim bu sırrı bildiler, Yollarında beni rehber kıldılar
  61. Menziline irürem her bir kuşı, Bensüz iremeye sîmurga kişi
  62. Pâdişâhı añlamışam n’ideyim, Yaluñuz bu yola nite gideyim
  63. Benüm-ile gelür-iseñüz bile, Gidebilevüz dükelümüz yola
  64. Benden ayrılmaz-ısañuz bir zamân, İresiz ol pâdişâha bî-gümân
  65. Kim Resûl eydür ki her yola refîk, Buluñuz kim sehl ola size tarîk
  66. İşidüñ iy kavm bî-noksân bilüñ, Hâzır olup yol yaragını kıluñ
  67. Kim bizüm bir şâhumuz var bî-hilâf, Ol tag ardında ki dirler Kûh-ı Kâf
  68. Adı sîmurg u cemâli bî-kerân, Kudreti peydâ vü zâtı bî-nişân
  69. Ol kılur tedbîri kamu işlere, Pâdişâh oldur dükeli kuşlara
  70. Ol bize yavlak yakın u fazlı bol, Biz ırag andan hezârân sâle yol
  71. Ne bu yola varmagı terk idelüm, Ne bu menzile yaluñuz gidelüm
  72. Yoldaş oluñuz binüm-ile bile, Kim yaluñuz gidemezüz bu yola
  73. Her kim ol benüm-ile hem-râh ola, Mahrem-i ol şâh u ol dergâh ola
  74. Her kime kim pîşvâlık ben idem, Anı ol şâh hazretine iledem
  75. Çün her iş ‘âlemde ola Tañrılu, Kendüzüñden kimsene görme alu
  76. Çün hidâyet Tañrı’dan irdi ere, Bî-şek ol er her işi hôş başara
  77. Bu meśel kim ‘âlemüñ bôstânıdur, Mustafâ oglanlıgı destânıdur

    DÂSTÂN-I MUHAMMED, MUSTAF‘ALEYHİ’S- SELÂTU VE’S-SELÂM
  78. Hak ta‘âlâya tevekkül eylerüz, Mustafâ’nuñ dâsitânın söylerüz
  79. Ol cihânuñ fahrı vü halkuñ yigi, Âhiret sultânı vü dünyâ begi
  80. Enbiyânuñ evliyânuñ serveri, İşid imdi kim nedür Peygâmberi
  81. Ol zamânda kim Resûl oglan-ıdı, Kamu ‘âlem kâlıb u ol cân-ıdı
  82. Eydür-idi dîn baña hâsıl-durur, Yohsa ayrugı kamu bâtıl-durur
  83. Hâricîler ili dutmış şâh kanı, Mülk-i ‘inne’d-dîne ‘inda’llâh kanı (3/19)
  84. Her ne millet var-ısa yalan-durur, Dîn benüm-durur ki câvidân-durur
  85. Bu kamu bütleri uşatmak gerek, İltüben demürçiye satmak gerek
  86. Müdde‘îler mülkine akın salısaruz, Kanda kim büthâne var yıkısaruz
  87. Büt-perestüñ başını kesmek gerek, Kendü bütin boynına asmak gerek
  88. Dünyayı baña uyanlar açısar, Yohsa ayrugı kılıçdan geçiser
  89. Mü’mini îmânda yâr idiserüz, Ka‘be’yi bütlerden arıdısaruz,
  90. Yiñi başlamış-ıdı dahı söze, Düşmedüg-idi henûz key agıza
  91. Halk anı delüye ururlar-ıdı, Sözini gülüp geçürürler-idi
  92. Çün becid dutdı perîşân oldılar, Kamu şar halkı katına geldiler
  93. Kimi eydür oglan ussuñ yoh mıdur, Yohsa diri yöridügüñ çok mıdur
  94. Ussuñı başuña dirşür iy yetîm, Katı sözler çıkar agzuñdan ‘azîm
  95. Biz Ebušâlib’e hürmet kıluruz, Yohsa saña ne kılasın bilürüz
  96. Biz degülüz yaluñuz putlar tapan, Kamu ‘âlemdür putuñ nakşın öpen
  97. Eyle dut kim bizüm ili yakasın, Pâdişâhlar-ıla nite çıkasın
  98. Eyle san kim Mekke’yi kayd idesin, ‘Âlemüñ halkın nite sayd idesin
  99. Bir tonuñ yok dünyada kim geyesin, Etmegüñ yok bir öyün kim yiyesin
  100. Bu görinür tañrıları kim koya, Vara vü ol gizlü Tañrı’ya uya
  101. Sen yaluñuz kamu ‘âlem dînini, Nite bâtıl kılasın ‘akluñ kanı
  102. Bir yetîme bunça yüz biñ pâdişâh, Kaçan uya vü hezârân biñ sipâh,
  103. Dilüñi dut başcugazuñ yitmesün, Agzuñ açma pâdişâh işitmesün
  104. Kimsene söylemedügin söyleme, Kendü kendü cânuña kasd eyleme
  105. Ger begümüz işidürse sözüñi, Dopraguñdan çıkarısar tozuñı
  106. Çün Resûl işitdi bunlaruñ sözin, Cilve-y-ile ‘arza kıldı kendüzin
  107. Kim benüm katumda sultân kim olur, Pâdişâh katında pâsvân kim olur
  108. Çün benüm tâcumuñ âvâzı çıka, Niçe pâdişâhları tahtdan yıka
  109. İy niçe begler ki baña kul ola, Niçe sultânlar ki tapuma gele
  110. Tañrı’dan artuk ne kim var dünyede, Kamu gerek kim baña kullık ide
  111. Begüñüz benüm sözüm dutmaz-ısa, Ben buyurdugum işi itmez-ise
  112. Kendüzini ben aña key bildürem, Sizi dahı anı dahı öldürem
  113. Gün dogıcak gice aradan gider, Varuñ eydüñ göreyim baña n’ider
  114. Çün işitdiler münâfıklar anı, Her birinüñ gevdeden gitdi canı
  115. Var-ıdı bir beg beriyyede kim ol, Milletine nisbet ider-idi bol
  116. İşidicek şöyle kimse sözini, Urur-ıdı kılıca kendüzini
  117. Bir ta‘assub millete kılur-ıdı, Kim eger öl dir-iseñ ölür-idi
  118. Adı Safvân milletin bekleyiçi, Tâzi biniçi vü atlas geyiçi
  119. Mekke kavmı kamusı dirildiler, Bir yire ol beg katına geldiler
  120. Kendü dinlerine yarı kıldılar, Nâle vü feryâd u zârî kıldılar
  121. Kim bir oglan Mekke’de agzın açar, Söz yirine üstümüze od saçar
  122. Ne Hübel kurtılur andan ne Menât, Kim azarlamaz ne ‘Uzzâ vü ne Lât
  123. Putlarumuzuñ yüregin tagladı, Nârunûr anuñ elinden agladı
  124. Zendûstâ’yı köyindürdi odı, Milletüñüz kamu bâtıldur didi
  125. Eyle câdû kim ayı iki yarar, Avçına taş avuçukların dürer
  126. Câzulıg-ıla elinde söyledür, Bilmezüz kim def‘i çâresi nedür
  127. Ne begi koyam ne sizi dir bize, İy beg uş biz ‘arza eyledük size
  128. Kor-ısañ kim ol bu sözleri diye, Az zamânda kamu halk aña uya
  129. Aña karşu söyledi hôş sevsumâr, ‘Ankebût oldı evinde perde-dâr
  130. Kimse yok kim bizi andan sormaduk, Millete bâšıl diyeni görmedük
  131. Çün kim ol beg işidür bu sözleri, Kakımakdan kan tolar hem gözleri
  132. Eydür ol oglan delü midür ‘aceb, Delü degül usludur dir Bûleheb
  133. Eydür uslu putlara kanda söge, Ol hümâ yâ kendüzin nite öge
  134. Mâlı mülki garra eylemiş anı, Bûleheb eydür ‘abâ-durur tonı
  135. İki pulı yok cihânda sayası, Bir sokum etmegi yokdur yiyesi
  136. Bir tonı yok dünyada kim geyesi, Etmegi yok bir öyün kim yiyesi
  137. Bu görinür tañrıları kim koya, Vara görmedügi Tañrı’ya uya
  138. Sen yaluñuz kamu ‘âlem dînini, Nite bâšıl kılasın ‘akluñ kanı
  139. Ellerin ol beg eline urınur, Mesned üstinden at üstine binür
  140. Kılıcın dartar anı kim bir baña, Gösterüñ kim dadını virem aña
  141. Hışm-ıla anuñ sözinden tolayım, Kılıç-ıla anı iki böleyim
  142. Kendü bütlerüme feryâd ireyim, Aña uyanları kamu kırayım
  143. Mekke kavmı girdiler hurrem yola, Leşkeriyle beg dahı gelür bile
  144. Mekke’nüñ çün yakınına geldiler, Mekke yakın-ıdugını bildiler,
  145. Mustafa bir sinleye varmış-ıdı, ‘İbretine sinlerüñ durmış-ıdı
  146. Nâgeh ırakdan anı ol beg görür, Âh ider atuñ başın çeker durur
  147. Mekke kavmından sorar kim ol kişi, Kim siz eydürsiz ki fâsiddür işi
  148. Şol degül-ise ‘acebdür kim gezer, Üşde sinlerde vü ahvâlin düzer
  149. Eytdiler oldur nite bildüñ anı, Kim sorarsın dôsta beñzer düşmeni
  150. Niçe kişiye sataşduñ sormaduñ, Gördügüñ şahsı muhâla urmaduñ
  151. Bunı ırakdan nite bildüñ ‘aceb, Kim kılursın böyle ta‘rîfin taleb
  152. Çün görür Safvân ki bunlar kör-imiş, Bu Süleymân’dur bular bir mûr-imiş
  153. Eydür andan berü kim açdum gözüm, Añladum kendü işümi kendüzüm
  154. Ben bunuñ şeklinde âdem görmedüm, Buña beñzer âdemîye irmedüm
  155. Çünki nâgeh gözlerüm gördi bunı, Eyle san kim oda yandurdı beni
  156. Nûrı göñlümüñ çırâgın yandurur, Beni anuñ yolı dapa döndürür
  157. Bûleheb çün gördi kim Safvân aña, Sayd oldı vü becid kaldı taña
  158. Eydür iy Safvan çün sihrin ide, Çok senüñ gibiyi yoldan ilede
  159. Çün görür Safvân ki hergiz Bûleheb, Kılmayısar Mustafâ dînin taleb
  160. Eydür ol câzû degül ben bilürem, Hâlini yavlak teferrüc kıluram
  161. Dünyada ne ‘ilm ola kim ben anı, Bilmedüm illâ bunuñ ‘ilmi kanı
  162. Her fenüñ okı benüm kîşüm-durur, Sihr ü nârıncât hôd işüm-durur
  163. Câzular görmişvenin ben dünyede, Kim tagı taguñ katına ilede
  164. İlla bu ol Tañrı’dan söyler kim ol, Gösterür peygâmberine togru yol
  165. Câzu yüzi böyle nûrlu olmaya, Câzular bu bildügini bilmeye
  166. Ben henûz anı ırakdan görürem, Nisbetin bunça göñülden ururam
  167. Yakınına varur-ısam hôd benüm, ‘Işk odında yana gevdemde canum
  168. Büt nedür kim kimse Tañrı’yı koya, Vara bir cânsuz büte niçe uya
  169. Bu ki bizden kamu oynı utısar, Mu‘cizât-ıla cihânı dutısar
  170. Büt çün oddan kendüzin kurtarmadı, Tokuyanlaruñ cezâsın virmedi
  171. Ayrugı oddan niçe kurtarısar, Yâ aña uymayana burtarısar
  172. Yüz çekiç her bir başına yidi, Birisi dögen kişiye ne didi
  173. Bu cihân yaradana da‘vet kılur, Halk zîrâ Tañrı birligin bilür
  174. Biz demürçi dokıdugın sanuruz, Tañrı diyü yalana inanuruz
  175. Kendüyi eyleyene kimse söge, Vara kendü eyledügini öge
  176. Tañrılık eyledügin hôd ölmeye, Halkı yaradan olur-ısa revâ
  177. Hâşa li’llâh kim dahı Safvân büte, Dapa yâ büt hükmini hergiz duta
  178. Bu’l-hakem Safvân’a eydür iy ulu, Bir söz işit gör ne direm ben delü
  179. Şimdiye degin nite bilmez-idüñ, Bu sözi vü fikrini kılmaz-ıduñ
  180. Kim bu câdûyı göricek añladuñ, Kişinüñ put tapdugını tañladuñ
  181. Elli yıldur kim taparsın sen büte, Şimdi bütleri begenmezsin nite
  182. Sen anuñ yüzinde gördüñ-ise nûr, Fitnesini sanduñ-ısa bî-fütûr
  183. Ben anuñ yüzinde nite görmedüm, Ne var anuñ milletine girmedüm
  184. Çün görür Safvân ki Bûcehl’üñ gözi, Görimez kim bile dünden gündüzi
  185. Eydür iy Bûcehl dünyâ karañu, Gice-y-idi ev bucagı dür tolu
  186. Gerçi gözüm var-ıdı görmez-idüm, Karañudan ol yaña varmaz-ıdum
  187. Çün güneş togdı görindi dür baña, Sen ki gözsüzsin görinmedi saña
  188. Gözlü ne kim gice yavıkulısar, Girü irte olıcagaz bulısar
  189. Gözsüzüñ kim derdi bî-dermân-durur, İrtesiyle gicesi yiksân-durur
  190. Ben bir inçü gice düşürmiş-idüm, Karañuda terkini urmış-ıdum
  191. İrte çün oldı girü buldum anı, Kör ola her kim ‘ayıblaya beni
  192. Kimse şekker sanup agu yimeye, Yâ güneş aydın degüldür dimeye
  193. Kimseye yalvarmaz altun kim beni, Sevüñüz illâ gören sever anı
  194. Bu Muhammed beni hergiz görmedi, Yañıluban baña rişvet virmedi
  195. Kim beni kâfirler arasında ög, Milletüñ terk eyle vü bütlere sög
  196. Ben bunı göricek añladum kim ol, Kimseye göstermez illâ togru yol
  197. Şem‘i gözleri görenler yandurur, Yohsa gözsüz yananı söyündürür
  198. Eyle dut gözsüz çerâgın yandura, Işıgında bakuban neyi göre
  199. Ben anı öldürmege gelmiş-idüm, Külli cânı kasdını kılmış-ıdum
  200. Şimdi kim gördüm yüzini dek benüm, Lutf kılsun ol bagışlasun cânum
  201. Ölür-isem dahı suçum kalmadı, Çün kılıç dutmaga gücüm kalmadı
  202. Ditreyü Safvân iner atdan yire, ‘Azm ider kim Mustafâ dapa vara
  203. Mekke kavmı cânına çün od düşer, Kamusı Safvân’uñ üstine üşer
  204. Kim senüñ bigi ulu beg turıcak, Bir gedânuñ tapusına varıcak
  205. ‘Âlemîler işidüben ne diye, Yâ bizi kim âdemîlerden saya
  206. Eyle kim senden ziyâna vardı iş, Saña giley itmesevüz yig-imiş
  207. Eydür imdi ditremegüm giderüñ, Kança kim gerek-ise aluñ virüñ
  208. Yohsa ben andın yaña varmaz-ısam, Tapusında kul gibi durmaz-ısam
  209. Yok-durur hergiz gümânum kim benüm, Kalmayısar gevdem içinde canum
  210. Geñüm-ile ben varur mıyam aña, Ol iledür beni kendüden yaña
  211. Vardı peygamber katına ditreyü, Yâ Resûlallah hatâ kıldum diyü
  212. Bilmedüm geldüm seni sayd itmege, Sayduñ oldum kuvvetüm yok gitmege
  213. Başını ayagı altında kodı, Saña vü dînüñe inandum didi
  214. Mustafâ eydür var ilüñde otur, Göñlüñ içinde baña îmân getür
  215. Çün Müsülmânlık yolı kuvvet duta, Bu oyunda kâfiri mü’min uta
  216. Evvel ol beg kim Müsülmân olısar, Dîn içinde ehl-i îmân olısar
  217. Sen olısarsın gazâ sâzın düze, Var ilüñde muntazır olgıl bize
  218. Sevinü ili dapa Safvân gider, Görgil imdi ol münâfıklar n’ider
  219. Kamusı hayrân kalurlar bu işe, Her biri başın urur taşdan taşa
  220. Çün kim îmân nûrı Safvân’da olur, Lâcerem Bulkâsım’ı görüp yanur
  221. Bulhakem göñlinde çün yokdur safâ, Lâcerem görinmez aña Mustafâ
  222. Namaz evvel ol kılandan yigrenür, Andan ol namaz kılıcı osanur
  223. Ne ki ol şahsuñ bahîl urdı adın, Anuñ-ıçun zekâtuñ bilmez dadın
  224. Oruc ol şahsı degüldür görici, Anuñ-ıçun dutmaz ol şahs orıcı
  225. Mihr mihre ire kîn kîne gele, Küfr küfre vara dîn dîne gele
  226. Hûr-ısañ hûr ola uçmakda işüñ, Dîv-iseñ dîv ola odda yoldaşuñ
  227. Ne pulı hergiz gümişe katalar, Ne gümişi pul diyüben satalar
  228. Güneşüñ yüzi bulaşmaya ise, Altun altuna karışa mis mise
  229. Hōş-durur cennât-ı Firdevs-i berîn, İlla fîhâ ni‘me ecrü’l-‘âmilîn (3/136, 29/58)
  230. Kançaru varsam yig ola dimegil, Mustafâ etegin elden komagıl
  231. Çün durasın Mustafâ-y-ıla bile, Fethe varur-ısa varasın bile
  232. Ne yola vara ‘aceb ‘âkıl kişi, Kim Muhammed’den yig ola yoldaşı
  233. Yüz günehden tevbe kıldı bir hakîm, Siz yuasirrûne ‘ale’l-ģınśi’l-‘ažîm (56/46)
  234. Her yalanı nite gerçek sanavuz, Mustafâ’nuñ kavline inanavuz
  235. Bu esâsı eylediler reh-nümûn, Sâyiģūne’r-râki‘ūne’s-sâcidûn (9/112)
  236. Hem bu yola kıldılar hâsıl necât, Kânitâtün tâ’ibâtin ‘âbidât (66/5)
  237. Dünyada bu dâsitânı söyleyen, Âhiret esbâbını cem‘ eyleyen
  238. Gör ne dürlü dökdi sözler kendüzi, Kim murassa‘ oldı Gülşehrî sözi
  239. Degme agız bilmeye sözüñ yatın, Cevherîler bile gevher kıymatın
  240. Her biri elinde bir mühür dutar, ‘Âleme dolar Gülşehrî satar
  241. Fâ‘ilâtün fâ‘ilâtün fâ‘ilât, Zulmet oldı cehl ‘ilm âb-ı hayât, FASL
  242. Pes bilüñüz iy cihânuñ kuşları, Kim girü ol şâh düzer bu işleri
  243. Kimsenüñ hîç ihtiyârı yok-durur, Kim diye bu az u yâ ol çok-durur
  244. Hüdhüdi siz h˘ôr u kiçi görmeñüz, Rehber oldugın bu yola yirmeñüz
  245. Kim bu yol yohsul-ıla bayuñ degül, Cüz bu ehl-i fıtnat u râyuñ degül
  246. Kim Süleymân’a resûl olan kişi, Başara kuşlar-ıçun her bir işi
  247. Her kimi kim kıldı sîmurg ihtiyâr, Olmadı anuñ-ıla cüz baht yâr
  248. Benüm-ile ol yola varan kişi, Pâdişâhuñ yüzini gören kişi
  249. Yüz tagı bir günde ol yolda geçe, Yüz deñizi cür‘a sanıban içe
  250. Ol kapuda kim nihân u âşikâr, Nûr u zulmetden hezârân perde var
  251. Yaluñuz nite gire kimse yola, Gelüñüz kim kamumuz gitlüm bile
  252. Ejdehâlar vardur ol yolda ‘azîm, Beryeler çok u beyâbânlar delim
  253. Agudan acı sular içmek gerek, Çok ilanlar öldürüp geçmek gerek
  254. Hüdhüdüñ kuşlar sözin çok gördiler, Cânlarınuñ külli terkin urdılar
  255. Pâdişâh var-ıdugın çün bildiler, Kamusı hayrân u vâlih kaldılar
  256. ‘Âşık oldılar anuñ dergâhına, Her kul istedi kim ire şâhına
  257. Nâle vü zârî vü şûra düşdiler, Cümle hüdhüd yöresine üşdiler
  258. Kim kula anuñ gibi sultân ola, Kul niçün işbunça sergerdân ola
  259. Cehd idelüm kim aña irişevüz, Pâdişâhumuz-ıla görişevüz
  260. Yohsa biz kul kim şahından ayrıla, Ayruk anuñ ilde ne kadri ola
  261. Ol gün anda hüdhüdi toyladılar, Yollarınuñ yaragın eylediler
  262. İlla yol havfı vü hevlinden girü, Her biri getürdi bir ‘özr ilerü

    ÂMEDEN-İ BÜLBÜL PÎŞ-İ HÜDHÜD, VE ‘ÖZR-ÂVERDENEŞ
  263. Geldi bülbül ortaya hayrân u mest, Vâlih ü medhûş u sergerdân u mest
  264. Kim benüm işüm gülistânda biter, Nevbahâr u bâg u bôstânda biter
  265. Her güli kim kendüme yâr eylerem, Her gice vasfını tekrâr eylerem
  266. Her seher kim gül çemende açıla, Kamudan ilkin baña karşu gele
  267. Ben anuñ yüzine karşu söylerem, Müşkilümi kamusın hall eylerem
  268. Her gün işümüz bizüm gulgul-durur, Sevdügümüz dünyada bir gül-durur
  269. Hâsa şimdi tâze Gülşehrî güli, Kim getüre göze servi sünbüli
  270. Anı sevmeyen kişi nâkes-durur, Serv anuñ katında hâr-u-hes-durur
  271. Yola varmaga ne bunça ivelüm, Bize bir gül gösterüñ kim sevelüm
  272. Geldi gül vaktı girü kim bülbülüñ, Bâg ola yiri vü bôstânlar gülüñ
  273. Nevbahâr oldı ki bülbül söyleye, ‘Işkını ma‘şûkına şerh eyleye
  274. Kamu sözi külli terk eyleyelüm, Bülbüle gül sözini söyleyelüm
  275. Sormaya sîmurg hergiz bülbüli, Bülbüle ol yig ki seve bir güli

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, BÜLBÜL-RÂ
  276. Hüdhüd eydür sûrete kapılan er, Ma‘naya kanda ire iy bî-basar
  277. Niçeme kim gül ola sâhib-cemâl, Hüsnine bir haftada irer zevâl
  278. Ol cemâle kim zevâl irişe tîz, ‘Âşıka andan melâl irişe tîz
  279. Ögüdüm dut kimseneye buşmagıl, Bir gül içün biñ dikene düşmegil
  280. Bir bahârı tâze görmedi rezân, Kim anı pejmürde kılmadı hazân
  281. Ne kışın u ne yazın görmek gerek, Güllerüñ ‘ömri azın sormak gerek
  282. Niçe sûret âhir iy sûret-perest, Sûreti n’ider olan ma‘nîde mest
  283. Biz ki bülbül yüregini taglaruz, Güllerüñ tîz öldügine aglaruz
  284. Çün seni sîmurg kılmaya kabûl, Kaçan ire göñlüñe mihri nüzûl
  285. Niçe kim gül vasfını söyleyesin, Soldugından soñra terk eyleyesin
  286. Her seher kim niçe kim gül açıla, Saña karşu gelmeye baña gele
  287. Sûreti eylemegil ma‘niye büt, Gül bugün togdı vü yarın öldi dut
  288. Bu mesel kim ‘âlemüñ bostânıdur, Bir er ü bir ‘avratuñ destânıdur

    DÂSTÂN-I MERD Ü ZEN
  289. Ol bir er bir ‘avratı sever-idi, Anı görmege ‘azîm iver-idi
  290. Şat’dan ol yaña-y-ıdı ‘avrat evi, Sâhatı ser-sebz ü bünyâdı kavî
  291. Er evi Şat’dan bu yaña zer-nigâr, Sahnı bâg u sakfı dahı lâlezâr,
  292. ‘Avratuñ ‘ışkı eri almış-ıdı, Gerçi Şat’dan bu yaña kalmış-ıdı
  293. Ol hevâya göñli çün uçar-ıdı, Şatt’a düşüp ol yaña geçer-idi
  294. Yüzemez-iken suyı diler-idi, Yâri ogrına dişin biler-idi
  295. Yâr-ıla yüz dürlü ‘ayş ider-idi, Girü Şatt’a düşüben gider-idi
  296. Bir gün ol ‘avrat katında oturur, Nâgehân bakar yüzine vü görür
  297. Bir benek konak gözinde ‘avratuñ, Er düşer ortasına yüz mihnetüñ
  298. ‘Avrata eydür ‘acab gördüm bugün, Bir konak gözüñde kim yog-ıdı dün
  299. ‘Avrat eydür Şatt’a ayruk girmegil, Geçmege vü ‘ömr boynın urmagıl
  300. Eydür on yıldur ki Şatt’ı geçerem, Dicle’yi bir cür‘a gibi içerem
  301. Od gibi her gün düşerem ben suya, Şimdi girme didügüñ âhir neye
  302. ‘Avrat eydür kim bu konak iy canum, On yıl oldı kim gözümdedür benüm
  303. İlla çün ‘ışkuñ senüñ gâlib idi, Beni görmege becid tâlib idi
  304. Hem geçer-idüñ Şat’ı durmaz-ıduñ, Hem gözümdeki akı görmez-idüñ
  305. Çün senüñ ‘ışkuñ irişdi âhire, Lâcerem gözümdagı akı göre
  306. ‘Işk çün gitdi Şat’a düşmek ‘azîm, Yüzemeyene hatardur iy hakîm
  307. ‘Işk-ıdı Şatt’a girüp kayırmayan, Gözümüñ bakup konagın görmeyen
  308. ‘Işk çün gitdi Şat’a girür-iseñ, Bogılasın bir kadem urur-ısañ
  309. Yüzebilmeyen kişi nite gire, Şatt’a vü kendüzinüñ boynın ura
  310. Ol ere çün olmadı bu sır ‘ayân, Şatt’a düşdi vü bogıldı bî-gümân
  311. ‘Işk evine ‘akl-ıla girmez kişi, Sevdüginüñ ‘aybını görmez kişi
  312. ‘Âşık ol degül ki sevdi yârını, Gördüginçe dil-rübâ dil-dârını
  313. Yârınuñ çün rengi soldı ‘âkıbet, ‘Âşıkı andan kesildi ‘âkıbet
  314. Girü kendü işlerine başladı, Ne diler-ise cihânda işledi
  315. ‘Âşık ol-durur ki ‘âlemden kese, Göñlini vü yâri zülfinde asa
  316. Kamu ‘âlemden kesüp yâra ire, Terk ide yâri vü Cebbâr’a ire
  317. ‘Işkı kimse eylemez-ise ‘ayân, Saña Gülşehrî kıla bir bir beyân
  318. Bu mesel böyle şeker-efşân u ter, Dâsitân-ı Şeyh-i San‘an’dur meger

    DÂSTÂN-I ŞEYH, ‘ABDURREZZÂK
  319. Tañrı adın her kim ilte diline, Bu hikâyet aña yavlak biline
  320. Kim Müsülmânlık yolı bî-gerd-iken, Dîn içinde cümle sâhib-derd-iken
  321. Var-ıdı San‘an şarında bir ulu, Göñli deryâ vü içi dürler tolu
  322. ‘Abdurezzâk idi ol ulu adı, Kim bilişdürür-idi Hakk’a yadı
  323. Dek Harem içinde ol sâhib-zamân, Elli yıl şeyh olmış-ıdı bî-gümân
  324. Çok mürîdi vü muhibbi var-ıdı, Kim dükeli key riyâzet-dâr-ıdı
  325. Kaç mürîdi var-ıdı dirisem uz, Var ola-y-ıdı iki kez iki yüz
  326. Hak yolında elli hac kılmış-ıdı, Sünnet-ile farzı key bilmiş-idi
  327. Hem salât u savmı bî-had var-ıdı, ‘İlmi çok u sâhib-i esrâr-ıdı
  328. Keşfi bî-hadd u kerâmâtı delim, Zühdi çok u hem makâmâtı ‘azîm
  329. Muktedâlıkda cihân halkına hem, Olmış-iken kamu ‘âlemde ‘alem
  330. Renc-ile kalan kişi kuvvetde süst, Olur-ıdı bir deminden ten-dürüst
  331. Şol kerâmât-ıla ol şeyh-i ‘azîz, Kılmış-iken küfri îmândan temîz
  332. Olmış-iken göñli ‘ilm-ile tolu, Bir gice düşinde görür ol ulu
  333. Kim Harem’den Rûm milkine gelür, İleyinde bir bütüñ secde kılur
  334. Eyle düşde büt katında yir öper, Kim sanasın Tañrı diyüben tapar
  335. Çün bu düşi gördi bîdâr-ı cihân, Eydür iyvâh ussuma irdi ziyân
  336. Fitneler haylî yöreme üşiser, Yoluma düşvâr ‘akabe düşiser
  337. Ben kaçan bu gussadan cân iledem, Cânı terk itdüm ki îmân iledem
  338. Fitne yüzini yire basmak gerek, ‘Akba düşdi yoluma kesmek gerek
  339. Girmeye bir er bu yola pîç ü pîç, Kim yolında düşmeye bu ‘akbe hîç
  340. Bunda ol ‘akbe gider olur-ısa, Yol aña rûşen olabilür-ise
  341. Çün kala ol ‘akbe bunda câvidân, Cüz ‘ukûbet olmaya yolda ‘ayân
  342. Şeyh eydür ‘âkıbet yârânlara, Kim fedâ olsun tenüm siz cânlara
  343. Baña bir iş düşdi gelüñ gidelüm, Rûm’a vü bu müşkili hall idelüm
  344. Bize bir Rûm iline varmak gerek, Bu düşüñ ta‘bîrini sormak gerek
  345. Şeyh ü yârânlar dükeli cem‘-ile, Geldiler Rûm iline kamu bile
  346. Ka‘beden Rûm iline çün gitdiler, Rûm ilini hôş teferrüc itdiler
  347. Gezdiler her bâg içinde gül gibi, Degme şardan geçdiler bülbül gibi
  348. Seyr kılmagı ma‘âf eylediler, Rûm ilini hôş tavâf eylediler
  349. Yol yörimekde becid dürişdiler, ‘Âkıbet bir manzara irişdiler
  350. Hôş temâşâ kıldı şehr-i Kayser’i, Yörür-iken gördiler bir manzarı
  351. Meger ol manzar Rûm sultânınuñ, Ki kızı anda olur-ıdı anuñ
  352. Şeyh ü yârânlar çün anda geldiler, Nâgehân ol manzarı hôş gördiler
  353. Bir kız üstinde oturur ay gibi, İki kaşı ok atar bir yay gibi
  354. Hüsn içinde ol kadar sâhib-cemâl, Kim cemâle virür-idi ol kemâl
  355. Güneş anuñ pertevinden tolına, Ay hôd anuñ gibi kanda bulına
  356. Ay kim anı bilmedi bir gün vebâl, Gün kim aña irmedi hergiz zevâl
  357. Yaz anuñ yüzi katında güz gibi, Zülfi gice ‘ârızı gündüz gibi
  358. Her kim anuñ yüzini görür-idi, Kendü cânı terkini urur-ıdı
  359. Yüzi türk ü kendüzi kâfir kızı, Söyledügi kamu Rûhullâh sözi
  360. Küfr içinde eyle revhânî-sıfat, Kim diye Rûhullah’a yüz ma‘rifet
  361. Mü’min ister kim yüregin taglaya, Zülfi zünnârın biline baglaya
  362. Küfrini bir zerre çün peydâ kıla, Sad hezârân mü’mini tersâ kıla
  363. Bir lipâçe geymiş azrak don gibi, Altuna banılmış ol ay gün gibi
  364. Rengi la‘l ü dişleri lü’lü’ gibi, Hâli Türkistân’da bir hindû gibi
  365. Çün açar bürka‘ ki şeyh anı göre, Eydesin kim şeyhi oda yandura
  366. Şeyh göñlin virür aña cân-ıla, Satun alur küfrini îmân-ıla
  367. Sabrı yavlak az u ‘ışkı çok olur, Ne ki yâdında var-ısa yok olur
  368. Şeyhe çün kıldı ‘ayân dîdârını, Bir kılından bagladı zünnârını
  369. Şeyh istedi nazar gözlemege, Ol dem ü kendü izin izlemege
  370. Urdı oda şeyhi nâgeh ol perî, Şöyle kim çıkdı göge hâkisteri
  371. Derde irdi şeyh dermânı kamu, Küfre döndi dîn ü îmânı kamu
  372. Şeyh eyle vâlih ü hayrân olur, Kim yolında zâr u sergerdân olur
  373. Hem-nişînler çün görürler hâlini, Her biri añlar anuñ ahvâlini
  374. Kamu sergerdân kalurlar ol işe, Vâlih ü hayrân kalurlar ol işe
  375. Çok nasîhat virdiler kâr kılmadı, Şeyhe vü ussı başına gelmedi
  376. ‘Âşık ögüt virmegi ne biliser, ‘Âşıka ögüt ne assı kılısar
  377. Şeyh çün göñlin virür dildârına, Vâlih ü hayrân kalur dîdârına
  378. Ol gün anda giceye degin kalur, Manzaruñ karşusına zârî kılur
  379. Şeyh çün kim ‘âşık u rüsvâ olur, Terk ider İslâm’ı vü Tersâ olur
  380. Ol umıda kim sora anı habîb, Kaldı ol gün anda ol pîr-i garîb
  381. Gice çün dür dökdi dîbâ üstine, Çarh inçü saçdı mînâ üstine
  382. Gice kara şa‘r geydi şâhvâr, Gökde kühlî parçın urdı zernigâr
  383. Şeyh kaldı ol kapuda hôr u zâr, ‘Âşık u pîr ü garîb ü dil-figâr
  384. Her çırâgı kim gice gök yandurur, Şeyh anı bir âh-ıla söyündürür
  385. Subha degin ol gice bîdâr olur, Ol mahalle itleriyle yâr olur
  386. Eydür iy veh oda yandum n’ideyim, Baglu boynum bunda kança gideyim
  387. Böyle giç irmeye ahşâma seher, Bu gice rûz-ı kıyâmetdür meger
  388. Bu gicenüñ yok mıdur yâ Rab güni, Böyle uzun görmedüm hergiz düni
  389. Çok riyâzetde geçürdüm giceler, Görmedi bu gice gibi kocalar
  390. İşbu od kim göñlüme düşdi benüm, Mum gibi yandı kamu cânum tenüm
  391. ‘Akl kanı kim ögümi dirşürem, Nefs dîvin göñlüm içinden sürem
  392. Baht kanı kim baña bîdâr ola, Yâ anuñ ‘ışkında baña yâr ola
  393. El kanı kim topragı başa saçam, Yâ ayak kanı ki bu yoldan geçem
  394. ‘Ömr kanı kim bu işi başaram, Kanı kalıñ kim kız almaga virem
  395. ‘İlm kanı kim bu işde sabr idem, Girü koyup kendü işüme gidem
  396. Yâr kanı kim baña gam-h˘ôr ola, Dôst kanı kim baña dildâr ola
  397. Gün kanı kim gice pâyâna ire, Kim meger bu derd dermâna ire
  398. Ün kanı kim nâle vü zârî kılam, Kendüzüme dôst ol yâri kıla
  399. Gice her bir hâl-ıla hôd geçiser, Bilmezem kim irte ne od saçısar
  400. Kimsene bençileyin zâr olmasun, Kimse bu derde giriftâr olmasun
  401. Düşdüm ol kayda ki çıkmagı muhâl, Yapdum ol seddi ki yıkmagı muhâl
  402. Dil kanı kim söyleyem ahvâlümi, Añladam yârânlaruma hâlümi
  403. Gitdi ‘aklum gitdi sabrum gitdi yâr, Kaldı ‘ışk u kaldı neng ü kaldı ‘âr
  404. ‘Işk yiñdi ‘aklum-ıla cânumı, Küfre degşürdi kamu îmânumı
  405. Ol gice ashâbı kamu cem‘-ile, Göñlin isteyü oturdılar bile
  406. Her birisi ol işi yorar-ıdı, Şeyh göñlin degmesi sorar-ıdı

    SU’ÂL Ü CEVÂB-I ASHÂB, BÂ-ŞEYH
  407. Birisi eydür ki iy şeyh-i kibâr, Vesveseñ gitmege bir gusl eyle var
  408. Şeyh eydür yüregüm kanından uş, Eylemişem bu gice yüz guslı hôş
  409. Ol biri eydür ki tesbîhüñ kanı, Âdemî tesbîh-ile olur ganî
  410. Eydür ol tesbîh terkin çün kılam, Bilüme zünnârı baglayubilem
  411. Biri eydür degme zişti isteyen, Olmaya hergiz behişti isteyen
  412. Şeyh eydür çün behiştî yüzlü yâr, Bizüm oldı, cennet oldı rûzigâr
  413. Ol biri eydür ki dûzah yoldadur, Olmagıl dûzah gibi nefs-ile pür
  414. Şeyh eydür dûzahı söyündürem, Yidisin bir âh-ıla köyündürem
  415. Birisi eydür kim iy ehl-i temîz, Tevbe kıl bu halk içinde ol ‘azîz
  416. Birisi eydür ki iy pîr-i köhün, Tevbe kıl yokdur bu işde bîh ü bün
  417. Şeyh eydür tevbe kim nâmûs u ‘âr, Yöremüzde kılmaya hergiz karâr
  418. Ol biri eydür ki iy dânâ-yı râz, Dur namâza başla ki irişe niyâz
  419. Şeyh eydür yüzinüñ mihrâbını, ‘Arza eyle baña her bir bâbını
  420. Kim ola her gün benüm işüm namâz, Bî-niyâza karşu eyleyem niyâz
  421. Birisi eydür ki dilüñi bile, Secde eyle Hakk’a vü ‘özrüñ dile
  422. Şeyh eydür ol bütüñ yüzin baña, Gösterüñ kim secde eyleyem aña
  423. Ol biri eydür ki İblîsi yiñen, Olmaya illâ bu telbîsi yineñ
  424. Eydür er kim nefs odından geçmeye, Mekr ide kim İblîs anı itmeye
  425. Ol biri eydür ki utanmaz mısın, Hak’dan u ölesiñi sanmaz mısın
  426. Şeyh eydür kim beni Hak tagladı, Bu od-ıla vü bu bende bagladı
  427. Çün her işi Hak kazâsından sanam, Ne günâhum var benüm kim utanam
  428. Ol biri eydür Müsülmânlık kanı, İşbu işlere peşîmânlık kanı
  429. Şeyh eydür çok peşîmân olmışam, Kim niçün şunça Müsülmân olmışam
  430. Ol biri eydür ki dîv urdı yoluñ, Kim kamu sag işüñi yiñdi soluñ
  431. Eydür ol dîvüñ girişdüm gözine, Kim Süleymân ‘âşık ola sözine
  432. Ol biri eydür kim işiden kişi, Eyde şol pîr işledi işbu işi
  433. Şeyh eydür bunda nâm u neng yok, İy ‘azîz ü fahr u âz u ‘âr çok
  434. Birisi eydür ki yârânlar ‘azîm, Sayru oldılar bu işden ü sakîm
  435. Şeyh eydür ol bize çün yâr ola, Kamu yârânlarumuz agyâr ola
  436. Ol biri eydür ki yârânlar-ıla, Gel gidelüm Ka‘be’ye kamu bile
  437. Şeyh eydür Ka‘be’yi ko deyr uş, Ol büt-ile şimdi bize deyr hôş
  438. Birisi eydür ki bir dem sâkin ol, ‘Arza kıl îmânı girü mü’min ol
  439. Şeyh eydür benden ihsân istemeñ, Kâfir olandan siz îmân istemeñ
  440. Degmesi çün bir su’âli itdiler, Girü andan key cevâb işitdiler
  441. Gördiler kim söz eser kılmaz aña, ‘Aklı kim gitdi girü gelmez aña
  442. ‘Âşık u âşüfte vü hayrân-durur, Bî-dil ü mecrûh sergerdân-durur
  443. Ol ögüdüñ dahı terkin urdılar, Hîre vü hôr u hacîl dek durdılar
  444. Ol karañu gice hayli çün geçer, Girü güneş su yirine od saçar
  445. Yine bir altun kanatlu kuş irer, Dâneleri dâm üstinden direr
  446. İrte çün ol gice pâyâna irer, Şeyh derdi dahı dermâna irer
  447. Kara kemhâyı çıkarur rûzigâr, Kim kızıl atlas geye gevher-nisâr
  448. Kamu ‘âlem çün aña agyâr olur, Ol mahalle itleriyle yâr olur
  449. Kapusında ol kızuñ bir ay tamâm, Mu‘tekif oturdı ol şeyh-i imâm
  450. ‘Âkıbet ol gussadan oldı za‘îf, Kim aña ma‘şûkı olmadı harîf

    DÂNİSTEN-İ DUHTER ‘ÂŞIK, ŞÜDEN-İ ŞEYH Û-RÂ SU’ÂL, Ü CEVÂB DER NÂZ U NİYÂZ
  451. Çün bir ay ol kapuda hayrân kalur, Şeyh anı sevdügini ol kız bilür
  452. Şeyh katına gelür bir ay gibi, Altun inçüye banılmış bay gibi
  453. Kendüzin bilmeze urur ol nigâr, Şeyhe eydür neden olduñ bî-karâr
  454. Ne yirüñdür bu mahalle durmaga, Ne makâmuñdur bu yir oturmaga
  455. ‘Ayb ola kim zâhid ü perhîzkâr, Eyleye kâfir kapusında karâr
  456. Şeyh eger bu zülfe ikrâr eyleye, Hırkasın bu zülfe zünnâr eyleye
  457. Beni seven şeyh ruhbân olısar, Sevmeyendür kim Müsülmân olısar
  458. Çün saçum küfrini peydâ eyleyem, Çok Müsülmânları Tersâ eyleyem
  459. Şeyh eydür çün beni gördüñ zebûn, Okı efsûnlaruñı beni kosun
  460. Göñlümi alduñ göñül virgil baña, Rahm kıl kim Tañrı rahm ide saña
  461. Çün benüm ‘ışkum degüldür serserî, Yâ başum kes yâ elüm dut iy perî
  462. Baña çok nâz u tekübbür eyleme, Datlu dilden acı sözler söyleme
  463. ‘Işk geldi ‘aklumı zôr eyledi, Şîr-iken nâgâh bir mûr eyledi
  464. Yüregüm yandı vü köyindi canum, Mûm gibi uş eriyügördi tenüm
  465. Sorma kim ben saña ne ihsân kılam, Cânumı ister-iseñ kurbân kılam
  466. ‘Işk odından cânumı çün tagladuñ, Göñlümi saçuñ kılına bagladuñ
  467. Düşdi bir zindâna göñlüm iy nigâr, Kim çıkarmaya anı cüz Girdigâr
  468. Her gice câna kemînsâz oluram, Kim kapuñda böyle cânbâz oluram
  469. Bir mahallede garîb ü dilfigâr, Kalmışam hayrân u sergerdân u zâr
  470. Sanma kim yârânlarum çokdur benüm, Senden artuk kimsenem yokdur benüm
  471. Rûzigârumı geçürdi intizâr, Vasl olur-ısa hôş ola rûzigâr
  472. Çün kim ol kız işidür bu sözleri, Şeyhi öldürmege varur gözleri
  473. Eydür iy pîr-i haref utanmadın, Kocalup kendü ölümüñ sanmadın
  474. Bu ne sözdür kim didüñ iy nâbekâr, Dirligi ko ölümi añ zînhâr
  475. Ol ki bir öyn etmege muhtâc ola, Nite sâhib-taht u mâlik-tâc ola
  476. Tur işüñe git ko bizi iy refîk, Lutf kıl ayruksı istegil tarîk,
  477. ‘Ömr çün geçdi vü ‘akluñ yok-durur, Serd demsin sözlerüñ sovuk-durur
  478. Sen kaçan ‘ışkuma irersin kaçan, Uslu-y-ısañ var saña kâyır kefen
  479. Kocadan yigitlik itmek hôş degül, Aslan-ıla itlik itmek hôş degül
  480. Sen kocalduñ ‘ışk işüñ degül senüñ, Tâzalıguñ gitdi vü soldı tenüñ
  481. ‘Işka bir fâris gerek aslan gibi, Kim ire cânâna yüz biñ cân gibi
  482. Şeyh eydür gerek-ise kıl kabûl, Beni vü gerek-ise olgıl melûl
  483. Kim benüm ‘âlemde kimsem yok-durur, Kimsenem sensin ki cevrüñ çok-durur
  484. Yâ zamân-ıla visâlüñi bulam, Yâ firâkuñdan bu kapuda ölem
  485. ‘Işk odın ol kim şeker gibi yidi, Çi yigit ‘ışka vü çi koca didi
  486. Pes kız eydür olduñ-ısa merdikâr, Dörd işi kılmak gereksin ihtiyâr
  487. Secde kıl bütlere vü Kur’ân’ı yak, Hamr iç îmânuñı gözden bırak
  488. Şeyh eydür hamrı kıldum ihtiyâr, İlla üçi baña degül sâzkâr
  489. Yüzüñe karşu içem hamrı latîf, İlla ol üçiyle olmayam harîf
  490. Ol kız eydür gerçek içgil câmuñı, Kâfir ol dur oda yak İslâm’uñı
  491. ‘Işk-ıla kâfir yola yigrek gele, Ol Müsülmân’dan kim ol bî-‘ışk ola
  492. Şeyh eydür emrüñe fermân kılam, Cânumı dahı saña kurbân kılam
  493. Ol kız eydür bir kıl evvel hamrı nûş, Eyle kim cânuñ kıla yüz biñ hurûş
  494. Andan ol iksini dahı girü, Getüresin hamrı içicek berü
  495. Şeyhi çün andan aluban gitdiler, Muglaruñ deyri dapa iletdiler
  496. Aldı ol ma‘şûk bir câmı ele, Sundı şeyhe sâgârı dir iç hele
  497. Şeyh gördi meclisi kim tâzedür, Mîzbânuñ hüsni bî-endâzedür
  498. Eyle aldı yâr elinden sâgarı, İçdi kim yir-idi şehd ü şekkeri
  499. Kurup yüz tasnîf ü dînde yazdıdı, Şeyh Kur’ân’da key üstâd-ıdı
  500. Çünki hamr içer dükeli mahv olur, Külli yadından gider câhil kalur
  501. Çün mey-ile yâr şeyhi toyladı, ‘Işkınuñ ol mey birin biñ eyledi
  502. Şeyh elinden komadı câmı girü, Zîra puhte yise yig hâmı girü
  503. Çün şarâb-ı erguvânı içdi şeyh, Esriyüben dükelinden geçdi şeyh
  504. Şeyh çün ma‘şûkını esrük görür, Zühd ü dîn ü baş u cân terkin urur
  505. Çün ümidi var ki gire koynına, Ol bütüñ el sunmak ister boynına
  506. Ol kız eydür şeyhe kim iy nâ-tamâm, Puhteler içinde kalmış şöyle hâm
  507. Eyle dut kim ‘ışk saña yâr ola, Kâfir-ile nite mü’min yâr ola
  508. Çün kadem sen küfre urmaduñ henûz, Kaçan olısar saña rûzî bu rûz
  509. Düzmeyinçe kendü dînin oynuma, Nite kimse el bıraga boynuma
  510. Kâfir ol gözüm gibi kim kuçasın, Niçeme kim ben yigit sen kocasın
  511. Şeyh ayakla hôd delü olmış-ıdı, ‘Aklı nefsinden alu olmış-ıdı
  512. ‘Işk-ıla çün esriyüp rüsvâ olur, Tersi kılmaz Tanrı’dan tersâ olur
  513. Şeyh mest ü yâr hâzır elde câm, Puhte sabr eylemeye illâ ki hâm
  514. Şeyh eydür iy nigâr-ı seng-dil, Şâd ol imdi ayruk olma teng-dil
  515. Ayıg-iken büt-perest olmaz-ıdum, Bâde içüp ben ki mest olmaz-ıdum
  516. Esriyüp dîn şem‘ini söyündürem, Mushaf’ı dahı oda köyindürem
  517. Dôstı eydür şimdi yârumsın benüm, Küfre çün girdüñ fedâ olsun canum
  518. ‘Işk içinde ilerü key hâm-ıduñ, Şimdi hâs olduñ ilerü ‘âm-ıduñ
  519. Şeyh tersâ oldugın çün bildiler, Kamu tersâlar dahı dirildiler
  520. Deyr içinde şeyhi vaftîz itdiler, Bir Müsülmânı bir iblîs itdiler
  521. Küfr odıyla göñlini tagladılar, Bilini zünnâr-ıla bagladılar
  522. Şeyh çün zünnârı bagladı bile, Küfri meşhûr oldı şehre vü ile
  523. Hırkasın yandurdı vü dînin kodı, Mushaf’ın dahı köyindürdi odı
  524. ‘İlm-i dünyâ hîç dâd eylemedi, Ka‘be’den bir zerre yâd eylemedi
  525. Kız-ıla esrük oglan pîr olur, Hamr içene küfr ü îmân bir olur
  526. Ne bile kim yazla şarda kışladı, Dükelin ümmü’l-habâyis işledi
  527. Bunça yıldan soñra bir fâzıl imâm, Büt-perest oldı zihî bîgâne dâm
  528. Şeyh eydür ol kıza kim iy nigâr, Ne ki didüñ işledüm dahı ne var
  529. Hamrı içdüm büt-perest oldı adum, Bagladum zünnâr u mest oldı adum
  530. Elli yillik tâ‘atum vardı yile, ‘Işk u küfrüm neye ire kim bile
  531. ‘Işk bu elden çok itdi vü ide, Ka‘be’den çok şahsı deyre ilede
  532. Anı kim ‘ışk eyledi ben bî-dile, Kangı delü eylemişdür ‘âkile
  533. Dînüm iletdi vü yakdı cânumı, Küfre irgürdi kamu îmânumı
  534. ‘Işk çün aslan gibi gurruş kıla, Dilkü gibi heybetinden ‘akl öle
  535. Ko bu şehdi bir nefes şekker yigil, Benüm-ile bir olur mısın digil
  536. Her ne kim senüñ-içün işlemişem, Dükelin vasluñ-ıçun eylemişem
  537. Vasluña irmek dilerem iy sanem, Tap vücûdum oldı hicrüñde ‘adem
  538. Ol nigâr eydür ki iy pîr-i hakîr, Baña çok kalıñ gerekdür sen fakîr
  539. Altun akça çok gerek iy bî-haber, Kılmaya ‘ışk altun akçasuz eser
  540. Yohsul-ısañ altun akçañ yog-ısa, Mâl u mülküñ az u fakruñ çog-ısa
  541. Ben saña azuk virem dur git girü, ‘Işkı kogıl sabrı dutgıl ilerü
  542. Şeyh eydür iy şeh-i serv-i revân, Karşuña şûrîde-dil âşüfte-cân
  543. Togru kişi hergiz egri satmaya, ‘Ahdini böyle başa iletmeye
  544. Ol zamânda kim esîr oldum saña, Dîn ü dünyâyı koyup geldüm saña
  545. Sen dahı böyle baña ‘âk olmagıl, Çüftüm ol Meryem gibi tâk olmagıl
  546. Kamudan kesüp irişeli saña, Hep yaranlar müdde‘î oldı baña
  547. Sen bu elden bunlar ile n’ideyim, Bî-dil ü bî-yâr kança gideyim
  548. Senüñ-ile dûzaha kim ireler, Yig ola kim sensüz uçmak vireler
  549. Ol sanem gördi ki şeyh erdür dürüst, Kavli muhkemdür degül ‘ahdinde süst
  550. Eydür imdi kaluñuma iy imâm, Hûkbânlık kıl baña bir yıl tamâm
  551. Kim olınçak üç yüz altmış gün yıla, İkimüz ‘ömri geçürevüz bile
  552. Şeyh eydür ne dir-iseñ işleyem, Ne işe buyurur-ısañ başlayam
  553. Şeyh yâri emrine fermân kılur, Yârine âsî olan ‘isyân kılur
  554. Pîr-i Ka‘be Şeyh-i sadr-ı rûzigâr, Bir yıl eyler hûkbânlık ihtiyâr
  555. ‘Işk anı çün bir deve gibi yider, Yazılarda yâr-ıçun toñuz güder
  556. Sen getürmegil meniyyet kim bu hâl, Aña düşdi vü saña ola muhâl
  557. Kim nihâdın görür-ise üstüvâr, Niçe hûk anda bula vü niçe mâr
  558. Ten tagından çün temâşâ idesin, Çok toñuzlar yazularda güdesin
  559. Sen sanursın dünyada iy hîç kes, Kim bu iş ol şeyhe irişdidi bes
  560. Gelür-iseñ togrulug-ıla yola, Her biri içinde yüz biñ hûk ola
  561. Sen kadem bu yola ur iy nâm-dâr, Kim göresin Ka‘be vü büt sad hezâr
  562. ‘Âkıbet ol şeyh, çün Tersâ olur, Halkuñ arasında söz gavgâ olur
  563. Hem-nişînler kamusı hayrân kalur, Dükelinüñ derdi bî-dermân olur
  564. İstemezler dünyada ‘âr olmagı, Terk iderler şeyh-ile yâr olmagı
  565. Kamu hem-sohbatlıgından kaçdılar, Gözlerinden kanlu yaşı saçdılar

    REFTEN-İ ASHÂB BE-SÛY-I, KA‘BE VE ‘ARZA-İ AHVÂL-İ, ŞEYH-RÂ PÎŞ-İ ÂN MÜRÎD Kİ, ÂN VAKT DER SEFER BÛD
  566. Var-ıdı ol ortada bir yâr-i çüst, Geldi şeyhe eydür iy ‘ahdinde süst
  567. Giderüz biz Ka‘beye fermân nedür, Bilmedük kim derdüñe dermân nedür
  568. Eydür-iseñ kamu tersâ olalum, Sençileyin halka rüsvâ olalum
  569. Yaluñuz komayalum bunda seni, Soñra sen terk itdüñüz dime beni
  570. Yâ seni çün böyle biz görmeyevüz, Gidevüz kim bunda biz durmayavuz
  571. Ka‘be dapa varavuz oturavuz, Ellerümüz Hazret’e götürevüz
  572. Dilümüzi ‘özr ile bileyevüz, Şeyhümüzi Tañrı’dan dileyevüz
  573. Şeyh eydür ben giriftâr olmışam, Kamu yâranlardan agyâr olmışam
  574. Siz ne kim diler-iseñüz idüñüz, Kançaru gider-iseñüz gidüñüz,
  575. Şimdi kamu dünyadan iy nâm-dâr, Deyr baña yir ü tersâ-beççe yâr
  576. Düşicegez size bir müşkil ‘azîm, Anı ben hall ider-idüm iy hakîm
  577. Kimse benüm müşkilümi bilmeye, Bil kim Eflâtûn anı hall kılmaya
  578. Gidüñüz işüñüze iy ehl-i dil, Bundan artuk beni kılmañuz hacil
  579. Kimse benden sorar-ısa iy refîk, Kim ne oda yandı ol pîr-i tarîk
  580. Şimdi su anuñ başından aşdı diñ, Ejdehâlar kursagına düşdi diñ
  581. Hîç kâfir virmeye hergiz rızâ, Anı kim ol şeyhe eyledi kazâ
  582. Dînini virmiş-durur Tersâlıga, ‘Aklı degşürmiş-durur rüsvâlıga
  583. Bir büt îmânını yagma eyledi, Saçı küfri anı Tersâ eyledi
  584. Kimse bize serzeniş eyler-ise, Hakkumuzda pîş ü kem söyler-ise
  585. Eydüñüz bu yolda bunuñ gibi hâl, Çok düşe sen sanma bu hâli muhâl
  586. ‘Ucb süknâsında sâkin olmagıl, Beni gör sen dahı îmin olmagıl
  587. Bunı dir ü yüz bulardan döndürür, Toñuzını yazı dapa göndürür
  588. Bakmaz anlara vü hışm idüp gider, Taglara varur u toñuzlar güder
  589. Hem-nişînler gördiler bu hâleti, Hasret-ile agladılar key katı
  590. Ka‘be’den yaña gönildiler girü, Kim göreler kim ne gelür ilerü
  591. Halk udından izlerin azıtdılar, Degmesi bir köşede yir dutdılar
  592. Kim ‘aceb şeyhe ne geldi ilerü, Anda vü bunlar neye geldi girü

    PÜRSÎDEN-İ ÂN MÜRÎD-İ, SÂDIK Kİ ÂN VAKT HÂZIR, NE-BÛD AHVÂL-İ ŞEYH-RÂ
  593. Ka‘be’de var-ıdı şeyhüñ bir mürîd, Kamudan ‘âlî vü sıdkı key mezîd
  594. Yavlak ehl-i ‘ilm ü sâhib-câh-ıdı, Degme işden dünyada âgâh-ıdı
  595. Düşicek Rûm iline şeyhe sefer, Ol mürîd anda degül-idi meger
  596. Sordı yâranlarına ahvâlini, Eytdiler şeyhüñ dükeli hâlini
  597. Kim kazâ ne od bırakdı cânına, Yâ kader ne eyledi îmânına
  598. Niçe vardı Ka‘be’den Rûm iline, Bagladı zünnârı anda biline
  599. İrdi takdîr âfeti tedbîrine, Düşdi bir tersâ-beçe zincîrine
  600. Kamu rahtın ‘ışk yagma eyledi, Saçı küfri anı Tersâ eyledi
  601. İşi yokdur şimdi kâl u hâl-ıla, ‘Işkı oynar şimdi zülf ü hâl-ıla
  602. Şimdi sorma şeyhi kim anda n’ider, Rûm ilinde şimdi ol toñuz güder
  603. Şimdi gören şeyhümüzi iy ‘azîz, Kılmaya yüz yılgı Tersâdan temîz
  604. Çün mürîd işitdi şeyhüñ hâlini, Bildi nite oldugın ahvâlini
  605. Döndi yârânlara eydür ol ulu, Kim i ‘avratdan bu yolda siz alu
  606. Şeyh ile siz yâr olmışmıssañuz, Erlig-ile yola gelmişmisseñüz
  607. Baglayıçak şeyh zünnârı bile, Baglamak gerek-idi kamu bile
  608. Ol deñizde yutdı şeyhi çün neheng, Korkudan sizi kaçurdı nâm u neng
  609. ‘Âşık olan dünyada bednâm olur, Kim eyü ad ister-ise hâm olur
  610. Yâr eger olur-ısa kâfir dahı, Yâr olgıl yâra vü yalvar dahı
  611. Çün kişi râhatda hemdem yâr ola, Renc vaktında niçün agyâr ola
  612. Kamuñuz Tersâ niçün olmaduñuz, Şeyh-ile vü hidmetin kılmaduñuz
  613. Sanmañuz kim yâr muvâfıklıg-ıdı, Kim bu iş ‘ayn-ı münâfıklıg-ıdı
  614. Eytdiler yavlak çok eytdük biz aña, Kim niçe ilerü gellüm biz saña,
  615. Halk içinde mest ü rüsvâ olalum, Sençileyin kamu Tersâ olalum
  616. Sohbetüñ hakkını terk itmeyelüm, Yaluñuz seni koyup gitmeyelüm
  617. Senüñ-içün dînümüzi koyalum, Dükeli âyînümüzi koyalum
  618. Sözümüzüñ gavrına çün irdi şeyh, Maslahat gitmegümüzi gördi şeyh
  619. Çün kadem urdı ki gire oynına, Gördi kim kayd olısaruz boynına
  620. Bildi kim bizden meded bulmayısar, Hâli anuñ hâsıla gelmeyiser
  621. Bizi gönderdi ki yaluñuz kala, Ne diler-ise utanmadın kıla
  622. Ol mürîd eydür siz anuñ kapusın, Dutmag-ıdı iş ü kılmak tapusın
  623. Dün ü gün yalvarmak aña kim hakîm, Hazretinde sagala-y-ıdı sakîm
  624. Hazrete vara-y-ıduñuz kamuñuz, Hakk’a yalvara-y-ıduñuz kamuñuz
  625. Mu‘tekif bir köşede oturıcak, Zârı-y-ıla el aña götüricak
  626. ‘Özr-ile dilüñüzi bileyıcak, Şeyhüñüzi Tañrı’dan dileyicak
  627. Hak ta‘âlâ zâruñuz göre-y-idi, Şeyhüñüzi size irüre-y-idi
  628. Şeyhi koyup gitdügüñüz sehl ola, Hak kapusından giden nâ-ehl ola
  629. Çün mürîd ashâba söyler böyle dil, Dükeli ashâbı kalurlar hacîl
  630. Eydür imdi bu hacâletden size, Ne ziyân u yâ ne assı var bize

    ÂMEDEN-İ ÂN MÜRÎD, VE ASHÂB BÂZ, BE-CÂNİB-İ RÛM
  631. Devemüzi her birümüz yidelüm, Gelüñüz kim yine Rûm’a gidelüm
  632. Mu‘tekif bir gûşede oturalum, Ellerümüz gök dapa götürelüm
  633. Dilümüzi ‘özr-ile bileyelüm, Şeyhümüzi Tañrı’dan dileyelüm
  634. Girü kamu Rûm iline geldiler, Hak kapusında mücâvir oldılar
  635. Çok tazarru‘ kıldılar feryâd-ıla, Kim kaçan rahmet irişe dâd-ıla
  636. Kırk gün anda dün ü gün oturdılar, Ellerini Hazrete götürdiler
  637. Eyle zârî kıldılar kim yir ü gög, Ol figândan agladı vü kodı ög
  638. Topraga göz yaşlarını kardılar, Bir maġârada çile çıkardılar
  639. Çün tamâm oldı bularuñ çillesi, İrdi İblîsüñ ucına hîlesi
  640. Ol mürîdüñ kim figânı irişür, Bir okı bir gün nişâna irişür
  641. Derdinüñ irer devâsı ‘âkıbet, Müstecâb olur du‘âsı ‘âkıbet
  642. Düşde görür Mustafâ’yı kim gelür, Yüzünüñ ‘aksi gözüñ nûrın alur
  643. Emr ü nehyi ‘âlemüñ pîrâyesi, Kavl ü fi‘lüñ âdemüñ sermâyesi
  644. Ol mürîd ayagına düşer anuñ, Kim cihândan gitmesün sâyeñ senüñ
  645. Şeyhümüz gümrâh olmışdur yolın, Göster aña kim bile sagdan solın
  646. Mustafâ eydür aña kim iy pâk-bâz, Cümle ashâb ortasında serfirâz
  647. Şeyh ile Tañrı arasında meger, Bir küdûret var-ıdı key mu‘teber,
  648. Ol küdûret şol kadar ihdâd-ıla, Aradan gitdi vü az bîdâd-ıla
  649. Himmetüñ kendü işini işledi, Tañrı şeyhe suçını bagışladı
  650. Şimdi şeyhüñ derdine irdi devâ, Ol küdûret gitdi vü geldi safâ
  651. Biz şefâ‘at eyledük Tañrı kerîm, Kim selâmatlıga irdi ol sakîm
  652. Şimdi ay indi vü çıkdı âfitâb, Küfr ü ‘isyân gitdi vü geldi savâb
  653. Ne ki şeytân dünyada vîrân kılur, Tevbe bir sâ‘atda âbâdan kılur
  654. Uykudan uyandı vü âh eyledi, Ol mürîde cem‘i âgâh eyledi
  655. Çok beşâret virdi vü girdi yola, Tapusında kamu yârânlar bile
  656. İrdiler ü gördiler bir arada, Şeyhi kim toñuz güder bir derede
  657. İlla yavlak hâlete düşmiş ‘azîm, Kamu suçını bagışlamış Kerîm
  658. Hem başından yire bürgüsin komış, Hem toñuzları salıvirdüm dimiş
  659. Oda yakmış kâfir olmak tonını, Pâre pâre eylemiş pîlûnını
  660. Gözlerinden kan akıtmış yaş-ıla, Hem sımış nâkûsını bir taş-ıla
  661. Hem çelîpâsın bırakmış yabana, Kesedurur şeyh zünnârın yana
  662. Dîne degşürmiş yene tersâlıgı, ‘İzze irürmiş girü rüsvâlıgı
  663. Gördi yârânlarını kim çıkdılar, Dîn-ile şeytân tılısmın yakdılar
  664. Haclet-ile şermsâr oldı ‘azîm, Hasret-ile cenneti kıldı cahîm
  665. Na‘ra urdı mest düşdi ortaya, Şûrişiyle dökdi tagı dereye
  666. Eyle zârılıg-ıla zâr agladı, Kim felekler hâtırını tagladı
  667. Hikmet ü Kur’ân tefsîr ü haber, Gitmiş-idi hâtırından ser-be-ser
  668. Girü geldi kamu şeyhüñ yâdına, İrdi Deyyân dîninüñ feryâdına
  669. Degme yârı çün görür bu nûrı çok, Kendüzini çün görür kim nûrı yok
  670. Niçeme kim küfri dînden fark olur, İlla hacletden arakdan gark olur
  671. Şâdılıgı menzilini gam dutar, Hayfa geçmiş ‘ömr-içün mâtem dutar
  672. Çün görürler şeyhi zâr u dil-figâr, Şâdi vü gam arasında bî-karâr
  673. Çün utandugın bulardan bildiler, Kamu yârânlar katına geldiler
  674. Cem‘-ile insâfa durdılar kamu, Cânların şükrâne virdiler kamu
  675. Eytdiler şeyhe ki iy dîn ulusı, Resm üstâdı âyin ulusı
  676. Şimdiden girü saña gam hôş degül, Bu ‘arûsîlerde mâtem hôş degül
  677. Vasl geldi gitdi hicrân yirine, Küfr gitdi geldi îmân yirine
  678. Çün şefâ‘at eyledi Hak’dan Resûl, Kim girü îmân seni kıldı kabûl
  679. Sen hakîkat bil ki yüz ‘âlem günâh, Mahv ola çün kim kıla ‘âsi bir âh
  680. Rûm ilinde büt-perest olan girü, Hak-perest olmaga geldi ilerü
  681. Gusl kıldı şeyh ü girdi hırkaya, İy ‘acab bu kamu hayr u şer neye
  682. Tevbe suyı hışm odın söyündürür, Rahtını yazuklaruñ köyündürür
  683. Her ne sa‘y-ıla kim anda itdiler, Ol aradan şeyhi alup gitdiler
  684. Şeyhi yola geldügin çün bildiler, ‘Âkıbet yol ‘azmini çün kıldılar
  685. Ol gice tersâ kızı düşde görür, Bir güneşi kim kenârına girür
  686. Söyler aña ol güneş kim ragbet it, Şeyh gitdi sen dahı ardınca git
  687. Mezhebin dut dînine inan anuñ, Kim ola rûşen kamu cânuñ tenüñ
  688. Ol senüñ dînüñe girdi bî-mecâz, Sen hakîkat dînden olma bî-niyâz
  689. Yoldan eyletdüñ gir anuñ yolına, Yoldaş ol çünkim yola geldi yene
  690. Dünyada dînüñ kemâlüñ olısar, Âhiretde ol helâlüñ olısar

    REFTEN-İ DUHTER-İ TERSÂ, BERÂY-I ÎMÂN ÂVERDEN, DER PEY-İ ŞEYH
  691. Çün uyanur uykudan kız hûb u hôş, Göñli içinden virür nûr ol güneş
  692. Od içinde göñli mum gibi yanar, Gözlerinden yaş yirine kan iner
  693. İrdi bir hâle ki hemdem bulmadı, Yidi bir zahmı ki merhem bulmadı
  694. Sabrı gitdi vü karârı kalmadı, Hîç işinde ihtiyârı kalmadı
  695. Bî-dil ü âşüfte vü rüsvâ olur, ‘Âşık-ı şûrîde vü şeydâ olur
  696. Ne cefâ kim şeyhe ol kıldı, girü, Birisine biñ cezâ buldı girü
  697. Añsuzın bir derde ogradı ‘aceb, Eyledi ol derde dermânın taleb
  698. Şeyh dînine ‘aceb sâdık olur, Nâgehân ma‘şûk-iken ‘âşık olur
  699. Yalın ayak baş açuk girür yola, Kim ‘aceb şeyhi girü kanda bula
  700. Ol kamu kibr ü delâl u gunc u nâz, Gitdi vü kaldı kıza mûnis niyâz
  701. ‘Işkı yilinden çırâgı söyinür, Nâzük endâmı güneşden köyinür
  702. Ol ki yüz göstermez-idi gözlere, ‘Anberîn saçı bulaşur tozlara
  703. Yolı bilmez vâlih ü hayrân gezer, Tagda taşda zâr u sergerdân gezer
  704. Girü şeyhe gösterür düşde Çalab, Kim girü dön, ol kızı kılgıl taleb
  705. Çün peşîmân oldı vü geldi yola, Şimdi anı istemeñ vâcib ola
  706. Çün bizüm dînümüze ŝâdık-durur, Şimdi sen ma‘şûk ol ‘âşık-durur
  707. Uykudan şeyh öyle bî-hôd uyanur, Kim gören ol şeyhi bir şeydâ sanur
  708. Geldüği yola girür dahı gider, Gör kim ol ashâbı herbiri n'ider
  709. Şeyhüñ ardına düşerler kamusı, Hem yöresine üşerler kamusı
  710. Şeyhe eydürler dükeli yalvaru, Kim yolumuzdan neye döndüñ girü
  711. Ögüñe düşdi meger ol dilsitân, Pîle yâd oldı girü Hindûsitân
  712. Kendüzüñi girü tersâ kılmagıl, Halk içinde bizi rüsvâ kılmagıl
  713. Güç ile bulduk senüñ dermânuñı, Küfre degşürme girü îmânuñı
  714. Şeyh çün sözlerini gûş eyledi, Düşde gördügin bulara söyledi
  715. Çün bular ol hâleti işitdiler, Dükeli şeyh-ile bile gittiler
  716. Gördiler kim ol kız ırakdan gelür, Nâle vü feryâd u zârîler kılur,
  717. Hâm-iken çün ‘ışk odından ol bişer, Yalvarur şeyhüñ ayagına düşer
  718. Eydür iy şeyh-i cihân u ehl-i dil, Senden el-hak yavlak oldum ben hacil
  719. Bilmedin saña cefâlar eyledüm, Hem delim bîhûde sözler söyledüm
  720. Ben anı kıldum ki benden yaraşur, Sen anı kılgıl ki senden yaraşur
  721. Ben delim itdüm saña kıldum cefâ, Ol cefâya sen kerîm eyle vefâ
  722. Derdüme lutf eyle dermân ‘arza kıl, Küfri kodum baña îmân ‘arza kıl
  723. Şeyhe düşde gördügin şerh eyledi, Ol güneş kim düşde aña söyledi
  724. Kim seni şeyhe helâl eylemişüz, İkiñüz hicrin visâl eylemişüz
  725. Şeyh eydür hôd suçuñ bagışlayam, Degme cevrüñe yüz eylük işleyem
  726. İlla seni almaġa kuvvet kanı, ‘Ömr sürmege bile müddet kanı
  727. Çün günüm taġ başına irdi benüm, Sen hilâl-ıla ne bedr ola canum
  728. Koca hergiz inana mı güçine, Çünki ‘ömri irmiş ola uçına
  729. Kuvvetüm yok çün hakuñdan çıkmaġa, Şehvet-ile ‘akl evini yıkmaġa
  730. Sen meger kim dutmaduñ benden melâl, Âhirette olasın baña helâl
  731. Ol kız eydür sen du‘â kıl kim benüm, Kabz ide Tañrı ileyüñde canum
  732. Kim cihânda ayruġı çün almayam, Âhiretde senden ayru kalmayam
  733. Baña çünkim olmadı senden visâl, Hâşa kim ayruk kişi ola helâl
  734. Dünyada ko ileyüñde öleyim, Âhiretde girü seni bulayım
  735. Bikr öleyim ko hayâtum kalmasun, Senden artuk beni kimse almasun
  736. Şeyh çün eyler du‘â kim kız öle, Kamu yârânlar âmîn dirler bile
  737. Şeyh ileyinde şehâdet getürür, Şeyh anı bir dem dizinde yaturur
  738. Tañrı Tersâ kızına îmân virür, Secde eyler Tañrı'ya vü cân virür
  739. Şeyh ü yârânlar kamu ol hasrete, Agladılar ol ‘acâyib hâlete
  740. Dükeli bile namâzın kıldılar, Bî-vefâlıgın cihânuñ bildiler,
  741. Kamu hâlin çünki tertîb itdiler, Gûra kodılar anı vü gitdiler
  742. Aldı mevt anuñ hayâtını dahı, Yazdı çarh anuñ berâtını dahı
  743. Bî-muhâbâ dehr-i mekkâr âdemî, Bî-vefâ dünyâ vü gaddâr âdemî
  744. Çün bu sırrı asl kavmi bildiler, Yitmiş ev kamu Müsülmân oldılar
  745. Bir Müsülmân kâfir oldı bir zamân, Kim ola bir kız Müsülmân nâgehân
  746. Gûrınuñ üstine nûr indi ‘azîm, Kim bu kıza rahmet eyledi Kerîm
  747. Ança rahmet ol hazâyinde ola, Kim bize vü kamuya rahmet kıla
  748. Bir kişi bu dâsitânı eylemiş, İlla lafzın key çöpürdek söylemiş
  749. Eski bizden hûriye ton eylemiş, Bir keçeden aya pîlven eylemiş
  750. Vezn-içün lafzuñ gidermiş harfini, Artuk eksük söylemiş söz sarfını
  751. Şimdi Gülşehrî geyürdi bu aya, Lefgerî tonlar ki benzetdi baya
  752. ‘Anber-ile saçın ördi sünbülüñ, Göñlegin atlasdan eyledi gülüñ
  753. Söz hurûfın artuk eksük kılmadı, ‘Âlim añladı vü câhil bilmedi
  754. Tañrı’nuñ kudretlerin yâd eyledi, Mustafâ'nuñ cânını şâd eyledi
  755. Böyle rengîn böyle datlu böyle ter, Husrev ü Şîrîn sözi oldı meger

    ÂMEDEN-İ TÛTÎ PÎŞ-İ HÜDHÜD, DERMİYÂN-I MURGÂN VE, ‘ÖZR ÂVERDENEŞ
  756. Geldi tûtî ortaya şekker saça, Sözlerinden dürler ü gevher saça
  757. Agzı tolu şekker ü tonı yeşil, Saru ayagı vü minkârı kızıl
  758. Dir benem kim söylerem şekker gibi, Sebz-pûşam Hızr peygamber gibi
  759. Çünki Hızr oldum baña uçmak gerek, Varuban Âb-ı hayât içmek gerek,
  760. Âb-ı hayvân istemedin bes n’ide, Hızr kim bâkî kala bu dünyede,
  761. Ben şeker yirem kim uçam sâz-ıla, Perdelerde söyleyem âvâz-ıla
  762. Çün Sipâhân'dan Hicâz'a irişem, Bunça dürlü savt u sâza irişem
  763. Çün Rehâvî'den ‘Irak'a yüz dutam, Zühre'nüñ çengini avc-ıla utam
  764. Degme kez ‘Attâr kim Rum'a gele, Bir dükândan şekkeri satun ala
  765. Baña her nâ-ehl her bir hîç-kes, Hayf ola kim eyleye demür kafas
  766. Bu yola varan kişiler tîz ölür, Âb-ı hayvânı içen bâkî kalur
  767. Neye bunça dünyada tîz ölelüm, Bir iki yıl ko bizi dirilelüm
  768. Ölüm içinde ola naks u zevâl, Dirlig-ile âdemî bula kemâl
  769. Hiddet ehli ihtimâle irmeye, Tîz ölen kişi kemâle irmeye
  770. Puhteler dirlig-ile devlet bulur, Hâm olur ol kim yigitlikde ölür
  771. Nevbahârı görmeden bülbül gibi, Öldürürsin sen bizi bir gül gibi
  772. Ben ki Mısr'uñ kârvânın urmışam, Dünyada şekker dükânın kurmışam
  773. Ben şeker karışdurur-ısam güle, Mısr'a degin Rûm ili şekker tola
  774. Böyle ter dîbâce vü datlu şeker, Husrev ü Şîrin sözi ola meger
  775. Degme kez ‘Attâr kim Rûm'a gele, Şekkeri benüm dükânumdan ala
  776. Degme dürr-içün güherden eyleyem, Mantıku't-tayr’ı şekerden eyleyem
  777. Kûh-ı Kâf'a girü sîmurg uçsa yig, Tûtiye Âb-ı hayâtı içse yig

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, TÛTÎ-RÂ BE-HİKMET Ü ‘İLM-İ, DEKÂYIK
  778. Hüdhüd eydür ġarra olmaġıl aña, Kim Hümâ dirler bu dünyâda saña
  779. Hüdhüd eydür garrasın kendüzüñe, Anuñ-ıçun sevinürsin sözüñe
  780. Zehr içe er kim şeker sözler diye, Tıfl ola kim dem-be-dem şekker yiye
  781. Tûtinüñ hôd dâsitânı çok-durur, İlla hîç lafzında ma‘nî yok-durur
  782. Herze sözler-ile dilini biler, Âdemîleri gün uzun yüpiler
  783. Çün sözüñ bî-tu‘m reng ü bû-durur, Ne şeker kim yir-iseñ agu-durur
  784. Ehl-i dil dünyâ-y-ıla barışmaya, Dîn ile dünyâ bile karışmaya
  785. Eyle dut kim dünyaya hôd gelmedüñ, Pâdişâhuñdan henûz ayrılmaduñ
  786. Niçe bu dünyâda bâkî kalasın, Kendü sultânuñdan ayru olasın
  787. Bî-vefâ erden vefâ istemegil, Fâni ‘âlemden bekâ istemegil
  788. Âb-ı hayvân isteme dirlig-üçün, Asluña kavışıgör birlig-üçün
  789. Her kim ol dîv olmadın merdüm-durur, Dirlik adsuz kişiye ölüm-durur
  790. Dünyada yüz yıl eger uçar-iseñ, Âb-ı hayvân suyını içer-isen
  791. ‘Âkıbet çün ölmege inanasın, Dirligi Gülşehri'den ögrenesin
  792. Bu mukayyed zâtuñı terk idegör, Dahı mutlak zât-ıla var hôş otur,
  793. Anuñ-ıla bâki olġıl iy delü, Külli şey'in hâlik illâ vechehu (28/88)
  794. Bu mesel kim ‘ışk mülk ü mâlıdur, Hızr-ıla ol bir velî ahvâlıdur

    DÂSTÂN-I HIZR VE ÂN VELÎ, Kİ HIZR-RÂ BE-REFÎKÎ KABÛL, NE-KERD
  795. Hızr bir yolda sataşdı bir ere, Kim gider bir yolda ol er bir şara
  796. Gördi kim ol er erenlerden-durur, Bildi kim Hakk’a irenlerden-durur
  797. Ol ki Deyyân sırrına dânâ-y-ıdı, Çehresinde gün gibi peydâ-y-ıdı
  798. Çün selâm virdi vü kıldı ihtirâm, Hızr eydür ol ere kim iy imâm
  799. Bir iki gün bile sohbet kılalum, Degme sözüñ hadd ü resmin bilelüm
  800. Yöreden nâ-mahremi koruyalum, Biribirümüz-ile yorıyalum
  801. Ol er eydür sen hezârân cehd ide, Dirligüñ çok olmag-ıçun dünyede
  802. Zulmete düşdüñ nere kim geçesin, Âb-ı hayvân çeşmesinden içesin
  803. Dünya görmek terkini kılmayasın, Haşr günine degin ölmeyesin
  804. Ben dilerem kim aña cânum virem, Dirligümi ölümüme degşürem
  805. Dünyaya hîç istemezem kim bakam, ‘Ömr bünyâdın dilerem kim yıkam
  806. Bulsa-y-ıdum işbu dem öle-y-idüm, Andan ayru ben niçün ola-y-ıdum
  807. Ölmek ansuz diri olmakdan delim, Yig-durur yüz ‘illet ile iy hakîm
  808. Çün dilemezsin ki hergiz ölesin, Sen kaçan benüm harîfüm olasın
  809. Hızr-ısañ sen dünyada iy nâmdâr, Ben Muhhammed yolın itdüm ihtiyâr
  810. Var Muhammed ümmetinde âdemî, Kim anuñ Hızr olımaya hemdemi
  811. Dünya dirligi gerek-ise saña, Ansuz olmah yig dirilmekdin baña
  812. Her kim ansuz diri kala ‘âkıbet, Dirlige irmeden öle ‘âkıbet
  813. Var kişi bu dünyada yol bulmaga, Kim begenmez Hızr’ı yoldaş olmaga
  814. Anda kim Bûlkâsım u Kur'ân ola, Hızr u Mûsâ vâlih ü hayrân ola
  815. Ahmed-ile revnaka geldi cihân, Ayrugından bir kelîsâ var nişân
  816. İlerürek öl ölümden bir zamân, Diri kal Gülşehri gibi câvidân

    ÂMEDEN-İ TÂVÛS PÎŞ-İ HÜD-, HÜD VE ‘ÖZR ÂVERDENEŞ, DER MİYÂN-I MURGÂN,
  817. Geldi tâvus ortaya yüz nâz-ıla, Girdi söze ‘izzet ü i‘zâz-ıla
  818. Kim dilümi ‘özr-ile göñlüm biler, Tañrı'dan firdevs uçmagın diler
  819. Bir zamân uçmak kapuçısı-y-ıdum, Uçmaguñ bir key tapuçısı-y-ıdum
  820. Nâgeh uçmakdan beni bir hâl-ıla, Sürdürür İblîs yüz biñ al-ıla
  821. Gerek uçmakdan çıkan key dürişe, Tâ meger kim girü andan irişe
  822. Her işe kim ulular başladılar, Dükelin uçmag-ıçun işlediler
  823. Uçmaga iriçegin ayruk baña, Hâcet olmaz iktidâ kılmak saña
  824. Tâvus agı nite sîmurgı dutar, Tâvusa uçmaga irdügi yiter
  825. Her ne yoldan eyler-ise ülfeti, Tâvusuñ sîmurga yokdur nisbeti
  826. Uçmag-ıçun her yola varmak gerek, Uçmaga iriçegin durmak gerek
  827. Hûr-ıla aldamaya kimse bizi, Yârumuzuñ uçmaga beñzer yüzi

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, TÂVUS-RÂ
  828. Hüdhüd eydür eyle dut kim gidesin, Cennete sultânsuz anda n'idesin
  829. Pâdişâhı istegil sen görmege, Yohsa ev çok bulasın oturmaga
  830. Güneşe irişene kul ola ay, Şâhı bulana tufeyl ola saray
  831. Konuga hoşdur sarây-ı zer-nigâr, Biz ev issin isterüz iy nâm-dâr
  832. ‘Âşıkı ma‘şûk-ıla seyrânda bil, Kanda kim yâr-ısa bizi anda bil
  833. Uluları mahdum-ı sultân sana, Nakş-ı dîvâra meger tıfl aldana
  834. Olmayıçak Hak civarında mukîm, Yig ola tamu bil uçmakdan delim
  835. Bize yâri gösterüñ kim görelüm, Çehresin ü yâ nişânın virelüm
  836. Kılduñ-ısa huldı hızlandan temiz, Var anuñ gökçek yüzin gör iy ‘azîz
  837. Halk evi yâ bâg u yâ eyvân-durur, Sâhibi Gülşehri'nüñ sultân-durur
  838. Size eyvân u bize sultân gerek, ‘Âma lokma ‘ârife Lokmân gerek

    MESEL DÂSTÂN-I BEHİŞTİYÂN, Kİ BÎ-HİSÂB U KİTÂB U İCÂZET, RIDVÂN DER BEHİŞT DER ÂMEDE
  839. Tañrı adı sözümüzi añladur, Halka vü ma‘nîlerini tañladur
  840. Çün Resûl'e biz viribirüz selâm, Nazma irür yüz kelâm u biñ nizâm
  841. Dünyayı ol yig ki terk eyleyevüz, Âhiret bâzârını söyleyevüz
  842. Eydelüm âzâd erenler sözini, Şekkere karışduruban tuzını
  843. Haşr güninde ki hakdur olısar, Her biri işledügini bulısar
  844. Bir cemâ‘at uçmak içinde revân, Gezer-iken degme bir yaña devân,
  845. Gördi Rıdvân bunları kim her biri, Âdemîdür taşradan gelmiş çeri
  846. Yüzlerinüñ pertevi ‘arşa irer, Her biri bir agaç almasın direr
  847. Her biri bir âdemî kim yüz perî, Olmaga lâyık bularuñ çâkeri
  848. Ol biri kevser suyın buña saçar, Bu varur tesnîm havzından içer
  849. Birisi hamr ırmaġı câmın dutar, Biri süd ırmagını bala katar
  850. Biri su ırmagına girür yüzer, Selsebîlüñ çeşmesi havzın düzer
  851. Ol birisinüñ harîfi anda hûr, Bu birisine şarâb olmış tahûr
  852. Ol biri güreş dutar gılmân-ıla, Ol biri işret ider vildân-ıla
  853. Hûriler hayrân bularuñ yüzine, Çarh vâlih bunlaruñ ılduzına,
  854. Uçmak ehli bunlaruñ peyrevleri, Tûba agacı dibinde evleri
  855. Çün girür Rıdvân ki yüz biñ sâz-ıla, Bunlar uçmakda yörürler nâz-ıla
  856. Eydür iş bunlar ‘aceb çün irdiler, Uçmaga kangı kapudan girdiler
  857. Kapuçı benem buları görmedüm, Bir kapudan bunlara yol virmedüm
  858. Kangı yoldan bunlar irmiş olalar, İy ‘aceb bunda vü girmiş olalar
  859. Eytdi iy uçmakda gezen kişiler, Kim güneş gibi yüzüñüz ışılar
  860. Kangı kapudan girüben geldüñüz, Uçmaga vü ni‘metini bulduñuz
  861. Bunlar eydür biz kapu ne görmedük, Kapu yolından behişte girmedük
  862. Eydür âhir kapuçı Rıdvân sizi, Gördi vü yol virdi size kendüzi
  863. Bunlar eydür biz kapuçı görmedük, Bunda Rıdvân hükmi-y-ile girmedük
  864. Eydür âhir cân alıçı cânuñuz, Alıcak getürdüñüz îmânuñuz
  865. Bunlar eydür cân alıçı almadı, Cânumuzı vü katına gelmedi
  866. Eydür âhir dünyâdan çün gitdüñüz, Gûr içinde ölüben çok yatduñuz
  867. Bunlar eydür biz ölüm ne görmedük, Ölüben sinüñ içine girmedük
  868. Eydür âhir Münkir’i çün gördüñüz, Hem Nekîrîn’üñ cevabın virdüñüz
  869. Bunlar eydür biz Nekîr'e irmedük, Münkir'üñ dahı yüzini görmedük
  870. Eydür âhir daşra mahşer günini, Görüben işitdüñüz sûr ünini
  871. Bunlar eydür mahşeri biz bilmezüz, Bunda sûr ünin işidüp gelmezüz
  872. Eydür âhir çün sırâtı geçdüñüz, Tamuyı görüp behişte kaçduñuz
  873. Bunlar eydür biz sırâta irmedük, Tamu var mı yok mı hergiz görmedük
  874. Eydür âhir tartıluban geldüñüz, Hem terâzûda vü cennet bulduñuz,
  875. Bunlar eydür biz terâzû görmedük, Dartılup uçmak içine girmedük
  876. Eydür âhir çün hisâbı virdüñüz, Uçmaga andan gelüben girdüñüz
  877. Çün dürüst oldı hisâbuñuz tamâm, Andan oldı yirüñüz dârü’s-selâm
  878. Bunlar eydür kimsene bizden hisâb, Sormadı vü ne su’âl u ne cevâb
  879. Eydür âhir işüñüz çün sag-ıdı, Nâmeñüz sag elüñüzde agıdı
  880. Bunlar eydür nâmeyi biz n'iderüz, Nâmeler yazan katına giderüz
  881. Çün görür Rıdvân ki bunlaruñ dili, Bir söz eydür ki hal olmaz müşkili
  882. Eydür âhir işüñüz nite-y-idi, Bunda gelmekden sebeb bes ne-y-idi
  883. Bunlar eydür dünyada yörür-iken, Yaramazı yöreden korur iken
  884. Nâgehân her birümüz añdı anı, Renc ü sayru kıldı vü soldı teni
  885. Döşegi içinde çün yumdı gözin, Açıcak uçmakda buldı kendüzin
  886. Bî-su'âl u bî-cevâb u bî-hisâb, Bî-kitab u bî-‘anâ vü bî-‘itâb
  887. İşbu kamusın ki sorarsın bize, Görmedük irişdük işbunda size
  888. Eydür âhir ne ‘amel işler-idüñ, Dünyada vü ne söze başlar-ıduñ
  889. Kim size bu menzilet bagışladı, Hak ta‘âla vü bu lutfı işledi
  890. Dünyada peygamberüñüz kim idi, Hak yolında rehberüñüz kim idi
  891. Yâr-ıla bâzârumuz mihr ü vefâ, Dünyada peygamberümüz Mustafâ
  892. Anda kim yalan kılurlar hıdmeti, Biz dahı gerçek Muhammed ümmeti
  893. Dilemez-idük ki bizi ögeler, Hoş gelür-idi ki bize sögeler
  894. Kimse bizi göze getürmez-idi, Sözümüze i‘tibâr itmez-idi
  895. Ol kadar eskimiş-idi tonumuz, Kim buçuk pul degmez-idi onumuz
  896. Kimse bardakdan bize su virmege, Yigrenürdi yüzümüzi görmege
  897. Olmadı hîç anuñ-ıçun âhumuz, Kim yog-ıdı halk içinde kâhumuz
  898. Kim bizi dögsedi yüz gam yir-idük, Hak bizi dögen elinde dir-idük
  899. Bizden ol işlerde kim sorduñ-ıdı, Konşılar cümleçügi hoşnûd-ıdı
  900. Ne ‘amel kılup bu kadra irdüñüz, Kankı safdan işbu sadra irdüñüz
  901. Bunlar eydür bizde belli bir ‘amel, Yog-ıdı kim bulayıduk bir mahal
  902. İlla yavlak hulkumuz eyü idi, Hak yolında kavlumuz togru idi
  903. Kendümüze her ne kim diler idük, Halka dahı eyle duş biler-idük
  904. Her ne kim kendüye inanur-ıduk, Ayruga dahı anı sanur-ıduk
  905. Kimsenüñ mâlına kasd eylemedük, ‘Ömrümüzde bir yalan söylemedük
  906. Kimsenenüñ gaybetini dimedük, Kardaşumuzuñ etini yimedük
  907. Dükeline i‘tikâdumuz dürüst, Var-ıdı vü kendü hakkumuzda süst
  908. Tañrı'nuñ halkı cihânda çog-ıdı, İlla hîç bizden alurak yog-ıdı
  909. Dükelinden biz aluyuz dir-idük, Dünyada vü ot kökini yir-idük
  910. Âhiretde kamudan yig eyledi, Hak bizi vü cennetinde toyladı
  911. N’iderüz biz cenneti gülzâr-ıla, Bize Deyyân’ı gerek dîdâr-ıla
  912. Çün bizüm maksûdumuz sultân-durur, Cennet ansuz bize bir zindân-durur
  913. Çün aña irdük ne cennet ne sırât, Deve kaçan geçe fî-semmi’l-hiyât (7/40)
  914. Çün görür Rıdvân ki bunlar hâs-ımış, Dünyada mahlasları ihlâs-ımış
  915. Bu sözi añlar u bu sırrı bilür, Ol cemâ‘at hâline hayrân kalur
  916. Eydür iy kendülerini terk iden, Sûreti koyup ma‘ânîye giden
  917. Çün sizüñ dîdâra meylüñüz-durur, Cennet ü hûrî tufeylüñüz-durur
  918. Ulularuñ sâhibi sultân ola, Tıfl elinde gül ile reyhân ola
  919. Çün Muhammed'den açarsız siz kapu, Bize vâcibdür size kılmak tapu
  920. Kendüzin kor ise Gülşehrî ire, Cennete vü Tañrı dîdârın göre
  921. Dikeni köyündürüñ kim gül kala, Gül dahı gider-ise bülbül kala
  922. Çün felek nâsa çala nây-ı nefîr, Ebşirû yâ kavm kad câ'el-beşîr

    ÂMEDEN-İ HÜMÂ PÎŞ-İ HÜDHÜD, DER MİYÂN-I MURGÂN, VE ‘ÖZR ÂVERDENEŞ
  923. Kibr ile ara yire geldi hümâ, Kamu kuşlar pâdişahlıgın uma
  924. Kim benüm sâyemde er sultân olur, İrmeyen sâyeme sergerdân olur
  925. Anda kim her derde dermân ben kılam, Kamu sultânlara fermân ben kılam
  926. Ol kişi kim ayrugı sultân kıla, Hem deger aña ki sultânlık bula
  927. Pâdişahlarda nişânum göreler, Sâyemi Selçukîler’den soralar
  928. Kayser ü fagfûr u Keykâvüs ü Cem, Urmadılar dünyada bensüz kadem
  929. Ben virem sultânlıgı Keyhusrev'e, Benden ire padişâhlık Hüsrev'e
  930. Ben virem Efrîdin'e sultânlıgı, İrürem Kisrî'ye Nûşirvânlıġı
  931. Ben var-iken kim ola ayruk kişi, Kim başarmaġa yaraya bu işi
  932. Bir gedâyı şeh kılam çün bakavam, Bakmadugum pâdişâhı yıkavam
  933. Et yimeyüp kâni‘ olayım direm, Anuñ uçun günde bir süñük yirem
  934. Âdemî'nüñ ‘ilm-ile işi biter, Yoksa bu it nefse bir süñük yiter
  935. Anda kul olınca sîmurga Hümâ, Bunda ol yigrek ki sultânlık uma
  936. Her ki sultânlıġı itdi ihtiyâr, Kullıg-ıla ne geçürsin rûzigâr
  937. Dünyada niçe ki fikret kıluram, Şâh u sultân kendüzümi bilürem

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, HÜMÂ-RÂ PÎŞ-İ MEV‘İZE, VÜ MA‘RİFET
  938. Hüdhüd eydür garra olmagıl aña, Kim Hümâ dirler bu dünyâda saña
  939. Katı ot gerek ki düşe cûşa dîk, Yüz hümâ sîmurga kul olsa yik
  940. Anda kim sîmurg sultânlık kıla, Kamu sultânlar gerek kim kul ola
  941. Mahfel içinde becid çok söyleme, Kadrüñi bil kendüñi medh eyleme
  942. Çün et etmek hısmınuñ oglanısın, Bir süñüge it gibi uzanasın
  943. Et yiyenden pâdişâhlık çün gide, Bir süñük yiyen ne sultânlık ide
  944. Şâh olam diyüp esâsuñ yıkmagıl, Kullıġuñdan dahı bârî çıkmagıl
  945. Anda kim sîmurgı sultânlar öge, Bir Hümâ'ya kanda sultânlık dege
  946. Sen deñiz olmaduñ-ısa bir göl ol, Şâhlıgı saña koduk dek bir kul ol
  947. Kim ola Kisrâ ki hakanlık kıla, Dünyada sultânlıgı da‘vî kıla
  948. Serv eger olmaduñ-ısa bir gül ol, Şâhlıgı saña koduk dek bir kul ol
  949. Kûh-ı Kâf eyvânına çün varasın, Anda sultân kim idügin göresin
  950. Gelür-iseñ bu yola var yarak it, Yohsa gelme bizüm-ile töne git
  951. Ad-ıla Gülşehri sultânlık kıla, İlla kendü nefsine ‘âdil ola
  952. Bu mesel ol şâh ‘adlin söyledi, Kim ol oġlaçuġ-ılan ‘adl eyledi

    MESEL DÂSTÂN-I PÂDİŞÂH-I, RENCÛR VE KÛDEK-İ MA‘SÛM
  953. Tañrı ‘âdildür sever ‘âdilleri, Hal kılur tevfîk-ıla müşkilleri
  954. Tañrı ‘âdildür kılur ‘adli tamâm, Cenneti ‘âdillere eyler makâm
  955. Tûtiler gibi şekerler yiyelüm, ‘Adl içinde bir hikâyet diyelüm
  956. Kim meger bir pâdişâh sayru idi, Râhatından renc-ile ayru idi
  957. Eyle renci sa‘b-ıdı derdi ‘azîm, Kim ‘ilâcın añlamaz-ıdı hakîm
  958. Çok hakîmler şâh dirşürmiş-idi, Her birisinden devâ sormış-ıdı
  959. İttifâk eyler dükelçügi aña, Kim bir oglan zehresi gerek saña
  960. Kim ol oġlan işbu sûretlü ola, Bu ‘ilâca key zarûretlü ola
  961. Bu sıfatlu isteyü çün geldiler, Şarda bir eskiçi oglın buldılar
  962. Şeh çün andan buldı sıhhat dânesin, Okıdı atası-y-ıla anasın
  963. Altun akça anlara bildürmege, Almaga ol oglanı öldürmege
  964. Ata ana çün kim altun gördiler, Oglanı öldürmeg-içün virdiler,
  965. Niçe kim oglan ataya anaya, Kuş niçe yapışur-ısa dâneye
  966. Ata ol oglançugın döger-idi, Ana ol oglançuga söger-idi
  967. Çün ümîdin kesdi ata anadan, Kim yadırak buldı yüz bîgâneden
  968. Bakdı ol mahfil içinde kâdıya, Kim ‘acab bu da‘vaya ol ne diye
  969. Kâdı dahı fetvi virdi kim duruñ, Oglanı pâdişah-ıçun öldürüñ
  970. Bu ki bir iklîm isi-durur devâ, Bulmaġ-ıçun ol ölür-ise revâ
  971. Bir kişi pâdişah içün öldügi, Yig ki sultân bunça zahmet gördügi
  972. Virdiler oglanı cellâd eline, Kim iki böle vü ödi bulına
  973. Oglan ol dem gök dapa bakdı girü, Güldi vü boynın uzattı ilerü
  974. Pâdişah eydür neye güldüñ bu dem, Kim vücûduñ olısar küllî ‘adem
  975. Aglamak gerek ki bu hâletde cân, Olısar endâmuñ içinden revân
  976. Sen gülersin bu ‘aceb hâlet-durur, Kim bu işe aġlamak âlet-durur
  977. Oglan eydür evvel ata anadur, Kendü oglına kim eylük sanadur
  978. Ata ana külli terküm urdılar, Altunı benden delim yig gördiler
  979. Da‘viyi kâdî keser kâdî dahı, Fitvi virdi kanuma râzî dahı
  980. ‘Adl sultân işidür kim işleye, Ben garîbüñ cânını bagışlaya
  981. Çünki benüm boynumı ol şâh ura, Kim-durur kim beni andan kurtara
  982. Yüz göge dutdum ki haşmuñdan benüm, Kurtarıvire meger kim Hak cânum
  983. Aglamak vaktında güldügüm hemân, Uşbu-y-ıdı iy Hudâvend-i cihân
  984. N'ideyim aklı tene güldürmedüm, Kim ölürem kimseyi öldürmedüm
  985. Hükm çün en-nefse bi'n-nefsi ola hâs (5/45), Kimi öldürdüm ki eylersin kısas
  986. Ata anadan vefâ bulımadum, Kâdıdan insâfumı alımadum
  987. Pâdişah beni günehsiz öldürür, Bu ta‘accüb ben garîbi güldürür
  988. Çün nasîbümüz sitemdür n'idelüm, Hasm çün girü hakemdür n’idelüm
  989. Çün dınamazuz cihânuñ şâhına, Yüz cihân yaradanuñ dergâhına
  990. Dutalum kim hal kıla bu müşkili, Hakdan añlada saña bu bâtılı
  991. Suçsuz öldürmekde yog-ısa günâh, Ben öleyim dek sag olsun pâdişâh
  992. Şâh çün işitdi ol oglanuñ sözin, Eyledi yavlak melâmet kendüzin
  993. Kim şifâ bulmak-ıçun birez tenüñ, Od içinde yanısar yıllar canuñ
  994. Yâ sahîh eylemek-içün bir teni, Öldürürsin bî-günâh bir oglanı
  995. Anda kim her derde dermân kıldılar, Her yaradılmışa bir cân virdiler
  996. Nitekim sen sayruya dermân gerek, Âhir ol oglana dahı cân gerek
  997. Ayruk itse bu güci sultân anı, Def‘ idüben kurtara-y-ıdı beni
  998. Çün buña sultândan ola güç ‘acab, Kim ola def‘ine ‘âlemde sebeb
  999. Sen dilersin kim bu sayrulık gide, Âhir ol ölmege nite sabr ide
  1000. Ne dise eydür ölümden dut anı, Kim ola sayrulıga râzı teni
  1001. Rence çün senüñ tenüñ râzı degül, Pes nite eydür aña kim gel sen öl
  1002. Kendüzüñe sanmaduguñ zînhâr, Sanma ayruga dahı iy nâmdâr
  1003. Ölse yigdür renc-ile yüz pâdişâh, Öldürinçe bir za‘îfi bî-günâh
  1004. Öpdi ol oglanuñ iki gözini, Kıldı âzâde begendi sözini
  1005. Kendüzine hâŝekî kıldı anı, Ata gibi ohşadı ol oglanı
  1006. Çün bagışlar husrev anuñ cânını, Viribir Hak derdinüñ dermânını
  1007. Pâdişah çün anı âzâd eyledi, Göñlini ol gussadan şâd eyledi
  1008. Hak dahı bir haftadan soñra devâ, Virdi ol rence ki oldı key safâ
  1009. Ol ne dârûdur ki ‘ayn-ı derd-ile, Kim öle bir şahs ol dermân bula
  1010. Dünyada sen renci kılgıl ihtiyâr, Râhatı ayruklara eyle nisâr
  1011. Zâlim olma degme bir sultân gibi, ‘Âdil ol Dârâ vü Nûşirvân gibi
  1012. Dilüñi Gülşehri gibi bilegil, Derdüñe dermân Çalap'dan dilegil
  1013. Rızkuñ ol vire ki Kur'ân'da yakîn, Didi kim vallâhu hayru'r-râzıkîn (62/11)
  1014. Her birisi çün bir iklîmi ala, Gülşarı'nuñ issi Gülşehrî ola
  1015. Gülşarı’n Gülşehri çün mülki yazar, Sen gid ol hôd kendü milkinde gezer,
  1016. Aslan avı dilküler işi degül, Her felek burcuñ yüzi taşı degül

    ÂMEDEN-İ BAT PÎŞ-İ HÜDHÜD, VE ‘ÖZR ÂVERDENEŞ
  1017. Geldi kaz ortalarına key arı, Kim hemîşe su içindedür yiri
  1018. Kim benüm arılıgum peydâ-durur, Guslgâhum dünyada deryâ-durur
  1019. Zâd u rûzumuz bizüm suda-durur, Kim deñiz gögsümüze degin gelür
  1020. Biz susuz bir lahza sabr idemezüz, Anuñ-ıçun bir yaña gidemezüz
  1021. Kuşlaruñ ben zâhidiyem dünyada, Suyı zâhidler çok işe ilede
  1022. Günde yüz biñ guslı artuk eylerem, Yüz biñ azdur ben dahı çok iderem
  1023. Geçerem yüz biñ deñiz gibi göli, Kim etegüme anuñ degmez öli
  1024. Çün benüm añladugum bir sır-durur, Deñiz-ile yazı baña bir-durur
  1025. Geh velî gibi havâda uçaram, Geh deñizleri gemisüz geçerem
  1026. Ben bu zühd ü arılıg-ıla kaçan, Olmayam müzdi yazugından seçen
  1027. Zâhid ol-durur ki tapu üstine, Döşeye seccâdesin su üstine
  1028. Şehd susuz baña bir agu-durur, Baña su göster ki cânum su-durur
  1029. Kaz kaçan sîmurg-ıla dözebile, Kaza ol yig kim suda yüzebile
  1030. Tañrı bizi yurdumuzdan ırmasun, Bir nefes sudan bizi ayırmasun
  1031. Kuruda tavuk gibi hôd gezerem, İlla deñize düşiçek yüzerem
  1032. Bu çemen Gülşehri'nüñ bostânıdur, Tavuk u kaz yavrusı destânıdur

    DÂSTÂN-I MURG-I HÂNEGÎ, VE BEÇÇEGÂN-I BAT
  1033. Tañrı adın añmadan söylemegil, Sözüñi ansuz beyân eylemegil
  1034. Söz-durur cânuñ çıragın ışıdan, Sözden artuk ne kalısar kişiden
  1035. Bir zamânda kim gül açılmış idi, Bülbül anı görmege gelmiş idi
  1036. Bir kişi kodı biş altı hurdasın, Tavug altına vü kaz yumurdasın
  1037. Yavrılar çıkdukda tavuk sevinür, Yavrıları kendü yavrısın sanur
  1038. Eydür işbu yavrılaruma benüm, Günde yüz bin kez fedâ olsun cânum
  1039. Dâm içinde zevki yokdur dânenüñ, Yavrıdan artuk nesi var annenüñ,
  1040. Yavrıma her kim yavuz sanur-ısa, Yâ bulara söyleyüp dinür-ise
  1041. Kanad-ıla yüzere anı uram, Kaynagum-ıla gözini çıkaram
  1042. Hâsa binüm yavrılarum kim kişi, Görmedi bunlara beñzer bir kuşı
  1043. Böyle gökçek yavrılar kim bende var, İy Müsülmânlar bir eydüñ kanda var
  1044. Ana diler-ise cânın sakına, Yavrıya gelen aña karşı döne
  1045. Başumı yavrılar içün terk idem, Kimse dutaram dir-ise ben n'idem
  1046. Köy çemenlerinde yorurlar-ıdı, Yavrılarıyçun tavuk ırlar-ıdı
  1047. Yavrılaruñ ileyinçe oynayu, Gör ne zîbâ yavrılarum var diyü
  1048. Köyden ırak düşüben gider-iken, Yavrılarını tavuk güder-iken
  1049. Bir deñizüñ kırañına irdiler, Yavrılar çüst ol deñize girdiler
  1050. Yüzmegüñ sâzını düzerler idi, Deñizüñ içinde yüzerler idi
  1051. Ol deñiz kim mevci çok olur-ıdı, Buñlaruñ sînesine gelür-idi
  1052. Ana yavlak ‘âm yavrı hâŝ-ıdı, Deñizüñ içinde bir gavvâs-ıdı
  1053. Çün deñiz yavrılaruñ yiri olur, Ana deñizüñ kırañında kalur
  1054. Çün tavuk deñiz kırañından görür, Yavrılarını deñizde çagırur
  1055. Kim i yavrılar bu yüzmek sâzını, Kimden ögrendüñüz eydüñ râzını
  1056. Aslumuzda yüziçi kim var-ıdı, Yâ su-y-ıla kankı biri yâr-ıdı
  1057. Kim deñize yavrılarum gireler, Yüziçiler gibi sîne uralar
  1058. Ana çün korkar suya girmeklige, Su içinde bir nefes durmaklıga
  1059. Yavrılar deñizde gezdügi ‘acab, Deñizüñ içinde yüzdügi ‘acab
  1060. Bu meger âhir zamân fi‘li ola, Kim ana bilmedügin yavrı bile
  1061. Anañuz deñizi ırakdan görür, Korkusından ödi sıdmaga varur
  1062. Anasından yavrısı hâs oldugı, Deñizüñ içinde gavvâs oldugı
  1063. Tañrı'nuñ kudretlerindendür meger, Girü baña yavrılar vire haber
  1064. Yavrılar eydür bunı biz bilmezüz, Bu işi biz ögrenüben kılmazuz
  1065. Evden işbu araya geliçegin, Hamle işbu deñize kılıçagın
  1066. Çün var-ıdı aslumuzda bu hüner, Bize dahı hâsıl oldı bu güher
  1067. Aslumuz çekdi bizi bu oyuna, Kim semender odda kaçan köyüne
  1068. Aslumuzdan olmasaydı bu güher, Bizde kaçan ola-y-ıdı bu hüner
  1069. Yüzmek ögrenmek bu iş katı-durur, İlla bizde bu hüner zâtî-durur
  1070. Anamuz yavrısını ne ustaya, Virdi kim yüzmege ögrenüñ diye
  1071. Bizde bu iş kim suda añlanuruz, Anamuzdan hâsıl oldı sanuruz
  1072. Çünki sen bu işde kem sermâyesin, Bes bize ana degülsin dâyesin
  1073. Senden ilerü meger kim var-ıdı, Bir anamuz kim bize gam-hwâr-ıdı
  1074. Ol bize bu sâzı ögretmiş ola, Yavrı ana pîşesin dutmış ola
  1075. Bu hüner bize ol anadan idi, Mustafâ el-aslu lâ-yuhšî didi
  1076. Biz dahı seni ana sanur-ıduk, Anamuzlıguña inanur-ıduk
  1077. Çün deñize girmedüñ bizüm-ile, Deñizüñ içinde yüzmedüñ bile
  1078. Añladuk kim sen degülsin anamuz, Ayruk anadan degüpdür dânemüz
  1079. Senüñ-ile bâg u sahrâda hoşuz, Anuñ-ıla mevc ü deryâda hoşuz
  1080. Cânumuz ma‘nî deñizin çün görür, Deñize kaz yavrısı gibi girür
  1081. Ten ki cân-ıla tavuk gibi gezer, Ol deñizde girüben kaçan yüzer
  1082. Çün ölüm gele vü ma‘nî deñizin, Câna eyle ‘arz ideler añsuzın
  1083. Cân çün ol deñize kaz gibi tala, Ten tavuk gibi kırañında kala
  1084. Ne arıdan göñli fersûde ola, Ne arusuzlıkdan âlûde ola
  1085. Canda ne gülşenlerüñ rengi kala, Ne dahı külhanlaruñ tengi kala
  1086. Şahsı İblis ilte gümrâh kılmaga, Şahs îmândan vara ayrılmaga
  1087. Nâgeh irer bir velînüñ katına, Yâ bir ulu fâzıluñ isbâtına
  1088. Âh ide ol şahs tevbeye gele, Kim yüz İblîs ol uda hayrân kala
  1089. Tevbe odı ile göñlini yaka, Kim aña şeytân key ırakdan baka
  1090. Dîn deñizinüñ içinde cân yüzer, Deñizüñ şeytân kırañında gezer
  1091. Ol suya kim bu yüziçilik kılur, Giriçek İblîs anda bogılur,
  1092. Mü'mîn ol deñize kim sîne ura, Zehre yok kim İblis ol bahra gire
  1093. Mü'min ol kaz yavrısı gibi yüzer, Deñizüñ dört yanını şeytân gezer
  1094. Ol tavuk gibi yörede kim girü, Çagıra ol mü’mine kim gel berü
  1095. Mü'min eydür gerçi kim uymış ıdum, Saña illâ aslumı duymış-ıdum
  1096. Çün ben asluma kavuşdum iy denî, Sen kaçan yoldan iledesin beni
  1097. Her ne kim senden yıkılmaklık kopar, Tevbe bir demde anı girü yapar
  1098. Degme bir hôş dâsitân kim eylerüz, Sözi Gülşehrî diliyle söylerüz
  1099. Tañrı zikrin sıdk-ıla yâd iderüz, Mustafâ'nuñ cânını şâd iderüz

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, BAT-RÂ
  1100. Hüdhüd eydür zühd-ile ögünmegil, Hırs atına bunça üküş binmegil
  1101. Su yüzi yunmaduga ola eyü, Sen yüzi yunmadug-ısañ iste su
  1102. Şâd-ısañ olmayasın kaygu-y-ıla, Arısuz-ısañ yunasın su-y-ıla
  1103. Su yüzine yazar-ısañ yüz hisâb, Bir sa‘atda kamusı ola harâb
  1104. Hırsuñ ardınça yüzersin sen suda, Kim nehengi seni bilmeyüp yuda
  1105. Kim cünüb olmaz-ısa guslı n'ider, Arısuzlar suda her gün gusl ider
  1106. Deñizüñ dibinde gevher pâk ola, Deñiz üstinde yüzen hâşâk ola
  1107. Yüziçidür gevher isteyü gezen, Çörçöp olur deñiz üstinde yüzen
  1108. Yazmaya su üstine nakşı kişi, Suya tekye uranuñ yildür işi
  1109. Ez-kader vardur tenüñde hôd temiz, İlla hırsuñ bî-nihâyet iy ‘azîz
  1110. Biz seni da‘vet kıluruz ter söze, Kuru zühdi ne satarsın sen bize
  1111. ‘Âlimüñ uyhusı bî-‘illet-durur, Câhilüñ zühdi kamu zillet-durur
  1112. Zâhid ol degül ki hırsını kovar, Âhiret terk eyleyüp dünyâ sever
  1113. Zâhid ol durur ki tapu üstine, Bıraga seccâdesin su üstine
  1114. Zâhid ol-durur ki dünyâ terkini, Kıla vü cennâta ura berkini
  1115. Sen bu kamu hırs-ıla irmeyesin, Menzile vü bu yola girmeyesin
  1116. Diler-iseñ kim bu yola gidesin, Şehvet ü hırsı meger terk idesin
  1117. Sanmayasın dôst her bir düşmeni, Kim bu yoluñ ol ikidür rehzeni
  1118. Her kim ol su üstine bünyâd ura, Gör kim ol bünyâdı ne muhkem dura
  1119. Kaz delim laf ura kim benem arı, İlla Gülşehrî alurdı gevheri

    ÂMEDEN-İ ŞÂHBÂZ PÎŞ-İ HÜDHÜD, VE ‘ÖZR ÂVERDENEŞ
  1120. Geldi şahbâz ortaya sultân gibi, Dökdi yüz biñ gevheri bir kân gibi
  1121. Kim benüm sultân bilegidür yirüm, Her ne kim göñlüm dilegidür yirüm
  1122. Gözümi dikdüm ki göñlüm yahmaya, Şâh yüzinden artugına bakmaya
  1123. Girü kendüm dutaram kendü avum, Şöyle kim işitmiş olasın çavum
  1124. Kimsenüñ avladugın hôd yimezem, Siz getürüñ ben yiyeyim dimezem
  1125. Anda kim her şâha sultân diyeler, Yüz kişi ben avladugum yiyeler
  1126. Baña şeh yârı diyeler kamusı, Ben kazanduġum yiyeler kamusı
  1127. Kamu kuşlaruñ güzîni ben olam, Pâdişâhlar hem-nişîni ben olam
  1128. Kûh-ı Kâf'uñ kuşına kanda yitem, Beni koñ kim dagda keklikler dutam
  1129. Ben yiyicek kaz yüreginden ciger, Karga ilte sizi sîmurga meger
  1130. Kibr ider-idi dükeli kuşlara, Sîne gösterür-idi serkeşlere
  1131. Ger baña çün pâdişâh hemdem-durur, Şeh huzûrında baña ne kem-durur
  1132. Geh yöriyem Husrev ü Hakan-ıla, Geh gezem Dârâ vü Nûşirvân-ıla
  1133. Kâh Süleymân’uñ kolına konaram, Kâhi İskender bilegin binerem
  1134. Ol zamân kim şâh Keykâvûs-ıdı, Pehlevân Gurgîn u Kiyû vü Tûs-ıdı
  1135. Er adıyla dünyada diri yörür, Yohsa ayruk er hemân cânın sürür
  1136. Anda ki her ada tahsîn diyeler, Baña ol defterde şâhin diyeler
  1137. Kuşlar'uñ ben Rüstem'iyem dünyada, Rüstem avın avlamadan bes n’ide
  1138. Dünyada hôd pehlevânlar çok-durur, İlla Rüstem ad-ıla ayruk-durur
  1139. Ad-ıla diri kalısar âdemî, Kim duta Gülşehrî gibi ‘âlemi
  1140. Kûh-ı Kâf'a gitmeye ‘âkil kişi, Hüdhüde ma‘lûm ola şahbâz işi
  1141. Bu gülistân kim cihân bostânıdur, Rüstem ü ol pehlevân destânıdur

    DÂSTÂN-I RÜSTEM VE GORD
  1142. Bir gice kim çarh seyr ider-idi, Rüstem-i dâstân meger gezer idi
  1143. Bir ere yolda sataşdı kim gelür, Varmaga bir kal‘anuñ ‘azmin kılur
  1144. Mıhlar eylenmiş demürden key ulu, Baglamış at terküsine ol delü
  1145. Eyle gider kim sabâ yitmez aña, Gürlemeginden felek kalmış taña
  1146. İrdi Rüstem katına virdi selâm, Gördi Rüstem kim bu er-durur tamâm
  1147. Çün selâmınuñ ‘aleykini alur, Hink-i Rüstem rahşına yakın gelür
  1148. Rüstem eydür kançaru iy nâmdâr, ‘Azmüñe lâyık bulınur mı şikâr
  1149. Eydür işbu kal‘ada yüz cân gibi, Elli at var bir gül-i handân gibi
  1150. Gel varalum kamusını alalum, Gelelüm yüz dürlü ‘işret kılalum
  1151. Añlamadukdur ki bu Rüstem-durur, Pehlevân-ı cümle-i ‘âlem-durur
  1152. Rüstem eydür ne çıkalum kal‘aya, Çıkmayınça vardugumuz bes neye
  1153. Eydür işbu mıhları geçürevüz, Burca çıkup atları göçürevüz
  1154. Rüstem eydür turayım bir varayım, Nite çıkar kal‘aya bir göreyim
  1155. İkkisi burcuñ dibine irdiler, Kal‘anuñ yüksekligini gördiler
  1156. Ol kişi ol mıhları şeşdi kamu, Mıhlar ileylerine düşdi kamu
  1157. Kim çıkavuz atları indürevüz, Kimi diler-isevüz bindürevüz
  1158. Virdi birsin Rüstem'e kim burca ur, İşbu mıhları vü taşlara geçür
  1159. Rüstem eydür mîh taşa kaçan geçe, İşüñ işbu-y-ısa pes çıkduk hiçe
  1160. Eydür er degül misin getür berü, ‘Avrat-ısañ gelme zinhâr ilerü
  1161. Aldı mîhı eyle geçürdi taşa, Kim yaga mıh eyle batmaya haşâ
  1162. Ayasını mıh depesine urur, Mîhı burcuñ daşlarına geçürür
  1163. Rüstem eydür zîhi kim er bu-y-ımış, Buña beñzer er girü kendü-y-imiş
  1164. Dek benüm dünyâda adum var-ımış, Yohsa bu benden delim yig er-imiş
  1165. Dek durayım bâri beni bilmesün, Tâ ki öldürmege kasdum kılmasun
  1166. Kendüzini kimse nite bildüre, Buña kim bir şapla-y-ıla öldüre
  1167. Ben bunuñ gibi ere hîç irmedüm, Mîhı taşa geçüreni görmedüm
  1168. Ol kişi kim Rüstem andan eymenür, Rüstem'i ol dahı bir herîf sanur
  1169. Mîhları biribirinden yokaru, Çün geçürdi küngüreye irürü
  1170. Çıkdı kal‘a üstine sultân gibi, Yörüdi içinde bir pasvân gibi
  1171. Vardı ol elli atı aldı girü, Atlar-ıla kıraña geldi girü
  1172. Aldı bir top gibi bir atı ele, Atdı Rüstem'den yaña kim dut hele
  1173. Rüstem altından ol atuñ savılur, At dokınur yire hurd u hâm olur
  1174. Ol kişi kal‘adan iner kakıyu, Rüstem’e hey er degül misin diyü
  1175. N’oldı bir atı tez aya dutmaga, Şol kadar ‘âlemde erlik itmege
  1176. Rüstem eydür hây delü misin nite, Kimse kal‘adan tez aya at duta
  1177. Eydür iy miskîn senüñ gibi kişi, Dutmaya zîra degül-durur işi
  1178. Yohsa kişi olur-ısa kim ata, Kişi var kim pîli tez aya duta
  1179. Rüstem eydür ben çıkıp atsam atı, Sen tez aya dutmayasın key katı
  1180. Eydür at n’olur ki biñ batman daşı, Atar-ısañ dutmaga vardur kişi
  1181. Çıktı Rüstem ki bu ahvâlı duya, Ol basacaklara basup kal‘aya
  1182. Çigni-y-ile kuvvet idüp key katı, Atdı kal‘adan aşaga bir atı
  1183. Ol kişi bir top gibi dutdı anı, Kodı arkuncak yire ol tevseni
  1184. Bir dahı atar anı dahı dutar, Aşaga kor birbirisine çatar
  1185. Bir dahı atar anı dahı dutup, Yire kor kendü gücine key yitüp,
  1186. Kırk dokuz atı dükelçügin dutar, Kamusını biribirine çatar
  1187. Rüstem'e eydür in imdi gidelüm, Çünki alduk atları pes n’idelüm
  1188. Rüstem andan yüz belâ-y-ıla iner, Kal‘a üstinden yir üstine konar
  1189. Ol kişi eydür gel imdi gidelüm, Kimini sürlüm kimini yidelüm
  1190. Kim bu pîşe Rüstem'üñdür zînhâr, Olmaya kim nâgehân ol nâmdâr
  1191. Üstümüzi ura atları ala, Bize dahı ne diler-ise kıla
  1192. Rüstem eydür hîç anı görmiş misin, Tapusına Rüstem'üñ irmiş misin
  1193. Kim sen andan bunça kılursın hazer, Zahmı dokınmış-durur saña meger
  1194. Sınamaduk kişiden korkar mısın, Yohsa sen andan key alu er misin
  1195. Eydür anı görmedüm-ise ne var, Kendü adından âhir bellüdür er
  1196. Çün cihânda Rüstem-i destân didüñ, Daha ne kaldı ili koyup gidüñ
  1197. Ol suda kim Rüstem ata atlana, Bellüdür kim gürzine kim katlana
  1198. Sür yöriyelüm ki nâgâh irmeye, Dest ü bâzûsın bize göstermeye
  1199. Bir tapança urur-ısa ol bize, Boynumuzı süksünümüzden üze
  1200. Korkudan ol atları sürer-iken, Ayaġ altından yiri dürer-iken
  1201. Rüstem-i dâstân çıkardı gürzini, Güç-ile bir arkara urdı anı
  1202. Kim anı öldürüp atları ala, Dünyadan anuñ vücudın kem kıla
  1203. Ol buña eydür ne oynarsın yöri, Rüstem-i destândan atları koru
  1204. Gider iken bir dahı urur girü, Eydür oynı ko sür atı ilerü
  1205. Bir dahı urur ko oynı dur girü, Sür birez yolı iltelüm ilerü
  1206. Yohsa şimdi Rüstem-i dâstân gelür, Öldürür bizi vü atları alur
  1207. Oyn ide el ard-ıla bir kez kakar, Rüstem’i atdan yir üstine yıkar
  1208. Kahkaha-y-ıla güler kim sen beni, Üç kez urduñ ben götürdüm oyını
  1209. Sen benüm oynum nite götürmedüñ, Aktarılduñ atda berk oturmaduñ
  1210. Rüstem eydür kâsıdın düşdüm yire, Kim bu oynumuz saña lezzet vire
  1211. Eydür imdi tîz yöri kim görmeye, Rüstem âsârumuza hîç irmeye
  1212. Bindi Rüstem hoş giderler söyleyü, Dek bize sataşmaya Rüstem diyü
  1213. Rüstem eydür bir taga ursa-y-ıdum, Gürzüm ü zahmını gösterse-y-idüm
  1214. Tag anuñ altında hurd ola-y-ıdı, Buña bir zerre belürse ne-y-idi
  1215. Bir adıyla devleti yokdur bunuñ, Yohsa tagdan güçi artukdur bunuñ
  1216. Ol Nerimân'ı bir oglançuk sıya, Sâm anuñ bir muştına katlanmaya
  1217. Bilür olır-ısa kim ben Rüstem'em, Kendüzinden erlik içinde kemem
  1218. Dizi üstinden elini kaldura, Bir tapança-y-ıla beni öldüre
  1219. Kendüzinden kemligümi çün duya, Ol beni öldürmedin kaçan koya
  1220. Güç-ile bunuñ-ıla çün çıkmadum, Gürz ile atdan aşaga yıkmadum
  1221. Bâri bir dâstân-ı hîlet kılayım, Girü kalayın ileyin alayın
  1222. Na‘ra urayın ilerü geleyin, Bir bu benden niçe korkar bileyin
  1223. Rüstem'em diyü hurûş eyleyeyim, Deñize beñzeyü cûş eyleyeyim
  1224. Göreyin bu pehlevânı kim n’ider, Niçe durur yâ nite koyup gider
  1225. Eydür iy kardaş sen işbu atları, Süredur yidürüp işbu otları
  1226. Ben girü bir bâziyâne kılayım, Ol takâzâdan ferâgât bulayım
  1227. Eydür imdi geçmegil tîz gel girü, Olmaya kim Rüstem ola ilerü
  1228. Çıkıcak güymeyiserem ben saña, Yaluñuz kalıp kakımagıl baña
  1229. Rüstem eydür ne işüm var irmedin, Eydür imdi tîzirek eş durmadın
  1230. Rüstem andan çün birez girü kalur, Bir tag ardından ileyini alur
  1231. Na‘ra urur añsuzın aslan gibi, Gürzi elinde tamâm evran gibi
  1232. Kim ne kişidür bu atları süren, İli beyle ürküdüp yolın uran
  1233. Rüstem’üñdür bu il ü Rüstem benem, Tâc u taht u Yezdecerd ü Cem benem
  1234. Pâdişâh niçe ki Keykâvus ola, Kim ola Kisrâ ki bu ile gele
  1235. Bu hevâ Dârâ yüregin tagladı, Bunda Keyhusrev niçe kan agladı
  1236. Tûs-ısa boynın dibinden üzeyim, Key-ise başı derisin yüzeyim
  1237. Ben Siyâvuş’dan ili aldum direm, Bîjen ü Berzîn'i öldürdüm direm
  1238. Bu ile gelür-ise Afrâsiyâb, Yüregi kan tola vü bagrı kebâb
  1239. Benem ol Rüstem cihânda nâmdâr, Kim bir okumdan öle İsfendiyâr
  1240. Çün musâfâ girmişem Surhâb-ıla, Çok neberd eylemişem Sührâb-ıla
  1241. Pâdişahlık bende çün bî-bâk ola, Kullarum Cemşîd ile Dahhâk ola
  1242. Çün Ferîdûn mülkin almaga kıyam, Gürz-ile Güstâşb kalkanın sıyam
  1243. Güstehem kılımadı bu ilde şûr, Gûra girdi Behmen ü Behrâm-ı gûr
  1244. Kerrenây u kûs çün kıla gırîv, Mat ola Gûderz ü mecrûh ola Gîv
  1245. Çün Ferâmihr-ile Ferhâd irişe, Rüstem anlaruñ-ıla hôş barışa
  1246. Kim kıla ihlâs-ıla yarı bula, Anı kim ben kıldum esbi dîv ola
  1247. Husrev ü Fagfûr u Hâkân’ı dutam, Kayser ü Nûşirivân'dan oyn utam
  1248. Anda kim Güştâsb u Gurgîn'i dutam, Keykubâd-ıla Keyûmers'i utam
  1249. Şîr bu peygûlda bî-zûr ola, Mâr bunda gelür-ise mûr ola
  1250. Çün Nerîmân bu ile gelimedi, Sâm bu ili gelüben alımadı
  1251. Bu ne cânsuz kişidür ile gelen, İl içinde atları yola süren
  1252. İhtiyâr-ıla meger kim gelmedi, Rüstem'üñ-idügin ili bilmedi
  1253. Rüstem-idügüm aña çün bildürem, Vallah atam Zâl-ısa kim öldürem
  1254. Ol el ardıyla beni bir kez kakan, Rüstem'i atdan yir üstine yıkan
  1255. Çün bunuñ adını işidür kaçar, Korkısından karnı dahı kan geçer
  1256. Çün bunuñ korkusı öginde biter, Atları yirinde kor yirler yiter
  1257. Rüstem eydür bes bu erlik ad-ımış, Er adı dilüñ içinde dad-ımış
  1258. Ol kim erlikde yiñer-idi beni, Gör kim adum nite kaçurdı anı
  1259. Ad-ıla çün ben bu rızkı yiyeyüm, Kim yig-idi güçde benden diyeyüm
  1260. Ad-ıla işler-imiş kişi işi, Bir pula degmez-imiş adsuz kişi
  1261. Şimdiye degin anuñçun dünyada, Bir işi bellü degüldür kim n’ide
  1262. Şimdiden girü dahı ne kılısar, Yâ anı hôd dünyada kim biliser
  1263. Bir vilâyet dünyada dutamadı, Müdde‘îden bir oyın utamadı
  1264. Ol ne kuvvetdür kim iller yıkmaya, Şimdiye degin hiç adı çıkmaya
  1265. Kuvvet içinde delim benden geçer, N’ideyim çün adum işidüp kaçar
  1266. Çün kim ol kaçdı bir eydüñ n’ideyim, İstemeye kankı yaña gideyim
  1267. Adını añlamadum kim ögevem, Künyetini bilmezem kim sögevem
  1268. Her kim ol ögmeklige lâyık degül, İlde hem sögmeklige lâyık degül
  1269. Kişi gerek kim bilüben ögesin, Bilmedügüñ kişiye ne sögesin
  1270. Az kadar künyetlü ermişse-y-idi, Yâ birez hôş baht dermişse-y-idi
  1271. Ol güciyle ‘âlemi uta-y-ıdı, Yidi iklîmi kamu duta-y-ıdı
  1272. İlla erde ad-ıla devlet gerek, Sōfiye hem bir ser ü selbet gerek
  1273. Mâlı yoga dimezem kim er degül, Adı yok kişi cihânda var degül
  1274. Ad-ıla bitürür imiş er işi, Yok hisâbına-y-ımış adsuz kişi
  1275. Tañrı kavlı şunça gücüñ var senüñ, Ne kaçarsın bir gör âhir düşmenüñ
  1276. Yig-ise senden koyuban kaçasın, Alu olur-ısa kanın içesin
  1277. Ol kaçıçak Rüstem atları sürer, Bir nefesde kendü mülkine irer
  1278. Erlig-ile ol atı hâsıl kılur, Ad-ıla bu kamu adları alur
  1279. Rüstem-i destân gibi da‘vî kılur, Güci yok Gülşehri‘nüñ adı olur
  1280. Bunça altun ma‘deni bulınmadı, Bu demür kânı yavukılınmadı
  1281. Çünki ben oldum demür kânında bay, Gizlü altun kânlarını yoga say
  1282. Kânum altun kânı-y-ısa bir görüñ, Kim olam ‘âlemde bir adum soruñ
  1283. ‘Âlemi çün kim benüm adum duta, Müdde‘înüñ kuvveti kaçan yite
  1284. Kim benüm âvâzumı penhân kıla, Yâ benüm ile bu meydâna gele
  1285. Ben ki her şahs iltifâtın kılmazam, Kim idügin müdde‘üm hôd bilmezem
  1286. Bilinür kişimise öge-y-idüm, Müdde‘üm bellümise söge-y-i-düm
  1287. Añlamadugum eri ne ögeyim, Bilmedügüm kişiye ne sögeyim
  1288. Bellülerüñ azlarını çoga say, Bilmedügüñ kişileri yoga say
  1289. Ben ki cüz bir gün cihâna gelmedüm, Addan artuk anda nesne bulmadum
  1290. İrmedügüm eri ben hôd dañladum, İlla tasnîfinden anı añladum
  1291. Billah ol giden cihandan er midi, Kim ben anı bilmedüm kim var mıdı
  1292. Ben gidem hôd dünyadan ‘ömri süre, İlla gelen adum işidüp tura
  1293. Gevheri sarrâf erenler satsa yig, ‘Âlemi Gülşehri adı dutsa yig
  1294. Âferin bir Tañrı'nuñ ihsânına, Rahmet-i Hak Mustafâ'nuñ cânına
  1295. Kûh-ı Kâf'a gitmeye ‘âkil kişi, Hüdhüde ma‘lûm ola şahbâz işi

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, ŞAHBÂZ-RÂ
  1296. Hüdhüd eydür kendüzüñi görmegil, Zulm-ıla mazlûm boynın urmagıl
  1297. Dehr şâdîsi dükeli gam-durur, Dünya şâhı bir gedâydan kem-durur
  1298. Padişâhlık iy birâder câvidân, Dünyada sîmurga yaraşur hemân
  1299. Padişâh oldur ki sultân yarada, Ten döride halka vü cân yârada
  1300. Niçe câh-ı menzilet isteyesin, Başuñı şeh çignine yastayasın
  1301. Yokaru aşaga oturdum dime, Bize bir hörgüçi götürdüm dime
  1302. Çün yazarlar iy Muhammed ümmeti, Kulhuvallah'dan yokaru Tebbet'i
  1303. Sen birez yokaru oturmag-ıla, Yâ bir ulu mansıba irmeg-ile
  1304. Kendüzüñ görme ki bu sırrı duyan, Olmaz illâ mansıb u câhı koyan
  1305. Kendü nefsinden kişi ölü gerek, Hikmet-ile sînesi tolu gerek
  1306. Yohsa yokaru oturmak ne kıla, Şahsa çün bir gâfil ü nâdân ola
  1307. Ayruguñ kaygusına şâd olmagıl, Kul-ısañ sultân-ı bî-dâd olmagıl
  1308. Anda kim sîmurguñ işi dâd ola, Kamu sultânlar gerek kim kul ola
  1309. Pâdişâhlar anda kim hwôn yiyeler, Saña anda bir harâmî diyeler
  1310. Kimse zulmuñdan senüñ îmin degül, Halk azarlayan kişi mü‘min degül
  1311. Bir göñül sıyan kim îmândan çıkar, Eyle dut kim Ka‘be'yi yüz kez yıkar
  1312. Anda kim sîmurguñ işi dâd ola, Togan ol ortada bir cellâd ola
  1313. Zulm yolından birez ayrılmaduñ, Yüz kuş ölmeyinçe sen dirilmedüñ
  1314. Anda kim şâhbâz adı bir murg ola, Kamu sultân-ı şehî sîmurg ola
  1315. Padişâh katında yüz me‘mûr ola, Biri cellâd u biri düstûr ola
  1316. Şeh katında sen eger cellâd-ısañ, Dünyada bir zâlim-i bî-dâd-ısañ
  1317. Biz dilerüz kim vezîri olavuz, ‘Adl-ıla bir câh u mansıb bulavuz
  1318. Göñlüñ âvâzı saña nâsâz ola, Seni sîmurg avlar-ısa az ola

    DÎBÂCE-İ DÂSTÂN-I, TÛTÎ-İ H˘ÂCE
  1319. Halkı unut Hâlık'ı yâd eylegil, Zikr-ile cân mülkin âbâd eylegil
  1320. Ol çemende lâle vü güller viren, Gülsitânda serv ü sünbüller viren
  1321. Ol güle bülbülleri ‘âşık kılan, Ol bunı ‘Azrâ anı Vâmık kılan
  1322. Ol dün ilten âfitâbı götüren, Yirine Afrasiyâb'ı yitüren
  1323. Ol ‘Azîm ü ol Kerîm ü ol Rahîm, Ol Kadîm ü ol Hakîm ü ol ‘Alîm
  1324. Göñlüñ aña baglagıl kim cân virür, Kâfir olma aña kim îmân virür
  1325. Evliya vü enbiyâsına inan, Niçe bir uyıyasın âhir uyan
  1326. Geçdi ‘ömrüñ kendüzüñi bilmedüñ, Tañrı emrin biñde birin kılmaduñ
  1327. Çün senüñ-ile kıyâmetde ‘itâb, Eyleye men-‘indehu ‘ilmü'l-kitâb (13/43)
  1328. Güni gele kim cezâ'ül- muhsinîn (5/85,39/34), Od bıraga fî-kulûbi‘l-mücrimîn (15/12)
  1329. Niçe ayruk ölümine gülesin, Sen dahı bir gün gele kim ölesin
  1330. Sözi añlar âdemîler yok-durur, Yohsa bizüm sözlerümüz çok-durur
  1331. Cennet olmak gerek-ise saña gûr, Ölümüñden ilerürek öligör
  1332. Sen meger diñlemedüñ iy şâhbâz, Tûti-y-ile hv, âce ahvâlinde sâz
  1333. Bir hikâyet eydiserüz gül gibi, Diñle bizden sen anı bülbül gibi

    DÂSTÂN-I TÛTÌ-İ Hv, ÂCE
  1334. Her kim evvel söyledi Allah dedi, Sözinüñ ilkinde Bismillâh dedi
  1335. Kamu sözi ser-be-ser tahkîk ola, Her tasavvur kim kıla tasdîk ola
  1336. Ol zaman kim ol felek gerdân-ıdı, ‘Adl-ıla âfâk âbâdân-ıdı
  1337. Kamu ‘âlem bâg-ıla bostân-ıdı, Gül harîfi bülbül ü destân-ıdı
  1338. Var-ıdı bir hv, âcenüñ bir tûtisi, Bir kafasda mahremi vü mûnisi
  1339. Su gerek olsa cülâb içer-idi, Söyledüginden şeker saçar-ıdı
  1340. Dün ü gün anuñ-ıla hemrâz-ıdı, Hem-nişîn ü hem-dem ü hem-sâz-ıdı
  1341. Ol kafasda ança şekker yir-idi, Kim şekerden datlu sözler dir-idi
  1342. Âdemîler dilini söyler-idi, Sözleri câna eser eyler-idi
  1343. Zühre işidiçekin âhengini, Sır-ıdı anuñ üninden çengini
  1344. Hv, ôcadan ol bir dem ayrılmaz-ıdı, Hv, ôca ansuz bir nefes olmaz-ıdı
  1345. Çünki bâzirgânlık ahvâlın bilür, Hv, ôca bir gün ‘azm-i Hindûstân kılur
  1346. Degme bir kula adar bir armagan, Degme bir karavaşa hem bir nişân
  1347. Tûtiye eydür senüñ armaganuñ, Ne ola vü yâ neyi sever cânuñ
  1348. Digil ol ilden saña getüreyim, Ne kim işüñ var-ısa bitüreyim
  1349. Tûtı eydür ol ile varur-ısañ, Tûtılar benüm gibi görür-iseñ
  1350. Kanda kim bir çok tûtî göresin, Çün selâmum bunlara degüresin
  1351. Eydesin ‘ahd ü vefâyı n’itdüñüz, Kim bu zindânda bizi unıtduñuz
  1352. Gün uzun siz bâg u bostânlarda hoş, Uçuñuz hurrem gülistânlarda hoş
  1353. Servi agacı budagında oturuñ, Perde her bir gül yüzinden götürüñ
  1354. Yazılarda ‘ayş u ‘işret eyleñüz, Degmeñüz bir dürlü destân söyleñüz
  1355. Bu hevâya biz giriftâr olmışuz, Ol hevesden bu kafesde kalmışuz
  1356. Kim şekerden hîç ayrılımaduk, Yüz kafassuz bir şeker bulımaduk
  1357. Anda kim bir dâne şekker nâm-ıdı, Yöresinde sad hezârân dâm-ıdı
  1358. Çün biledük şekkere dişümüzi, Tañrı bile ne ola işümüzi
  1359. Çün bizüm yirümüz oldı bu kafas, Siz çemenden hâli olmañ bir nefes
  1360. Görgil anlaruñ cevâbını saña, Ne dir anı armagan getür baña
  1361. Hv, ōca bu ilden çün ol ile sefer, Kıldı geçdi bunca bahr u bunca ber
  1362. Hoş temâşâ eyleyü taglarına, Çün yakın geldi şaruñ bâglarına
  1363. Bir agaç üstinde gördi nâgehân, Bir bölük tûtî okırlar dâsitân
  1364. Hv, ōca ol tûtîlere meyl eyledi, Kendü tûtîsi didügin söyledi
  1365. Kim benüm bir tutuçugum var-durur, Kim baña key mûnis ü gam-hv, ōr-durur
  1366. Âdemîler sözleridür didügi, Dâyimâ şehd ü şekerdür yidügi
  1367. Kuluñuz ol kuşa cüllâb içürür, Bir kafasda ‘ömrini hoş geçürür
  1368. Gör niçe kim hôş yir ü hôş içer, İlla yavlak sizlere müştâk geçer
  1369. Bildi benüm geldügüm katuñuza, Kim selâmın degürem tapuñuza
  1370. Eytdi hîç unıtmaduguz biz sizi, Gerçi siz añmaduñuz hergiz bizi
  1371. Size bizüm kaygumuz hîç olmadı, Bir selâmuñuz bize hôd gelmedi
  1372. Ol selâmı tûtîler çün aldılar, Cümlesi yire düşüben öldiler
  1373. Hv, ôca gördi tûtılar öldüklerin, Cânların aña fidî kıldukların
  1374. Söyledüginden ‘azîm oldı melûl, Ol selâmı göñli kılmadı kabûl
  1375. Eydür âhir bu selâmı virmesem, Yigreg-idi kanlarına girmesem
  1376. Râhat isterem dir-iken bir cana, Girdüm uşbu söz-ile bunça kana
  1377. Bunlar anuñ ‘âşıkı-y-ıdı meger, Kim aña cân viribidiler haber
  1378. Geçdi andan göñli yavlak kaygulı, Cânı hayf u hasret ü oddan tolu
  1379. Vardı şarda işlerin gördi girü, Geçdi çok yaşı vü geçdi çok kuru
  1380. Yolda kimse mâni‘ olmadı aña, Geldi girü kendi şehrinden yaña
  1381. Degmeye bir armagan kıldı nişân, Tûtî eydür kanı baña armagan
  1382. Hv, ōca eydür hoş kelâmuñ var-imiş, İlla key hûn-hv, âr selâmuñ var-imiş
  1383. Kâşki ben hergiz selâmuñ bunlara, Virüben girmeye-y-idüm kanlara
  1384. Tûtılar çünkim selâmuñ aldılar, Hasretüñden cümle düşüp öldiler
  1385. Çün selâmuña fidî cân kıldılar, Beni ol sözden peşîmân kıldılar
  1386. Yâ senüñ ‘âşıklaruñ-ıdı olar, Yâ yakın hısımlaruñ-ıdı bular
  1387. Bir iki gün saña az ötmek gerek, Bunlaruñ ta‘ziyyesin dutmak gerek
  1388. Çünki tûtî bu sözi tîmarladı, Ol kafasda düşdi cân ısmarladı
  1389. Hv, ōca gördi tûtısı ölü yatur, Tûtısından ol kafas tolu yatur
  1390. Saçını yoldı çıkardı sakalın, Yüzin urdı çiynedi kendü elin
  1391. Söyler-idi kendüzi yârı-y-ıla, Çagırup eydür-idi zârı-y-ıla
  1392. İy dirîgâ mahrem ü yârum kanı, Mûnis ü demsâz u dildârum kanı
  1393. Çün baña ikrâm u lutf eyler-idi, Kim şekerden yig baña söyler-idi
  1394. Ne azum kaldı vü dahı ne çogum, Bu-y-ıdı kamu benüm varum yogum
  1395. Kaçan eydem ben kim ol bir murg-ıdı, Bu benüm tutum meger sîmurg-ıdı
  1396. Ger Süleymân'uñ bunuñ gibi kuşı, Varmısa n’ider-idi ayruk işi
  1397. Vasf ider-idi Süleymân'ı ‘azîm, Yig-idi Âsaf'dan ol tûtum delim
  1398. Mûnisüm öldi kime söyleyeyim, Dahı bir mûnis kimi eyleyeyim
  1399. Keşke ger öldüreler-idi beni, Kim ölü görmeye-y-idüm ben seni
  1400. N’ideyim ne kılayım n’itsem olur, Bilmezem hîç kançaru gitsem olur
  1401. Tütüninden yüregini taglayu, Ol kafas agzını açdı aglayu
  1402. Tûtı'yı çıkardı dizinde kodı, Kim meger sâkin ola bir dem odı
  1403. Tûtı uçdı küngüreye kondı hôş, Küngüreden hv, ôca dapa döndi hôş
  1404. Eydür iy hv, ôca selâm olsun saña, Giderem kendü makâmumdan yaña
  1405. Hv, ôca eydür tuzum etmegüm hakı, Otur ol küngürede bir dem dakı
  1406. Senüñ ol kutlu yüzüñi göreyim, Bir su’âlüm vardur anı sorayım
  1407. Tûtılar ne didiler anda baña, Kim kafasda ol delîl oldı saña
  1408. Tûtı eydür anlaruñ öldükleri, Cânların baña fedâ kıldukları
  1409. Dimek olur sen dahı böyleylegil, Kurtılasın kendüzüñ şöyleylegil
  1410. Rehberüm oldı benüm bu menzile, Benden artuk bu rumûzı kim bile
  1411. İki görme didiler bu birligi, Kendüden öl kim bulasın dirligi
  1412. Dirile seni kafasda dutalar, Öliçek nâçâr taşra atalar
  1413. Çün kafasda kendüzüñden geçesin, Taşra düşdükde geñüñçe uçasın
  1414. Niçe kim diri-y-idüm hôd bir nefes, Olmadı benden tehî hergiz kafas
  1415. Çünki öldüm uş ilüme giderem, Şekkeri ben bu kafasda n'iderem
  1416. Çünki tûtî bu kamu sâz eyledi, Hôş ilinden yaña pervâz eyledi
  1417. Hv, ôca eydür âhir ol kuşdan alu, Olmayam âhir bu yolda ben delü
  1418. Ol çün öldi dirligin buldı tamâm, Baña ansuz dirligüm oldı harâm
  1419. Ben dahı bu dirligümde öleyim, Ölümümden dirligümi bulayım
  1420. Her kim ölümden ilerü ölmedi, Ölüp ayruk dirligini bulmadı
  1421. İlerürek öl ölümden bir zamân, Kim öliçek dirilesin câvidân
  1422. Hv, ôca sensin tûtî cânuñdur senüñ, Ol kafas didügümüz dahı tenüñ
  1423. Kendü geñiyle ölen dirlik bula, Geñsüz ölenler kaçan diri ola
  1424. Cân alıçı aldugı cân olısar, Öliçek ayruk ne dirlik bulısar
  1425. Eyle ölem ben ki ol gelür-ise, Bulmaya beni eger ölür-ise
  1426. İstılâhumuz Aristo dilidür, Biz hakîmlerüz bu Yunan ilidür
  1427. Delülik ögredevüz biz Mecnun'a, Hikmeti söyleyevüz Eflâtun'a
  1428. Çün Muhammed milletidür kîşümüz, Âyet ü ahbâr-ıladur işümüz
  1429. Her ki togdı iy birâder öliser, Dünyada Gülşehrî adı kalısar
  1430. Fa‘ilâtün fa‘ilâtün fa‘ilât, Cehl zulmetdür ‘ilim âb-ı hayât

    ÂMEDEN-İ KEBK PÎŞ-İ HÜDHÜD, VE ‘ÖZR ÂVERDENEŞ
  1431. Geldi keklik kim yabandan gelürem, Taglar astındagı kândan gelürem
  1432. Kamu kânlaruñ emirgânı benem, Kim bu cevherlere erzânî benem
  1433. Dükeli ‘âlemde bir sâhib-kıyâs, Olmaya benüm gibi cevher-şinâs
  1434. Kânlar üstinde gün uzun gezerem, Dem-be-dem gevher hisâbın yazaram
  1435. Yüz hazîne gevherüm artuk ola, Yüz direm ben illa dahı çok ola
  1436. Kân ‘amellerin kamu ben dutaram, Cevherîlere güher ben sataram
  1437. Kanda sîmurga ire keklik meger, Geze kânlarda vü isteye güher
  1438. Bunça kân üstinde kim keklik öter, Bir güher bulur-ısa aña yeter
  1439. Keklige ol yig ki cevherler dire, Yohsa keklik kanda sîmurga ire
  1440. Anda kim ben cem‘ idem cevherleri, Deñize beñzer yıgam gevherleri
  1441. ‘Arza eylenür-ise cevherlerüm, Şeb-çırâg ola kamu gevherlerüm
  1442. Tagda kim peydâ vü yâ pinhân ola, Degme taş dibinde yüz biñ kân ola
  1443. Benvenin şimdi ki mîrgânlık dutan, Benden artuk kimse yok cevher satan
  1444. Degme kanı bir kuşa çün bildürem, ‘Âlemi gevherler-ile tolduram
  1445. Gevher ögmekde geçe key lâfumuz, Çünki Gülşehrî ola sarrâfumuz

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, KEBK-RÂ
  1446. Hüdhüd eydür bunça nâm u bunça neng, Kim güher bigi olasın cümle reng
  1447. Gevher âhir boyalu bir taş olur, Bir taş içün neye bagruñ baş olur
  1448. Çün güher bir taş-durur hergiz kişi, Gevheri var-ısa tapmaya taşı
  1449. Çün senüñ nefsüñde yok-durur güher, Kamu taşları güher dut ser-be-ser
  1450. Şol Süleymân'a dükeli kâr-u-bâr, Bir yüzük kaşından idi pâydâr
  1451. Mülk ü mâlın arturan bir taş-ıdı, Ol taşı sorar-ısañ bir kaş-ıdı
  1452. Çün Süleymân gördi kim ol ‘izz ü câh, Oldı bir taşdan u ‘âlî pâygâh
  1453. Bir taş-ımış didi mülküm kıymeti, Ne taşı begendi vü ne mülketi
  1454. Olmış-iken şunça ulu şehriyâr, Zenbil örmegini kıldı ihtiyâr
  1455. Âhiret katında ol genci ‘azîm, Muhtasar gördi vü rencini delim
  1456. ‘Âlemi başdan başa kamu dutup, Rabbi heblî mülken okını atup (38/35)
  1457. Hakk’a yalvardı ki bu az milketi, Kimseye virme vü üküş zahmeti
  1458. Ben ki bu mâlı direrem gün uzun, Korkudan zenbil örerem dün ü gün
  1459. Kimseye ol memleket ne aş ola, Kim anı hâsıl kılan bir taş ola
  1460. Kaçan ayruklar bu yolı varalar, Yâ bu zahmetlü işi başaralar
  1461. Degme kılıç dünyada bir kındadur, Âdemînüñ gevheri nefsindedür
  1462. Çün teninde olmaya şahsuñ güher, Tagdagı gevher gelüp aña n'ider
  1463. Her birinüñ kısmeti rûzındadur, Gevherî Gülşehri'nüñ sözindedür

    ÂMEDEN-İ BÛM PÎŞ-İ HÜDHÜD, VE ‘ÖZR ÂVERDENEŞ
  1464. Geldi baykuş dahı bir virâneden, Kim füsûnı añladuk efsâneden
  1465. Anuñ-ıçun yirümüz vîrânedür, Kim cihân efsûnları efsânedür
  1466. ‘Akl kanda bulına divânede, Genc olmaya meger vîrânede
  1467. Genc ‘ışkı beni komaz kim gidem, Yohsa bir vîrânede sor kim n'idem
  1468. Bir harâb içinde gördüm bunça renc, Kim meger hâsıl kılam bir dürlü genc
  1469. Çün halâyıkdan götürdüm rencümi, Hem ümîdüm var ki görem gencümi
  1470. İrmeye sîmurga baykuş renc-ile, Baykuşa ol yig dürişe genc-ile
  1471. Yolda yüz biñ dürlü rence irişem, Râhat ol-durur ki gence irişem
  1472. Genc-ile vîrâneyi terk itmeyem, Genci koyup Kûh-ı Kaf'a gitmeyem
  1473. Ulu kiçi kim yola irişdiler, Her biri bir genc-ile dürişdiler
  1474. Baykuşı çün key hakîr okıyalar, Genci üstinde fakîr okıyalar
  1475. Niçeme kim geh güneş ü geh ayuz, Ol Ganî katında bir yoksul bayuz
  1476. Genc-ile endîşe vü bî-genc gam, Genc-ile yig gussa vü endîşe hem
  1477. Çünki altunsuz kişi yüz gam bula, Altun-ıla gam yir-ise yig ola

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, BÛM-RÂ
  1478. Hüdhüd eydür gence sen aldanmagıl, Genci saña bâki kala sanmagıl
  1479. Şol ki yüz biñ dürlü genci cem‘ ider, Genci kor yirinde vü kendü gider
  1480. Seni dînden çıkaran ol zer-durur, Kim zeri büt eyleyen Âzer-durur
  1481. Terk it ol mâlı ki fânî olısar, Bagla ol hâle ki bâkî kalısar
  1482. Mâlı çün harc itmeyesin hâl-ıla, Saksılar yiksân ola ol mâl-ıla
  1483. Her kim ol cem‘ eyledi bir ni‘meti, Ölicek göñlinde kala hasreti
  1484. Er ki mâl isteye hâli olmaya, Hâl eri ol yig ki mâlı olmaya,
  1485. Ol bahîlüñ kim ola mâlına zâr, Kendüsi kejdüm ola vü mâlı mâr
  1486. Mâlı yidürmek gerek kim hâl ola, Yohsa yinmeyen saña ne mâl ola
  1487. Altunı cômard iledür ilerü, İlla terk ider dükelini girü
  1488. Ger mey içen şarda sermest olsa yig, Servi âzâd u tehî-dest olsa yig
  1489. Çün bahîl ol mâla yavlak aldanur, Lâcerem ol mâl elinde eglenür
  1490. Çün işinde yok-durur hergiz salâh, Lâcerem yi yir tolıcak müsterâh
  1491. Şâh-ı pâyirr sonra bî-bâr olıcak, Müsterâhuñ gendi artar dolıcak
  1492. Degme mün‘imde bulınmaya temîz, Mün‘im îmân mün‘imidür iy ‘azîz
  1493. Giderüz sîmurga biz dîvâneler, Kutlu olsun baykuşa virâneler
  1494. Âdemîden ‘ilm eri hâl isteye, Müdde‘î Gülşehrî’den mâl isteye

    ‘ÖZR ÂVERDEN-İ CEM‘-İ, MURGÂN PÎŞ-İ HÜDHÜD
  1495. Kuşlaruñ kalanı dahı geldiler, Ortaya vü bir bahâne buldılar
  1496. Her biri kim ara yirde söyleye, Kendüzine anı bir ‘özr eyleye
  1497. Eydür-isem her birinün ‘özrini, Uzaya çok sözlü diyesin beni
  1498. Degmesi bir kuru ‘özri sâz ide, Söylediler hüdhüde yüz nâz ide
  1499. Hüdhüd eyle virdi bunlara cevâb, Kim hatâdan Rûşen añlandı savâb

    SU’ÂL KERDEN-İ MECMÛ‘-I MURGÂN, EZ HÜDHÜD DER PÎŞVÂYÎ
  1500. Degmesi çün bir su’âli itdiler, Girü hüdhüdden cevâb işitdiler
  1501. Kamusı bir kezde hüdhüdden su’âl, Kıldılar kim hall ola ol turfa hâl
  1502. Kim ‘acab sîmurgı biz göre miyüz, Yâ anuñ tapusına ire miyüz
  1503. Güneşe hergiz nite bir kûr ire, Yâ Süleymân’a kaçan bir mûr ire
  1504. Bir ulu şâha ire mi bir gedây, Hergiz ola mı berâyine bir ay
  1505. Nisbetümüz ara yirde var-ısa, Anuñ-ıla vü bize ol yâr-ısa
  1506. Başumuzı taşlara yastayalum, Nisbet-ile şâhumuz isteyelüm
  1507. Yohsa bizüm nisbetümüz yog-ısa, Aña vü yoluñ belâsı çog-ısa
  1508. Her birümüz işümüzi görelüm, Nisbetümüz yoga neye irelüm
  1509. Nisbet-ile kimse kimseye vara, Nisbeti olmaz-ısa kanda ire
  1510. Nisbetümüz var-ısa girdük yola, Yog-ısa topragı savurduk yile
  1511. Bir bize Gülşehri gibi söylegil, Degme sözüñ şerh ü bastın eylegil

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, MURGÂN-RÂ DER İSBÂT-I, NESEBEŞ,
  1512. Hüdhüd eydür gâfil olmak hôş degül, Bu kadar bî-hâsıl olmak hôş degül
  1513. ‘Âbid olan kişi ma‘bûda irer, Kâsıd olan şahs maksûda irer
  1514. Kul kim ol sultânına âşık degül, Pâdişâhı görmege lâyık degül
  1515. ‘Âşıkuñ ma‘şûkına var nisbeti, İre aña olur-ısa himmeti
  1516. Ol ne ‘âşıkdur ki cândan kayıra, Mâye vü sûd u ziyândan kayıra
  1517. ‘Âşık ol-durur ki yolda cân vire, Kâfir ol dirler ise îmân vire
  1518. Er-iseñ meydâna gir merdâne var, ‘Avrat-ısañ çıkma evden zînhâr
  1519. Sen ki korkarsın ki evden çıkasın, Hasm evin gürz-ile nite yıkasın
  1520. Kanı Tûs u Bîjen ü Gurkîn ü Gîv, Kim olavuz bunlara Sâm u Hıdîv
  1521. Anda kim Rüstem Nerîmân’a ire, Her sipâhî kanda meydâna ire
  1522. Siz bu adlu pehlevân olmaduñuz, Anuñ-ıçun sagışa gelmedüñüz
  1523. Pâdişâh bostân u siz bir teresiz, Güneşinden ol şehüñ bir zerresiz
  1524. Kim güneşi ister-ise bulısar, Zerrelerüñ adını kim biliser
  1525. Cânuñuz ister-ise aña varuñ, Koñ bu murgı vü sîmurga irüñ
  1526. Çün cihân üstine sîmurg uçdı hôş, ‘Âleme kanatlarını açdı hôş
  1527. Düşdi sîmurguñ cihâna sâyesi, ‘Âlemüñ ol sâyedür sermâyesi
  1528. Sâyesinüñ nisbeti var zâtına, Sâye ol nisbetden irer katına
  1529. Kamu kuşlar sûreti ol sâyeden, Hâsıl oldı vü hem ol sermâyeden
  1530. İ‘tikâdı eylemeñ ol yolda süst, Kim kılasız nisbeti aña dürüst
  1531. Niçeme kim yol belâsuz olmaya, Yol eri hergiz yolından kalmaya
  1532. Bir kişi bu menzile ura kadem, Kim vücûdını kıla küllî ‘adem
  1533. Kuşlar ol esrârı çün işitdiler, Cânların sîmurga îsâr itdiler
  1534. Kamudan sîmurga dutdılar karâr, Her birinüñ ‘ışkı oldı sad hezâr
  1535. Billerini bagladılar cümle çüst, Her biri yol ‘azmini kıldı dürüst
  1536. Eytdiler hele bize bir rehberi, Buluñuz kim gitmeyevüz serseri
  1537. Niçeme kim hüdhüd ulu kişidür, Rehber olmaklık bu yolda işidür
  1538. İlla hem bir kur‘a dahı uralum, Kime düşer kur‘amuz bir görelüm
  1539. Kur‘ayı çün kim bırakdılar revân, Kur‘aları hüdhüde düşdi hemân
  1540. Çün belürdi hüdhüdüñ serverligi, Ol yola vü kuşlara rehberligi
  1541. Hüdhüdüñ başına bir tâc urdılar, Kuşlaruñ rahtını târâc itdiler
  1542. Dünya mihrini göñülden sökdiler, Mülk ü esbâbı dükelin dökdiler
  1543. Yola kamusı bile ‘azm itdiler, Çün birez yir hüdhüd ile gitdiler
  1544. Vâdinüñ ucı görindi nâgehân, Çıkdı her kuş yüreginden yüz figân
  1545. Cânlulardan hâli gördiler yolı, Ese-durur karşu istingâ yili
  1546. Bir kişi peydâ degül ol ilde hîç, Canludan kimse görinmez yolda hîç
  1547. Bir kuş ol vâdî içinde uçmaduk, Biregü anuñ yolından geçmedük
  1548. Yol ‘azîm ırag u menzil bî-nişân, Key deriñ deryâ vü sâhil bî-nişân
  1549. Kimse anuñ gibi yolı görmedük, Kimsene ol yola hergiz irmedük
  1550. Düşdi heybet her birinüñ cânına, Hüccet assı kılmadı bürhânına
  1551. Yoluñ ıraklıgını çün bildiler, Vâdinüñ agzında menzil kıldılar
  1552. Çün yoluñ işkencisine düşdiler, Girü hüdhüd yöresine üşdiler
  1553. Kim bu yol heybetlü görinür bize, Korkusı kuvvetlü görinür bize
  1554. Bir zamân bunda karâr eyleyelüm, Degmemüz hâlümüzi söyleyelüm
  1555. Bunda bir key danışuban gidelüm, Kim niçe yöriyelüm ü n’idelüm
  1556. Sen ki şimdi pîşvâsın bizlere, Gir hôş ögüde vü zîbâ sözlere
  1557. Menber ur bir va‘z id lutf eylegil, Tañrı vü Peygâmberinden söylegil
  1558. Dükeli sözüñ bize takrîrini, Eyle vü her âyetüñ tefsîrini
  1559. Kim meger bu derde dermân irişe, Yâ yola âgâz pâyân irişe
  1560. Çıkdı hüdhüd minberüñ üstine şâd, Kim vire bî-dâdlara va‘zıyla dâd
  1561. Bülbül ü kumrı aña hôş sâz-ıla, Mukrı oldılar u hûb âvâz-ıla
  1562. Geh Sipâhan’dan Hicâz’a gitdiler, Geh Rehâvîde ün-ile ötdiler
  1563. Çünki Zîrefgend ü Nevrûz u ‘Irâk, Vasla yitdiler ki uş erdi firâk
  1564. Bir kaç âyet sâz-ıla okıdılar, Zühre çengin başına dokıdılar
  1565. Mukrı çün dikdi durugeldi beri, Bir su’âli sordı vâ‘izden arı
  1566. Kim bize iy arada server olan, Yolda her birümüze rehber olan
  1567. Sen dahı çün şimdi varursın yola, Biz dahı şimdi varuruz menzile
  1568. Pes bize sen server olduğuñ neden, Yolda bize rehber olduguñ neden
  1569. Pîşvâlıguñı isbât eylegil, Bize bir Gülşehri gibi söylegil

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD ÂN, SÂYİL-RÂ DER-MİYÂN-I CEM
  1570. Hüdhüd eydür ben anı görmişvenin, Tapusında bir zamân durmış-vanın
  1571. Görür-isem girü anı hem bilem, Hıdmetin eyle ki gerekdür kılam
  1572. Begler ortasında size sultanı, Gösterem zîrâ ki bilürem anı
  1573. Leşkerinden pâdişâha çün irem, İricegin size dahı gösterem
  1574. Yohsa siz varur-ısañuz yaluñuz, Bensüz anda işüñüz olmaya uz
  1575. Zîra kim nâgâh göresiz bir begi, Atlas içinde vü tâzî bindügi
  1576. Ol begi siz pâdişâhı sanasız, Bir begüñ şâhlıgına inanasız
  1577. Zîra kim siz bilmedüksiz sîretin, Göricek hem bilmeyesiz sûretin
  1578. Ol benem kim kendüzini añlayan, Kim nikâbından yüzini añlayan
  1579. Görmege dîdârını key uz gerek, İlla hem dîdâra lâyık göz gerek
  1580. Şimdi görmeyen cemâlin gündüzin, Gice kanda añlaya anuñ yüzin
  1581. Eyle dut kim göstere ruhsârını, Perdesinden kim bile dîdârını
  1582. Açmaduñuz siz basîret gözini, Anuñ-ıçun göremezsiz yüzini
  1583. Yohsa ol kim dâyim ü dânâ-durur, Añlayana gün gibi peydâ-durur
  1584. Her kim açar-ısa göñli gözini, Fark ide ol bürka‘ından yüzini
  1585. Görmedük kişi anuñ dîdârını, Ne biliser perdeden ruhsârını
  1586. Yohsa her kim burka‘ın yüzi sana, Bir kızıl yeşil göriçek aldana
  1587. Bugün iren irte dahı iriser, Bunda gören anda dahı göriser
  1588. Güneşüñ yüzi cihânda fâş ola, Anı görmeyen meger huffâş ola
  1589. Çok kişi ilüñ sipâhın añlaya, Er gerek kim pâdişâhın añlaya
  1590. Leşkerinden bilüñüz kendüzini, Añlañuz Gülşehri gibi yüzini
  1591. Ben Süleymân-ıla çok olmışvanın, Yıllar anuñ hidmetin kılmışvanın
  1592. Bir nazar hem ol baña kılmış-durur, Ol nazardan bu ‘atâ gelmiş-durur
  1593. Tâ‘at-ıla kimse anı bulmaya, Kimsene şeytânça tâ‘at kılmaya
  1594. Biz erenler himmetinden ermişüz, Şâhumuza vü cemâlin görmişüz
  1595. Siz dahı çok gördügüñüz var anı, İlla tenden añlamaduñuz canı
  1596. Cânuñuz hîç tenden ayrılmaz-ıdı, İlla ol kim idügin bilmez idi
  1597. Yüz biñ arasında biri añlayan, Olmaya illâ bu sözi tañlayan
  1598. Pâdişah-ıla delim oldum bile, Şimdi tâcırlıga geldüm bu ile
  1599. Çok cevâhir var bu ilde râyegân, Kim bahâsı olur ol ilde girân
  1600. Pâdişâhuñ mahzeninde yog-ıdı, Bir iki cevher ki bunda çog-ıdı
  1601. Uş satun aldum varam şâha satam, Aña dahı bunça cevherler katam

    SU’ÂL KERDEN-İ ÂN SA’İL EZ, HÜDHÜD Kİ ÂN CEVÂHİR DER, NEFS-İ ÂDEMÎ KUDÂM HALKEST
  1602. Sorar ol sâyil ki bu cevherleri, ‘Arza kıl sen bize ol gevherleri
  1603. Kim senüñ-ile çün anda gidevüz, Biz dahı ol cevheri iledevüz
  1604. Ne metâ‘ı pâdişâh alur-ısa, Yâ ne dürrüñ kıymetin bilür-ise
  1605. Bize dahı eydüñ anı alalum, Sençileyin kamu tâcir olalum

    BÂZ NÜMÛDEN-İ HÜDHÜD, ÂN CEVÂHİR-RÂ DER CEM
  1606. Hüdhüd eydür anda yoklık gevheri, Yok-durur bundan ilet iy cevherî
  1607. Anda miskînlik metâ‘ı yok-durur, Bundan ilet kim bu ilde çok-durur
  1608. Anda kim zenlik kumaşı key geçe, Yohsa hôdbînligi almazlar hiçe
  1609. Mahv olmak dürrinüñ kadri olur, Kemlik incüsi eyü kıymet bulur

    SU’ÂL KERDEN-İ SÂYİL-İ, DÎGER EZ-HÜDHÜD
  1610. Biri dahı sordı kim ben sayruyam, Rencüm-ile râhatumdan ayruyam
  1611. Nâtüvânam nite gideyim yola, Kuvvetüm yok niçe varayım bile
  1612. İlla dut kim ben sizüñ-ile uçam, İşbu od taglarını niçe geçem
  1613. Gussalar geldi baña bol ilerü, Gelmedi bunuñ gibi yol ilerü
  1614. Yüz biñ er bu yolda cân virmiş-durur, Kim birisi menzile irmiş-durur
  1615. Sagmısam bir dürlü cehd ide-y-idüm, Sizüñ ile bu yola gide-y-idüm
  1616. Sag kişi kanda diler-ise varur, Sayru miskîn kendü cânın kayırur
  1617. Çok deñizler cûş idüp geçmek gerek, Çok agular nûş idüp içmek gerek
  1618. Ejdehâlar var bu yolda tag gibi, Nite geçsün sayru andan sag gibi
  1619. Ben bu vâdî içine girür-isem, Yâ sizüñ-ile bile varur-ısam
  1620. Niçeme kim yükümi tîmârlayam, Evvelin menzilde cân ısmarlayam

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, ÂN SÂYİL-RÂ DER CEM‘
  1621. Hüdhüd eydür toñma bunça buz gibi, Gice kaçan olısar gündüz gibi
  1622. Seni hôd kimdür hisâba getüren, Yâ saña hôd dünyada bir kadr uran
  1623. Kendüzüñ bu yolda key bî-kadr bil, Gerek-ise öl gerek-ise diril
  1624. Her kim ol bî-kadr u bî-imkân ola, Dirlig-ile ölümi yeksân ola
  1625. Çün senüñ bir zerre kadrüñ yok-durur, İşbu dirlik dahı saña çok-durur
  1626. Anuñ-ıçun sini da‘vet kılmazuz, Kim ne kişisin seni hôd bilmezüz
  1627. Gör kim ol şarda ki ol eyvân ola, Niçe senüñ gibi sergerdân ola
  1628. Sen eger varmaz olur-ısañ aña, Ol ‘acab kim gelmedi diye baña
  1629. Dünyada yüz biñ senüñ gibi ola, Bellüdür kim kaçı sagışa gele
  1630. Degme şarda yüz senüñ gibi gezer, Kim deñiz üstinde çöp gibi yüzer
  1631. Sagış ehli ilde bir gavvâs ola, Kim deñiz dibine dürr-içün tala
  1632. Sevme ol yâri kim soñra gidiser, Giden içün kaygu yiyen n’idiser
  1633. Cânı sev kim ben didügüñ ol-durur, Ko teni kim ölüm anı soldurur
  1634. Gelmez-iseñ sen bizüm-ile bile, Girmez iseñ sayruyam diyü yola
  1635. Kâfile Bağdâd şehrinden öte, Seni bir zenbîl eksildi duta
  1636. Kendüzüñi sen getürürsin dile, Yohsa senüñ gibileri kim bile
  1637. Ança sayrular sagaldı ‘âkıbet, Ança sag kişiler öldi ‘âkıbet
  1638. Er gerek kim kendü yolına gide, Yohsa yolsuz sag ya sayru n’ide
  1639. Bunça kocalar dirildi genc-ile, Bunça yigitler kim öldi renc-ile
  1640. Sayruyı çün sagdan eylersin temîz, Ölür-iseñ n’idisersin iy ‘azîz
  1641. Ölümüñden ilerü ölse-y-idüñ, Pâdişâhuñ mahremi olsa-y-ıduñ
  1642. Soñra bir key dirlige ire-y-idüñ, Hazretinde Câvidân dura-y-ıduñ
  1643. Çün kim ölesüñ güne inanasın, Dirligi Gülşehri’den ögrenesin

    SU’ÂL KERDEN-İ SÂYİL-İ, DÎGER EZ HÜDHÜD DER, ‘AŞK-BÂZÎ VE MA‘ŞÛK
  1644. Birisi eydür ki bir şâhid benüm, Göñlüm aldı vü köyindürdi canum
  1645. Yüzini gördükçe hayrân kaluram, Bir dem anı görmez-isem ölürem
  1646. Kaddi serv ü ‘ârızı sîmîn-durur, Yüzi hurşîd ü hatı müşkîn-durur
  1647. Küfrümi gidermedi îmân benüm, Assı kılmaz derdüme dermân benüm
  1648. Bir kılından beni yüz tedbîr-ile, Baglamışdur elli biñ zencîr-ile
  1649. Bâg arasındaki bostândur yüzi, Sanasın kim bir gülistândur yüzi
  1650. İşi güçi kamu oda yaksam direm, Gün uzun hâ yüzine baksam direm
  1651. Gözleri her birisi bir yay dutar, Kirpügi her kalkana biñ ok atar
  1652. Tâ‘at anuñ tapusı gelür baña, Ka‘be anuñ kapusı gelür baña
  1653. Datlurakdur bal-ıla yagdan delim, Göksi çerb ü agzı şîrîndür ‘azîm
  1654. Zâhid anuñ yüzini görür-ise, Yâ katında bir nefes durur-ısa
  1655. Vâlih ü hayrân u mest olup gide, Pârisâ bir büt-perest olup gide
  1656. Niçe kim bakdum göge pinhân u fâş, Görmedüm anuñ gibi ay u güneş
  1657. Güneş anuñ yüzine hayrân ola, Ay anı görürse sergerdân ola
  1658. Bakıçak endâmına kim soralar, Süñük içinde iligin göreler
  1659. Pâdişâh ol servi görmege iver, H˘ôca Gülşehrî dahı anı sever
  1660. Şâdılıkda çok perîşânlık kılur, Bir perîdür kim Süleymânlık kılur
  1661. Ben sizüñ-ile bile gelimezem, Sevdügümden bir dem ayrılımazam
  1662. Kimse baña iltifât itmese yig, Dek gözümden sûreti gitmese yig
  1663. Ben anı koyup yola gidemezem, Oduñ ortasında sabr idemezem
  1664. Eyle oldum sûretine karşu mest, Kim beni gören sanur sûret-perest

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, ÂN SÂYİL-RÂ
  1665. Hüdhüd eydür niçe sûretler seni, Aldaya vü bu küdûretler seni
  1666. Gökçegüñ niçeme kim rengîn ola, Rengi gidiçek girü çirkîn ola
  1667. Çok sarây issi bir eve hışt olur, Ol ne zîbâdur ki soñra zişt olur
  1668. Şehvetüñi ‘ışk sanma iy ‘azîz, Sûreti ma‘nîden eylegil temîz
  1669. Cânuñ olmadı meger ma‘nîde mest, Kim seni nefsüñ kılur sûret-perest
  1670. Görmedüñ zâgı ki bir keklik ola, Kan-ıla ete ne gökçeklik ola
  1671. Şâhidüñ ra‘nâ degül nâ-hôş-durur, Şehvet anı saña zîbâ gösterür
  1672. Aç Süleymân gözüñi kim göresin, Şâhidüñ bir dîv ü terkin urasın
  1673. Nefs ü issini kılan kişi taleb, Ejdehâya şâhid urmışdur lakab
  1674. Mâhiyi elden koya mâh isteyen, Şâhidini terk ide şâh isteyen
  1675. Her biri bir yimişi dirmek gerek, Gülleri Gülşehri’ye virmek gerek
  1676. Reşkümüz yok bülbül ü destânlara, Çün ırakdan bakaruz bostânlara
  1677. Bu hikâyet böyle şîrîn böyle ter, Husrev ü Şîrîn sözi ola meger
  1678. Bu hikâyet böyle şîrîn böyle ter, Leyli vü Mecnûn sözi oldı meger

    DÂSTÂN-I LEYLÂ VÜ, MECNÛN
  1679. ‘Işk-ıla her kim aña Tañrı adın, Ter sözümüzüñ bile datlu dadın
  1680. Datlu sözler göñli ‘ışka bagladur, İşidenlerüñ gözini agladur
  1681. ‘Âşık olmayan kişinüñ cânı yok, Küfri üküş illa hîç îmânı yok
  1682. Muhtesib meyhânede rindi bilür, Sûfiyi bilmez ki şâhid-bâz olur
  1683. Bâde çün kim zühd bünyâdın yıkar, Hânekâhdan sûfiler esrük çıkar
  1684. Çok kişi yiri münâcâtı ola, ‘Işk anı rindî harâbâtî kıla
  1685. ‘Âşık ol-durur ki cânın terk ider, Sevdügini göriçek ‘aklı gider
  1686. ‘Işk odından her kim ol köyinmedi, Şehvetinüñ şu‘lesi söyinmedi
  1687. Şehvetüñi ko ki ‘ışka iresin, Kendüzüñ terk it ki yâri göresin
  1688. ‘Işk-ıla şehvet kaçan barışısar, Yâ su-y-ıla od nite karışısar
  1689. Ka‘be içine gire mi hîç mest, ‘Işka kaçan yâr ola şehvet-perest
  1690. ‘Âşık ol kim gussadan şâd olasın, Kamu kaygulardan âzâd olasın
  1691. Nâmı ‘ışka iriçegin neng olur, Andan aña elli biñ ferseng olur
  1692. Kimse ‘ışkuñ şerhini hôd kılmaya, Kıymetini degme kişi bilmeye
  1693. İlla biz bir şemmesin söyleyelüm, ‘Âşık u ma‘şûkı şerh eyleyelüm
  1694. Tûti gibi şehd ü şekker yiyelüm, ‘Işk içinden bir hikâyet diyelüm
  1695. Bir gün ol yolda ki isteyen bulur, ‘Âşıkuñ hâlini ma‘şûkı bilür
  1696. Vardı Leylî Mecnun’ı görmeklige, ‘Işk elinden hâlini sormaklıga
  1697. Gördi Mecnûn’ı yatur bir yazıda, Bir yazı kim biñ yol erin azıda
  1698. Topraga urmış yüzin şûr eylenür, Leyli’nüñ zikrin dilinde söylenür
  1699. Leyli nakşın göñline yazmış tamâm, Sûretinden ġâfil olmış ve’s-selâm
  1700. Anı evvel gördügi gibi sanur, Göñli içindeki nakşa inanur
  1701. Ma‘nisinden eyle mest kılmış canı, Kim dimez kim sûreti nakşı kanı
  1702. Eyle müstagrak hayâline anuñ, Kim nazar kılmaz cemâline anuñ
  1703. Nâgehân zikr eylenürken dôstına, Leylinüñ kölgesi düşer üstine
  1704. Çün bakar Leylî selâm aña virür, Çün selâm alur katında oturur
  1705. Eydür iy Mecnûn senüñ ahvâlüñi, Bilmedüm sormaga geldüm hâlüñi
  1706. Top senüñ hâlüñ delü kıldı beni, ‘Işk elinden nite sorayım seni
  1707. Böyle kim âşüftalıkdur âletüñ, ‘Işk içinde nite geçer hâletüñ
  1708. Mecnûn eydür ‘ışka terk itdüm canı, Sen ne kişisin ki sorarsın beni
  1709. Her biregü dünyada bir iş güder, Delüler katında ‘âkiller n’ider
  1710. Eyle dut kim bilesin ahvâlümi, N’idisersin kim sorarsın hâlümi
  1711. Bu tekellüf saña bir sevdâ-durur, Beni sormakdan murâduñ ne-durur
  1712. Biliş-iseñ añlamazam ben seni, Yâd-ısañ hôd neye sorarsın beni
  1713. Var işüñe vü ko beni vaktuma, Tañrı’ña bak gelme ayruk katuma
  1714. Yâd mısın biliş misin bilimezem, Anuñ-ıçun hıdmetüñi kılmazam
  1715. Ben neyem kim kimsene beni sora, Yâ bu hâletde gelüp beni göre
  1716. Git katumdan kim delü olmayasın, Turma kim kaygu-y-ıla tolmayasın
  1717. Leyli çün gördi ki bilmedi anı, Top köyindi göñli vü yandı canı
  1718. Eydür âhir Leyli odıdur tolu, Yüregüñ içinde kim olduñ delü
  1719. Leyli mecnûn eyledi-y-ise seni, Leyli benem nite bilmezsin beni
  1720. Ma‘nide çün beni kılursın taleb, Sûretümi nite bilmezsin ‘aceb
  1721. Dîn anuñ vardur ki dünyâsuz ola, Mecnûn ol degül ki Leylâ’suz ola
  1722. Dîn erine az kadar dünya gerek, Mecnun’a elbetde bir Leylâ gerek
  1723. Çün benem Leylî vü beni bilmedüñ, Sen bu fenni hîç hâsıl kılmaduñ
  1724. Kim meger ‘âşık aña ola-y-ıduñ, Hem anı göriceğez bile-y-idüñ
  1725. Eydür-iseñ sen ki ol Leylî göre, Göñlüm içre ikki oldı yâr maña
  1726. Leyli vü Mecnûn tolu-durur cihân, Leylisüz Mecnûn olmasun hemân
  1727. Mecnun eydür Leyli sen-iseñ ‘azîm, Müşkil oldı bu hikâyet iy hakîm
  1728. Kim benüm göñlüm içinde şimdi var, Bir dahı Leylî baña ma‘şûk u yâr
  1729. Bu-y-ısa Leylî beni hôd uş görür, Sen-iseñ Leylî ‘acab bu kim-durur
  1730. Bu yakîne katmaz-ısañ sen şeki, Nite Mecnûn bir ola Leylî iki
  1731. Mecnun eger yüz olur-ısa revâ, Leyli iki oldugı yavlak hatâ
  1732. Nite ola kim kıla ehl-i niyâz, İki kıble dapa hergiz bir namâz
  1733. ‘Âşıkuñ ma‘şûk-ıla birlik-durur, İkilik bu yolda kâfirlik-durur
  1734. Çün benüm içümde bir Leylî ola, Taşragı Leylî ne işüme gele
  1735. Taşragı Leylî olıcagın gubâr, İçerügi Leyli kala pâyidâr
  1736. Leyli benem didügüñ söz ola hâm, Bize bizüm Leyli’müz ola tamâm
  1737. Olmayıncak Leyli içümde benüm, Her dem anı kanda bulam iy canum
  1738. Senden ol günden ki ben azmışvanın, Hâturuma nakşuñı yazmışvanın
  1739. Kim eger ol sûretüñ bir gün yite, Bu benüm göñlümdeki baña yite
  1740. N’iderem ol Leyli’yi kim öliser, Baña bir Leylî gerek kim kalısar
  1741. Leyli Leylî diyü kamu dünyadan, Kendüzümi kesdüm uş gör kim neden
  1742. Leyli’den dahı kesicegin tamâm, Mevla kala iy birâder ve’s-selâm
  1743. Niçe kim beñzedürem kalup taña, Hîç bu göñlümdeki beñzemez saña
  1744. Ma‘ni şekli artuk eksük olmaya, Sûret-ile kim görürsin kalmaya
  1745. Taşragı yârum vefâ kaçan kıla, Yârum ol-durur ki içümde ola
  1746. Ben evümde bulıçak sûsenleri, N’iderem yâbandagı gülşenleri
  1747. Saña ‘âşık nefs içün olmaduguz, Anuñ-ıçun nakşuña kanmaduguz
  1748. Göñli ilkin Leyla’ya virmişvenin, İlla soñra Mevla’ya irmişvenin
  1749. Tañrı birdür dôst birdür şöyle bil, İki diyenler-durur hôr u hacîl
  1750. Sûrete kalan kişi ‘âşık degül, ‘Işk anuñ gibi ere lâyık degül
  1751. Togru ‘âşık istemez hergiz visâl, Mûnisi hicrân u yârıdur hayâl
  1752. Leyli çün gördi ki Mecnûn bilmedi, Anı vü hîç iltifâtın kılmadı
  1753. Gitdi Leylî Mecnûn’ı anda koyu, Kaldı Mecnûn Leyli vü Leylî diyü
  1754. Çün anı bilmez nite kılur taleb, Leyli dir Leylî’ye bakmaz iy ‘aceb
  1755. Leyli’nüñ etin kanın sevmez-idi, Ol sebebden görmege ivmez-idi
  1756. Mecnun’uñ istedügi Mevlî-y-idi, Dek arada vâsıta Leylî-y-idi
  1757. Şehvetüñe sen lakab ‘ışk urmagıl, Sevdügüñi ol göz-ile görmegil
  1758. Ok gelür-ise yüzüñ döndürmegil, Yârüñ etegine toz kondurmagıl
  1759. Anı sevmegil ki soñra öliser, Aña baglangıl ki bâkî kalısar
  1760. Âdemî ‘ışkın bahâne kıl tene, ‘Işk irürür âdemi yaradana
  1761. Kim ziyâde çünki sâbit durasın, Hem bir ihlâsa anı irüresin
  1762. Degme dil bir söz beyân eyleyiser, ‘Işkı Gülşehrî ‘ayân eyleyiser
  1763. Hârı kesüñ bâgbâna dınmañuz, Güllere zînhâr yavuzlık sanmañuz
  1764. Degme kişi şarda bir mansıb dutar, Bize Gülşehrî didükleri yiter

    SU’ÂL KERDEN-İ SÂYİL-İ DÎGER, EZ HÜDHÜD
  1765. Birsi eydür key muhannes gûherem, Tañrı yolında ne ‘avrat ne erem
  1766. Gâh Müsülmân gâh kâfir oluram, Geh günâh u geh ‘ibâdet kıluram
  1767. Geh bahîl ü geh kerîm olur canum, Geh sakîm ü geh sahîh olur tenüm
  1768. Geh vefâdâr oluram geh bî-vefâ, Geh küdûretlü oluram geh safâ
  1769. Ben bu iki hâle hayrân kalmışam, Kendü yolumda perîşân olmışam
  1770. Çün ne bellü er ne bellü ‘avratam, Kendü başuma bir agır mihnetem
  1771. Her kime kim yâr u yâ kardaş direm, Kamudan anuñ etin yavlak yirem
  1772. Her kime kim eylerem yüz biñ vefâ, Girü aña kıluram yüz biñ cefâ
  1773. Çün iki yüzlü vü iki dillüyem, Bî-vefâlıkla cihânda bellüyem
  1774. Her kimi kim cem‘ içinde ögerem, Girü aña bunça dürlü sögerem
  1775. Günde yüz kez ‘ahd baglayup sıram, Kamu dürlü kişiler-ile birem
  1776. Ogrılaruñ mecma‘ında rehberem, Sûfilerüñ mahfilinde serverem
  1777. Gâh şeyh ü gâh ruhbân oluram, Geh keşîş ü geh danışman oluram
  1778. Hacca sıdk-ıla meger kim gitmedüm, Kim harâbâtı dahı terk itmedüm
  1779. Bir nefes bir zâhid oluram kerîm, Bir zamân bir fâsık oluram le’îm
  1780. Gâh bir ‘âmî oluram câm-ıla, Gâh bir ‘ârif oluram nâm-ıla
  1781. Gâh ‘âbid gâh evbâş oluram, Gâh karı gâh kallâş oluram
  1782. Baña bunuñ gibi hâl-ıla ‘aceb, Kılmaga yarar mı sîmurgı taleb

    CEVÂB-DÂDEN-İ HÜDHÜD, ÂN SÂ’İL-RÂ NÎZ
  1783. Hüdhüd eydür anda iki yollulık, Olmaya makbûl yüz biñ dillülik
  1784. Bir göñülde küfr ü îmân besleyen, Derd-ile bir yirde dermân besleyen
  1785. Ne Müsülmân ola ol ne ten-dürüst, Dîni eksük ola vü endâmı süst
  1786. ‘Âk ola kamular-ıla bir olan, Kâfir ola mü’min ü kâfir olan
  1787. Her kim ol erlikde dûn-himmet-durur, Er dime aña ki bir ‘avrat-durur
  1788. Gâh zâhid gâh fâsık olmagıl, Çün muvâfıksan münâfık olmagıl
  1789. İkilig-ile ne birlik idesin, Çün muhannessin ne erlik idesin
  1790. Bî-basar olan kişi gözsüz-durur, İki yüzlü âdemî yüzsüz-durur
  1791. Müdde‘înüñ yayını yasmak gerek, İki dillünüñ dilin kesmek gerek
  1792. İki yüzlü degül-iseñ gül gibi, Yüz dil-ile söyleme bülbül gibi
  1793. Dünyada sen bir müzebzebsin henûz, Küfr ü îmândan mürekkebsin henûz
  1794. Mü’min-iseñ küfri kogıl iy ‘azîz, Mescidi kılgıl kilîsâdan temîz
  1795. Kimseneyi bir garazdan ögmegil, Girü aña bir garazdan sögmegil
  1796. Tañrı’çun başla neye başlar-ısañ, Bî-garaz işle neyi işler-iseñ
  1797. Elüme girseñ seni asa-y-ıdum, Bulsa-y-ıdum dilüñi kese-y-idüm
  1798. Âdemîler derisin yırtar dişüñ, Herze söylemek-durur her gün işüñ
  1799. ‘Ahduñı çün beklemezsin câvidân, Bes bir itden aluraksın bî-gümân
  1800. İt vefâ eyler senüñ kanı vefâñ, ‘Âlemi yakdı senüñ cevr ü cefâñ
  1801. Eylük idene yavuzlık kılmagıl, Tûtı-y-ıla karga gibi olmagıl

    DÂSTÂN-I TÛTÎ VÜ ZÂG
  1802. Bir zamânda kim külef bitmiş-idi, Bülbül anuñ vasfın işitmiş-idi
  1803. Bir kişi dutar-ıdı sevdâ-y-ıla, Bir kafasda tûtıyı karga-y-ıla
  1804. Biribiri hâletinden bî-haber, Karga sergîn yir-idi tûtî şeker
  1805. Niçe kim tûtî şeker h˘ônın açar, Karga şekker üstine sergîn saçar
  1806. Her şeker kim tûtıya idrâr olur, Dükeli sergîn ile murdâr olur
  1807. Niçe kim bu şekkerüñ tohmın eker, Şekkerüñ ol üstine sergîn döker
  1808. Tûtı ister ol kafasda sâz-ıla, Kim gazeller eyde hôş âvâz-ıla
  1809. Çünki Nevrûz u Hicâz âgâz ide, Râst savtın Bûselikde sâz ide
  1810. Gâh Sipâhanda kıla âhengini, Geh Rehâvîde çala hôş çengini
  1811. Nâdire bir nagme âgâz idicek, Perdelerde sûz-ile sâz idicek
  1812. Ol kadar kavġâ figân ider-idi, Çagıruban herzeler söyler-idi
  1813. Kim bu tûtî çün olur-ıdı melûl, Ögine düşmez-idi darb-ı usûl
  1814. Karga üni tûtinüñ âvâzını, Mahv ider-idi vü kamu sâzını
  1815. Tûti çün ol perdeden gider-idi, Kargadan yavlak gile ider-idi
  1816. Kim benüm bu karga demsâzum degül, Hem-dem ü hem-cins ü hem-râzum degül
  1817. Fi‘li zişt ü yavlak âvâzı yavuz, Lehçesi bî-lezzet ü sâzı yavuz
  1818. Şekli nahs u sûreti Hindû gibi, Çirkin âvâzı dahı kendü gibi
  1819. Ben şeker yimege okıram anı, Ol necis otlamaga iltür beni
  1820. Cümle kendüye gerekin söyleye, Kamu kendü diledügin eyleye
  1821. Kamu halkı kendüden alu göre, Kendüden yigden yokaru otura
  1822. Ululara ihtirâm eylemeye, Kimse hakkında eyü söylemeye
  1823. Nesne yapmaya ki girü yıkmaya, Bir gün azgından eyü söz çıkmaya
  1824. Kimsenüñ hergiz selâmın almaya, Niçe kim eylük kılasın bilmeye
  1825. Mu‘cib ü bed-sîret ü hôd-bîn-durur, Anuñ-ıçun yidügi sergîn-durur
  1826. Bu kafas sınsa-y-ıdı uça-y-ıdum, Sohbetinden karganuñ kaça-y-ıdum
  1827. Hayf ola benüm gibi dânâ kişi, Kem ola anuñ gibi nâdân işi
  1828. Tûti-y-içün karga dahı dem-be-dem, Eydür-idi kanda olsa bîş-ü-kem
  1829. Kim bu yârüm mûnis ü mahrem degül, Benüm-ile hem-dil ü hem-dem degül
  1830. Kendü sözi kendüzine hôş gelür, Yohsa işiden kamu nefrîn kılur
  1831. Benüm ögüdüme girmez n’ideyim, ‘Aklı çün ol söze irmez n’ideyim
  1832. Perde bilmez anuñ âvâzı-durur, Enkerü’l-asvât anuñ sâzı-durur
  1833. Iñranımaz nagmelerümi benüm, Yavlak andan tenge gelmişdür canum
  1834. Çün ne darb anda görürem ne usûl, Bu’l-fezâyil mi ola ol bir fodûl
  1835. Ben aña gel bunça lezzet sür direm, ‘İşret eyle yimek içmek gör direm
  1836. Ol beni açlıklara da‘vet kılur, Kendü gibi hôr u bî-‘izzet kılur
  1837. Herze söylemekden usanmaz dahı, Nesne bilmez benden ögrenmez dahı
  1838. Kime olur-ısa kemzenlik kılur, Yigligi virür alulıgı alur
  1839. Başı gözi yok-durur hîç işinüñ, Zerreçe kadrini bilmez kişinüñ
  1840. Bu kafasdan yazıya uçmak gerek, Konşulıgından bunuñ kaçmak gerek
  1841. Hayf ola kim aña cüllâb içürem, ‘Ömrümi bir câhil-ile geçürem
  1842. Bençe ol mümkin degüldür kim öte, Aña şol kim benden örgendi yite
  1843. Gideyim kim kendü kadrini bile, Benden ayrıldugına zârî kıla
  1844. Ne kadar kim tûti kargayı sıdı, Karga tûtî hicvin artuk okıdı
  1845. Tûtı kargaya ‘adûdur dir-idi, Karga tûtıya delüdür dir idi
  1846. Niçe kim ol bundan usanur-ıdı, Bu yüz ança andan igrenür-idi
  1847. Ol buña bir hâr-u-hesdür dir-idi, Bu aña bir hîç kesdür dir-idi
  1848. Ol buña hîç iltifât itmez-idi, Bu anı bir tereye dutmaz-ıdı
  1849. Degmesi kendü yolında öginür, Her birisi kendüzini begenür
  1850. Câhili ‘âlim gözi yok kim göre, ‘Âlimi câhil bulursa öldüre
  1851. Cân ten ahvâlinden olmışdur melûl, Ten dahı cân ‘âlemin kılmaz kabûl
  1852. Cân-ıla ten düzmegi müşkil ola, Cân kaçan hem-reng-i âb u gil ola
  1853. Cism dîv ü ‘işve telbîsi-durur, Cândur âdem kim ten iblîsî-durur
  1854. Hâs eydür ‘âm nesne bilmedi, ‘Âm eydür bildügini kılmadı
  1855. Degmesi eydür benem hôd arada, Benden artuk kimse yokdur yörede
  1856. Hasm eger düşmen görür-ise bizi, Kim görinmez bize illâ kendüzi
  1857. Biz hôd anı dünyada var dimezüz, Şekker-ise kim gül-ile yimezüz
  1858. Kimse-y-ile biz ‘adâvet kılmazuz, Düşmanumuz kimdügini bilmezüz
  1859. Zîra dünyâda bilinmez kişiler, Zerre gibi dek güneşde ışılar
  1860. Düşmanum kim idügin bilimezin, Dünyada ben hôd anı var dimezin
  1861. Düşmanum çün bellü kişi olmadı, Eyle dut kim dünyaya hôd gelmedi
  1862. Gaybet-ile ne etini yiyeyim, Bilmedügüm kişiye ne diyeyim
  1863. Şarlunuñ çün gussasında olmazuz, Şarda kimse var mı yok mı bilmezüz
  1864. Biz cihânda bilineni bilürüz, Anuñ-ıçun şarlu terkin kıluruz
  1865. Sen cihân serverlerin kılgıl temîz, Yohsa şar da‘vâsuz olmaz iy ‘azîz
  1866. Çün becid şar kaygusında olmazuz, Şar tolu halk u birisin bilmezüz
  1867. Niçe kim ‘âlemde fikret kıluruz, Şarda Gülşehrî adını bilürüz
  1868. Ol birez ili dutar-ısa revâ, Yohsa cüz sîmurga değmez bir hevâ
  1869. Zîra bu ilde kim aslanlar azar, Degme köyde yüz senüñ gibi gezer
  1870. Biz ne ilüñi bilürüz ne seni, Taşdur iki yüzlünüñ yüzi göni

    SU’ÂL KERDEN-İ SÂYİL-İ DÎGER, EZ HÜDHÜD DER BEYÂN-I ÂN Kİ, TAHKÎK ÇİST VE TAKLÎD ÇİST, KUDÂMEST
  1871. Biri eydür i‘tikâdum var dürüst, Hak yolında degülem dînde süst
  1872. Ne ki baña Tañrı’dan söylediler, Yâ Resûl’ından beyân eylediler
  1873. Kamusına ben inandum cân bigi, Küfri hergiz sanmadum îmân gibi
  1874. Tañrı emrin yirine getürürem, Emr-ile her bir işi bitürürem
  1875. Emr-i ma‘rûfı vü nehy-i münkeri, Bekledüm şöyle ki bir kân gevheri
  1876. Şer‘ hükmin bekledüm bir cân gibi, Derdümi terk itmedüm dermân gibi
  1877. Kamu kişi kavlına inanuram, Dükelini kendü gibi sanuram
  1878. Eydürem kimse nite egri ola, Ergiyi vü togruyı Tañrı bile
  1879. Kamu halka var bizüm ikrârumuz, Kimsenüñ hâline yok inkârumuz
  1880. Biz dükeli halkı sanuruz eyü, Yavuz olur-ısa kendüye kayu
  1881. İ‘tikâdumı dürüst eylemişem, Hakka vü nâ-hakka süst eylemişem
  1882. Tañrı’nuñ farzın getürdüm yirine, Sünnetin Paygâmberüñ kıldum yine
  1883. Sıdk-ıla on altı kez hacc itmişem, Ka‘be şehrinden Minâ’ya gitmişem
  1884. Mâlumuñ virdüm zekâtın ehline, Müşkil işlerüñ yapışdum sehline
  1885. Çünki Şa‘bân ayı eyledi hurûc, Kamu endâmum-ıla dutdum oruç
  1886. Bid‘ata hîç iltifât eylemedüm, Kasd-ıla hergiz yalan söylemedüm
  1887. Uymadum bâtın-ıla her dehriye, İ‘tikâdı bagladum Gülşehrî’ye
  1888. İ‘tikâd assı kıla mı kişiye, Kim anuñ ılduzı anda ışıya

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, ÂN SÂ’İL-RÂ NÎZ
  1889. Hüdhüd eydür i‘tikâd assı kıla, Âdemîye anda vü ecrin bile
  1890. Her kimüñ kim i‘tikâdı yok-durur, Tâ‘atı az u günâhı çok-durur
  1891. Mu‘tekid bürhân-ıla olur-ısañ, Hüccet-ile her sözi bilür-iseñ
  1892. İ‘tikâduñı kişi egemeye, Seni hakdan bâtıla çekemeye
  1893. Yohsa taklîd-ile inanur-ısan, Sâni‘i sen bildügüñ sanur-ısañ
  1894. Hüccetiyle dehri seni aldaya, Sâni‘ ol sen sanduguñ degül diye
  1895. Sen cevâbın virimeyesin anuñ, Zîra bürhân-ıla bilmedi canuñ
  1896. İ‘tikâduñ döne vü kalmaya uz, Zîra îmânda mukallidsin henûz
  1897. İlla çün bürhân-ıla añlayasın, Mantıkînuñ hüccetin tañlayasın
  1898. Eydesin masnû‘a bir sâni‘ gerek, Zîra her mecmû‘a bir Câmi‘ gerek
  1899. Sâni‘ olmaz-ısa bu masnû‘a pes, Kendüye sâni‘ ola iy hîç kes
  1900. Nesne kendü sâni‘i nite ola, Yâ bu söz ‘akla kaçan togru gele
  1901. Sâni‘ ü masnû‘ bir nesne kaçan, Ola iy ‘aklı hevâsından seçen
  1902. Bir-durur Sâni‘ kim anuñ misli yok, Ol yaratdugı cihânda sun‘ı çok
  1903. Zâtı-y-ıla vâcib oldur iy ‘azîz, Kim virür her türlü halka bir temîz
  1904. Halk çokdur ol yaluñuz bir-durur, Biri çok sanan kişi kâfir-durur
  1905. Döriden vâcib-durur zâtı-y-ıla, Döriyen mümkindür âlâtı-y-ıla
  1906. Vâcib oldur kim hemîşe olısar, Dâyimâ var-ıdı vü hem kalısar
  1907. Mümkin ol kim gâh ola gâh olmaya, Gâh kala ‘âlemde vü gâh kalmaya
  1908. Nesneyi ol dâyim olan yarada, Gâh olan gâh olmayan ne döride
  1909. Gâh olan gâh olmayanı aradan, Girü ol dâyim olandur yaradan
  1910. Nakle ‘aklı eylegil her sözde yâr, Mu‘takid bürhân-ıla ol zînhâr
  1911. Sen muhakkik ol ki rengüñ solmaya, Kim mukallidler Müsülmân olmaya
  1912. Degme dîküñ ileyine bir çanak, Koma görgil kim ne var içinde bak
  1913. Her misi ‘âlemde altun sanmagıl, Degme taşı dürr-i meknûn sanmagıl
  1914. Kapuda oturur-ısañ kim gele, H˘ôca ol ev iki kapulu ola
  1915. İ‘tikâdum var diyü aldanmagıl, Degme bir dîvi Süleymân sanmagıl
  1916. Sun‘a sâni‘ dimegil dehrî gibi, Hâlık’uñı añla Gülşehrî gibi
  1917. Kim Süleymân’a selâm eyleyesin, Mantıku’t-tayr’ı tamâm eyleyesin
  1918. Çok Süleymân sanduguñ bir mûr ola, Bilmedügüñe irâdet kûr ola
  1919. Çok kerâmetler cihânda rîv-idi, Ança Âsaf adlu kim bir dîv-idi
  1920. Ol hakîm-ile bilüñ ol gözsüzi, Añlañuz kim niçe açıldı gözi

    MESEL ÂVERDEN-İ HÜDHÜD, BER-HÔD DÂSTÂN-I NÂ-BÎNÂ-YI, MÂDER-ZÂD
  1921. Çün biz añavuz ulu Tañrı adın, Siz ta‘âlallah diñüz key ulu adın
  1922. Biz dürûd eyleyiçek her bir ere, Siz tahiyyât irürüñ Peygâmber’e
  1923. Eylük ide ögüdümüz işiden, Hîç yavuzlık bulmaya eylük iden
  1924. Eyü diyen kişiler ögüt vire, Eyü devletlüler ögüde gire
  1925. Niçe kim az olısar va‘z işiden, Çok olısar şarda va‘ızlık iden
  1926. Çünki va‘iz pendini diñleyesin, Yazugum çokdur diyüp iñleyesin
  1927. Bir iki gözüñ yaşını sıkasın, Çünki vâ‘iz meclisinden çıkasın
  1928. Girü kendü işüñe başlayasın, Dahı çogırak yazuk işleyesin
  1929. Kimse yok kim vâ‘ız ögüdin dutar, Yohsa konşı ölümi vâ‘ız yiter
  1930. Benüm işüm senüñ-ile söz-ile, Ol hakîm işidür ol gözsüz-ile
  1931. Kim meger bir anadan bir nâmdâr, İki gözsüz dogmış-ıdı dil-figâr
  1932. Hîç rengüñ şeklini bilmez-idi, Dise dahı aña fehm olmaz-ıdı
  1933. Gönli içinde becid aglar-ıdı, Degme rengüñ sûretin baglar-ıdı
  1934. Saru kızıl sûreti böyle ola, Dir-idi vü gök yeşil eyle ola
  1935. Ak karanuñ sûretin hem bî-gümân, Baglar-ıdı göñli içinde revân
  1936. Yog-ıdı şek hergiz öginde bile, Kim kızıl ak rengi ayruksı ola
  1937. Erdi bir kehhâl-ı hâzık otı çok, Gördi gözsüzi kim iki gözi yok
  1938. Eydür iy gözsüz gözüñ gel açayım, Oduñ üstine sovuk su saçayım
  1939. Kim ögüñde bigi kılasın taleb, Kim bu taşragıya beñzer mi ‘aceb
  1940. Gözsüz eydür gözümi açsa-y-ıduñ, Odumuñ üstine su saçsa-y-ıduñ
  1941. Kim bu göñlümdekiyi göre-y-idüm, Nem varın kamu saña vire-y-idüm
  1942. Dünya varlıgı göz-ile añlanur, Gözsüz işi yidilüben tañlanur
  1943. Tîre gözsüzlikden oldı baña hâl, Göz gerek baña gerekmez mülk ü mâl
  1944. Degme rengüñ çok işitdüm zikrini, Eyledüm göñlümde şekl ü fikrini
  1945. Hîç rengüñ sûretin çün görmedüm, Sûretinüñ fikrini terk urmadum
  1946. Gözüm aç kim degme rengüñ sorayım, Adını vü sûretini göreyim
  1947. Kim muvâfık mı benüm endîşeme, Yonılur mı bu girihler pîşeme
  1948. Vardı ol göz açıcı göz açmaga, Yidi ev yapdı göze ot saçmaga
  1949. Ev biribirinüñ içinde durak, Altısından evvel ev karañırak
  1950. Evlerüñ yidinçisi taşra olur, Ayduñ u kızıl yeşil nakşı tolur
  1951. Yazlu dîvarında nakşı yakşı çok, Olmaya bir reng kim ol evde yok
  1952. Gözsüzi karañu ive givirür, Bir mum ileyinde hôş yanadurur
  1953. Gözin açar yidi gün tîmâr ider, Andan ol evden ikinçiye gider
  1954. Degme evde yidi gün otın saçar, Andan ol taşra yidinçiye gider
  1955. Gözsüz ol yidinçi evde çün durur, Gözi açılmış olur bakar görür
  1956. Ol evi kim yavlak aydın u ulu, Kamu dürlü reng ü nakş-ıla tolu
  1957. Eydür iy üstâd bu nakş u nigâr, Ne-durur bu evde yazlu şâhvâr
  1958. Eydür ol kızıl yeşil ak u saru, Kim işitmiş olasın çok ilerü
  1959. Yazlu bu eyvândagı anlar-durur, Ne kim işitdüñ-ise bunlar-durur
  1960. Şoldur ak şoldur kızıl şoldur yeşil, Şunı gök añla ve şunı saru bil
  1961. Gözsüz eydür benüm agum kızılum, Kim ögümde dutar-ıdum iy ulum
  1962. Beñzemez bu ak-ıla bu kızıla, Yeşilüm hîç beñzemez bu yeşile
  1963. Akı hem bunuñ gibi sanmaz-ıdum, Karaya hem böyle inanmaz-ıdum
  1964. Azrakı ayruksırak sanur-ıdum, ‘Ūdıya ayruksı inanur-ıdum
  1965. Göñlümüñ içinde rengüm çok-durur, İlla birisi bu evde yok-durur
  1966. Her ne şekli kim göñülde bagladum, Görmedügüm içün anı agladum
  1967. Çünki gördüm yavlak ırag-ıdı ol, Sandugumdan bunça biñ ferseng yol
  1968. Senüñ ag u kızıluñ eyvândadur, Bilmezem kim benüm agum kandadur
  1969. Bu-y-ısa kızıl bes ol kızıl kanı, Bu yeşil-ise pes ol yeşil kanı
  1970. Kamu rengüñ sûretin gördüm ‘ayân, Göñlüm içinde benüm rengüm hemân
  1971. Benüm akumdan delim ayruk bu ak, Ol kızıldan bu kızıl yavlak ırak
  1972. Niçe kim beñzedürem kılup kabûl, Gördügüm göñlümdeki gibi degül
  1973. Ol hakîm eydür hakîkatdan mecâz, Çok ırak düşmiş-durur iy ser-firâz
  1974. Her ne kim işidesin ya sorasın, Andan ayruksı ola çün göresin
  1975. Degme baş içinde bir sevdâ durur, Kimse bilmez kim hakîkat ne-durur
  1976. Degme kişi bir yola der-mândedür, Kim bilür kim maslahatlar kandadur
  1977. Her yola bir yol dahı oldı ‘adû, Kamu yolda eylük olmışdur eyü
  1978. Çün yoluñı bilmedüñ kim ne-y-imiş, Eylük it kim kamu yolda key-imiş
  1979. Cânuñ ol gözsüz-durur iy nâmdâr, ‘Akluñ ol hâzık hakîm-i rûzgâr
  1980. Ol karañu ev ‘ademdür bî-gümân, Ol ikinçi ev ata sulbı hemân
  1981. Ana karnını üçinçi ev kıl, Tıfl hâlini dahı dördinçi bil
  1982. Ol beşinçi ev yigitlik yolıdur, Ol kim altınçı kocalık hâlidür
  1983. Ol yidinçi ev ölümden soñra hôş, Âhiretdür kim ileyüñdedür uş
  1984. Âhiret kasrına çün kim varasın, Ne ki göñlüñdedür anı göresin
  1985. Ne ki merhem sanduñ anda dâg ola, Ne ki kara gördüñ anda ag ola
  1986. Bunçaları bunda ulu sorasın, Anda kamudan kiçirek göresin
  1987. Bunçaları bunda kiçi sanasın, Anda ululıgına inanasın
  1988. Niçe begler anda kul gibi ola, Niçe kullar anda sultânlık bula
  1989. İy niçe ‘âmî kim anda hâs ola, İy niçe ‘âlim ki bî-ihlâs ola
  1990. Bundagı ulu riyâdan toludur, Ulu ol-durur kim anda uludur
  1991. Bunçalar kim eydeler biz ‘âkıluz, Olmayalar anda ‘akl içinde uz
  1992. Bunçalar kendüzin uçmaklık sana, Anda tamuda teni oda yana
  1993. Bunçalar ben tamulıgam diyeler, Anda anı uçmak ehli sayalar
  1994. Bunça kişi da‘vi ‘âşıklık kıla, Anda kamu da‘vası yalan ola
  1995. Niçe kişi ben Müsülmânam diye, Anı Hak anda gavurlardan saya
  1996. Niçe şeyh ol arada yoldan kala, Menzilet anda mürîdinüñ ola
  1997. Bunça âhîlar riyâyî bulına, Terbiye anda hudâyî bulına
  1998. Bunça işi Hakk-ıçun işler kişi, Kim yüzine urılısar ol işi
  1999. Şimdi uyırsın kaçan uyanasın, Öldügüñden uykudan uyanasın
  2000. İrte olsun kim göresin iy hoca, Kim karañuda kimi kuçduñ gice
  2001. Toz açılsun kim göre yolı bilen, Kim eşeklü mi ya atlu mı gelen
  2002. Eylük it yâra ki her yolda kişi, Eylüginden yig bilinmeye işi
  2003. Çok kişi üzdi kopuzınuñ kılın, Söylemedi kimse Gülhşehrî dilin
  2004. Eyle datlu dökdi azgından sözi, Kim dilini yiyüyazdı kendüzi
  2005. Şâd ol iy her dâsitânı sâz iden, Dükedüben bir dahı âgâz iden

    SU’ÂL KERDEN-İ SÂ’İL-İ DÎGER, EZ HÜDHÜD DER ‘İLM
  2006. Birisi eydür ki ‘ilmüm çok-durur, Olmaya bir fen ki bende yok-durur
  2007. Dünya işin ‘ilm-ile tañlamışam, Hadd ü resmin her sözüñ añlamışam
  2008. Her fenüñ irişmişem tahkîkına, Kim tasavvurdan gidem tasdîkına
  2009. Kim kılur-ısa lugat ta‘rîfini, Benden ögrenmek gerek tasrîfini
  2010. Nahv-ıla i‘râbı yavlak kıluram, Ref‘ ü nasb u cerr ü cezmi bilürem
  2011. Hikmeti vü hey‘eti vü mantıkı, Añladum yavlak u bildüm tahkîkî
  2012. Ben Mecestî ‘ilmini çün söylerem, Hendese ‘ilminde eşkâl eylerem
  2013. Çün mürâyâ ‘ilmini şerh iderem, Cüst ilâhîden hilâfa giderem
  2014. ‘İlmi çün iledürem ma‘lûmına, Lâzımı irürürem melzûmına
  2015. ‘İlletüñ añladuram ma‘lûlını, Fâ‘ilüñ gösterürem mef‘ûlını
  2016. Göklerüñ pergâlını cedvel kılam, Kim nücûmuñ müşkilini hal kılam
  2017. Ben ki İklîdis’de yavlak mâhirem, Kim tabî‘iyle o tıbda kâdirem
  2018. Tahta remliyle cihânı bî-hicâb, Arpa arpa eyledüm yüz kez hisâb
  2019. Mümkinât ahvâlini key tañlaram, Mümteni‘den vâcibi hôd añlaram
  2020. Müstedillem çün ki isti‘mâl idem, Mâlikî mülkinden istidlâl idem
  2021. Medresede bunça tahsîl eyledüm, ‘İllete yüz dürlü ta‘lîl eyledüm
  2022. Hem usûl-i dîn-ile ma‘mûr-ıdum, Hem usûl-i fıkh-ıla meşhûr-ıdum
  2023. Ol müderris kim mu‘îd olan benem, Müstefîdîne müfîd olan benem
  2024. Degme bir ‘ilmi ki ta‘rîf eyledüm, Bir risâle anda tasnîf eyledüm
  2025. Ben rukūmı yazar-ısam deftere, Dercini kıla ‘Utârid yüz pare
  2026. Gökleri çün bahs idem ashâb-ıla, Yüz rasad baglayam usturlâb-ıla
  2027. Çün vücûduñ bilem istihsânını, Her delîlüñ getürem bürhânını
  2028. Lafzı bilür va‘izem i‘lâl-ıla, Lafzı bilmez degülem i‘mâl-ıla
  2029. Niçe kim mescidde meclis eylerem, Tañrı vü peygâmberinden söylerem
  2030. Çün edebde hutbeler imlâ kılam, İsm ü fi‘l ü harf-ile inşâ kılam
  2031. Vezn-ile çün şi‘ri taktî‘ eyleyem, San‘atın tecnîs ü tarsî‘ eyleyem
  2032. Şimdi kim her ‘ilmi añladum tamâm, Kalmadı bilmedügüm fen ve’s-selâm
  2033. Benden işit her sözüñ takrîrini, Kim kılam her âyetüñ tefsîrini
  2034. Çün ehâdisüñ beyânın kıluram, Ol ki Rabbânî-durur hem bilürem
  2035. Çünki âyetden hadîs ihrâc idem, Fıkh ilmin anda istihrâc idem
  2036. Vâcib ü farz u mubâh ü müstehab, Her biri benden kılur hükmin taleb
  2037. Çün hakîkatdan mecâzı añladum, Bu kamu nâz u niyâzı tânladum
  2038. İhtisâr itdüm dekâyık ‘ilmine, Kim meger irem hakâyık ‘ilmine
  2039. Yohsa nârıncât-ıla çün tañlaram, Sîmiyâ vü kîmiyâyı añlaram
  2040. Benden oldı ister-iseñ hôd ‘ayân, Dünyada ‘ilm-i ma‘ânî vü beyân
  2041. Çün ferâyiz ‘ilmini kıldum hisâb, Bildüm uht u ibn sehmin bî-hicâb
  2042. Hâlını bildüm eb ü ümmüñ girü, Ben hisâbını iletdüm ilerü
  2043. Her kim ol on iki ‘ilmi hal kıla, Istılâhumdan beni hôd ol bile
  2044. Kim hünermend-ise beni añlaya, Yohsa câhiller bu sözi tañlaya
  2045. Bildügümi sakınam her dehriden, Bilmedügümi soram Gülşehri’den
  2046. Böyle şerh ü bast kılmak her feni, Mantıku’t-tayr’ında ‘Attâr’uñ kanı
  2047. Böyle kılmak degme bir ‘ilmi temîz, Görmeye düşinde ‘Attâr iy ‘azîz
  2048. ‘İlmüñ anda i‘tibârı ola mı, Cevheri kimse ‘arazdan bile mi

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, ÂN SÂ’İL-RÂ NÎZ
  2049. Hüdhüd eydür ‘ilm eri sultân ola, ‘Âlim ü câhil kaçan yeksân ola
  2050. ‘Âlim olmayan kişi câhil-durur, Câhil-ile söylemek müşkil-durur
  2051. ‘Âlimüñ cennât u hurremdür yiri, Câhilüñ anda cehennemdür yiri
  2052. Âdemî hayvân olandan yig-durur, Dîv olan nâdân olandan yig-durur
  2053. Bildügini işlemek baglar hayâl, Bilmedügin işlemek ola muhâl
  2054. Müşterî iner-ise gökden henûz, Aña añlanmaya yirde bu rumûz
  2055. Yirde var kişi ki gök esrârını, Eyle añladı ki yâr agyârını
  2056. ‘Âmilerüñ sohbeti dilgîr ola, Ehl-ile nâ-ehl kaçan bir ola
  2057. ‘Âlimüñ uykusı bî-‘illet-durur, Bilmeyenüñ tâ‘atı zillet-durur
  2058. ‘Âlim ol yig kim girü ‘âmil ola, Dîn anuñ yigrek ki sâhib-dil ola
  2059. ‘İlm-ile çün olmaya bile ‘amel, Ol hamâla ta‘nalar ura cemel
  2060. Bilüp işlemedügüñ lâ-şey-durur, Bildügüñi işler-iseñ key-durur
  2061. Hırsı yavlak ‘ilm-ile kuvvet duta, ‘Âlemi bir söz-ile ‘âlim uta
  2062. Diler-ise hakkı bâtıl eyleye, İster-ise bâtılı hak söyleye
  2063. Sadlayınça bunça ‘ilmi iy ‘azîz, Bulsa yig bir ‘ilm-ile birez temîz
  2064. Dimek işlemek katında neng ola, Bundan aña elli biñ ferseng ola
  2065. Durmadı îmân evinde bî-halel, Her teni kim olmadı ‘ilm ü ‘amel
  2066. Çok köyindüñ illa puhte olmaduñ, Bildüñ illâ bildügüñi kılmaduñ
  2067. Şekker-ile baluñ añladuñ adın, İlla hergiz bilmedüñ yiyüp dadın
  2068. Hırsa her kim ‘ilm-ile meftûn ola, Şem‘-ile gice ogurlıga gele
  2069. Ogrı evde kethuda olsa n’ide, Bir ilançuk ejdehâ olsa n’ide
  2070. ‘İlmi çün kim mekr-içün hâsıl kıla, Hîle-y-ile hakları bâtıl kıla
  2071. Kimse aña rişvet okın çün ata, Elli biñ kez bir pula dînin sata
  2072. Anda kim her zahm yüz merhemçedür, ‘Âlimüñ yazugı bir ‘âlemçedür
  2073. Deñiz olduñ-ısa gavgâ kılmagıl, Gemide ol nahvi gibi olmagıl
  2074. Nahvı Gülşehrî bilür yavlak hîç, Bahs içinde kavmı kılmaz girde hîç

    HİKÂYET
  2075. Gemiye oturdı bir nahvî meger, Sandı kim deñizde yok havf u hatar
  2076. Gemiçi gemiyi düzedür-idi, Bâdbân agacın uzadur-ıdı
  2077. Geh gemide olur-ıdı gâh suda, Gemiçinüñ işi oldur pes n’ide
  2078. Bir gice kim bâdbân kurmış-ıdı, Nahvınuñ katında oturmış-ıdı
  2079. Gemiçiye nahvı eydür iy ‘azîz, Nahv-ıla lafzı kılur mısın temîz
  2080. Hîç nahıv okıduguñ var mı senüñ, Kim hüner hâsıl kıla cân u tenüñ
  2081. Ref‘ ü nasb u cer nedür bilür misin, Fâtihâ i‘râbını kılur mısın
  2082. Eydür armadum ben ol müşkilde rây, Nahvı eydür yarı ‘ömrüñ yoga say
  2083. Nahvı okımaduñ-ısa bî-gümân, Yarı ‘ömrüñ fâni olmış iy fulân
  2084. Gemiçiyi hasta kıldı bu hitâb, İlla ol dem vermedi aña cevâb
  2085. Kim hatâdan her kim añladı savâb, Her su’âle vire vaktında cevâb
  2086. Gemi bir girdâba düşdi nâgehân, Gemiçi nahvîye eydür iy fülân
  2087. Hîç deñizde yüzmek ögrendüñ midi, Yâ suya düşesüñi sanduñ mıdı
  2088. Eydür ol ahvâli hîç ögrenmedüm, Deñiz içine giresüm sanmadum
  2089. Kamu dürlü ‘ilm ü hikmet bende var, İlla bir yüzmek kim ol fen sende var
  2090. Gemiçi nahvıya eydür pes kamu, ‘Ömrüñ oldı şimdi fânî iy ‘amû
  2091. Yüziçi suda el ayak urısar, Yüzmeyen ‘ömri fenâya varısar
  2092. Gemiçiye sorma kim nahvı mısın, Gemiye sor kim deñiz mahvı mısın
  2093. Mahv-ıla kurtıla deñizden kişi, Yohsa nahv-ıla kaçan bite işi
  2094. Mahv işe gelür deñizde iy refîk, Nahv-ıla kesmege yaramaz tarîk
  2095. Nahvı bunda mahviler hîçe saya, Mahv-ısañ kayırmadın düşgil suya
  2096. Yüzemez-iseñ suda çün ölesin, Da‘vılaruñdan kamu kurtılasın
  2097. Ölü başına su ayagın ura, Diri deñizden kaçan cân kurtara
  2098. Nahv-ıla añlamayasın bu dili, Mahv-ıla hall idesin bu müşkili
  2099. Nahv-ıla tenhâ bulınmaz bu ‘ilel, ‘İlm-ile yaluñuz olmaz bu ‘amel
  2100. Nahvı deñizde elüñ kaçan duta, Mahv olıçagın meger işüñ bite
  2101. ‘İlm oldur kim Hak’a rehber ola, Cehl ola kim ilede ayruk yola
  2102. ‘İlm çün senden seni alımadı, Mislerüñi kîmiyâ kılımadı
  2103. Nahv-ıla Gülşehri i‘râbı bilür, Mahv olıcak kamusından kurtılur
  2104. Kamu nev‘üñ bildi cim ü faslını, İlla dahı añlamadı aslını
  2105. Fıkh fıkha nahva nahvı sarfa sarf, Asla kavuşmakdur iy yâr-ı şikref

    SU’ÂL KERDEN-İ SÂ’İL-İ DÎGER, EZ HÜDHÜD DER ‘ADL
  2106. Birisi eydür ‘adâletdür işüm, Memleketde ‘adl-ıla hôşdur başum
  2107. Hükm-ile bir derde yüz dermân, ‘Adl-ıla bir kurdı bir çoban kılam
  2108. Zulm-ıla ‘âdıllıgum çün ayrışa, Kurd-ıla mülkümde koyun barışa
  2109. Ben siyâset diler-isem sürmege, Korka togan keklige zahm urmaga
  2110. ‘Âlemi çün ‘ilm-ile karışduram, Od-ıla suyı bile barışduram
  2111. İl içinde eyledür hükmüm revân, Kim kıla emrüm zemîni âsumân
  2112. Halkı sag u kavmı bî-kaygu-durur, Nergisüñ gözi meger sayru-durur
  2113. Niçe kim hükmümde ola rûzigâr, Gülleri eylemeye âzürde hâr
  2114. ‘Adlüm-ile şâdmân oldı cihân, Bir benefşe kaygulu kaldı hemân
  2115. Uyku eyle hôş gelür halka tamâm, Kim cihân eydür ki en-nâsu niyâm
  2116. Hâdisâtuñ nakşını düzdi felek, Defterinden eyledi bir kezde çâk
  2117. Yirde dihkân ez-kader renc iledür, Tarladan anbârına genc iledür
  2118. ‘Adl-ıla da‘vî kılam u güç yete, Kim tohumsuz dahl yerlerde bite
  2119. Mülk insâfumdan ârâyiş bula, Halk ihsânumdan âsâyiş bula
  2120. Çün benüm ‘adlüm eline geçeler, Bâz u tîhû bir havâda uçalar
  2121. Çün Ferîdûn gibi ‘adl ü dâd idem, Hâtim ü Kisrî revânın şâd idem
  2122. ‘Adl ol sultân katında geçe mi, Pâdişâh insâf câmın içe mi
  2123. ‘Adlı Gülşehrî bize şerh eyledi, Zulm zikrin dahı yavlak söyledi

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, ÂN SÂ’İL-RÂ NÎZ DER ‘ADL
  2124. Hüdhüd eydür ‘adl ser-leşker-durur, Dîne püşt ü devlete yâver-durur
  2125. ‘Adl-ıla mülke bekâ hâsıl ola, Zulm-ıla mülke bekâ müşkil ola
  2126. Kâfir ü ‘âdil delim yig ehl-i dâd, Kim Müsülmân ola vü zâlim-nihâd
  2127. Zulm bunça milketi vîrân kıla, Kim girü ‘adl anı âbâdân kıla
  2128. ‘Adl-ıla dutdı Ferîdûn ‘âlemi, Zulm-ıla Dahhâk öldürdi Cem’i
  2129. ‘Âdilüñ sâzı yaraşur oynuma, Zâlimi öldür yazugı boynuma
  2130. ‘Adl-ıladur şer‘ bünyâdı kavî, ‘Adl-ıçun öger kişi Keyhusrev’i
  2131. ‘Adl-ıla her resm ü haddi bildürüñ, Zâlimi bulur-ısañuz öldürüñ
  2132. Zulm-ıla milket kamu vîrân ola, ‘Adl-ıla vîrânlar âbâdân ola
  2133. Zâlimi boynından ilkin asalar, Andan ellerin dibinden keseler
  2134. Kurda beñzer zulm kurdı besleme, Emrini dutma vü hükmin esleme
  2135. Toklıgında mukbil işüm var diye, Karnı açukdukda dahı issin yiye
  2136. Zâlimüñ bir gün ki cânın alalar, Zulmına aña havâle kılalar

    DÂSTÂN-I GÜRG Kİ SÂHİBEŞ-RÂ, HORDE BÛD
  2137. Biregü bir kurdı hôş besler-idi, Kurd anuñ hükmin ‘azîm esler-idi
  2138. Tok iken yimege kasd itmez-idi, İssini vü diş-ile dutmaz-ıdı
  2139. Bu aña etleri yidürür-idi, Kendünüñ şükrini didürür-idi
  2140. Bir gün ayrukdan gıdâ bulımadı, Kurd aç, sabr itmege kalımadı
  2141. Kendüzini besleyeni hôş yidi, Fârig oldı vü zihî toydum didi
  2142. Kurd, karnı toymagı cehdin kılur, Yohsa yâdı ya bilişi ne bilür
  2143. Ayrugı yidürmag-ıçun zînhâr, Kendüzüñe kurdı hîç eyleme yâr
  2144. Küfr işi ayruk sen îmân sanmagıl, Zâlimi hergiz Müsülmân sanmagıl
  2145. Yiyelüm, câm içelüm cân koyalum, Bir mesel buña münâsib diyelüm
  2146. Zâlimüñ zînhâr bakma yüzine, ‘Adli Gülşehrî kılur kendüzine

    DÂSİTÂN-I RÛBÂH VE FERMÂN, H˘ÂNDEN BE-CÂNVERÂN
  2147. Tañrı ‘âdildür sever ‘âdilleri, Hal kılur tevfîk-ıla müşkilleri
  2148. Pâdişâha ‘adl çün rehber ola, Milketinüñ topragı gevher ola
  2149. Ermedin ‘âdil revânı berzaha, Zâlimüñ cânı karışdı dûzaha
  2150. Anda kim her bir sevâbı göreler, ‘Adli ilkin pâdişâhdan soralar
  2151. Şekkeri güllere katup yiyelüm, Bu meselde bir hikâyet diyelüm
  2152. Kim meger bir yazıda bâg ergavân, Bitmiş-idi yöresinde za‘ferân
  2153. Tagda tavşanlar kamu dirildiler, Dükeli dilkü katına geldiler
  2154. Kim bu sultân itleri ança bizi, Dutdılar kim kan-ıla toldı yazı
  2155. Gel bize sultândan algıl bir misâl, Kim saça su yüzine âb-ı zülâl
  2156. Kim bizi dutmayalar itler dakı, Yohsa zevkumuz gider Tañrı hakı
  2157. Pâdişâh fermân viricegin bize, Dutmasun diyü dahı itler size
  2158. Kim-durur fermânumuzı dutmayan, Pâdişâhuñ hükmini işitmeyen
  2159. Sen bize rehber yitersin dünyada, Kim bizi menzilümüze ilede
  2160. Gürz-ile kılıç gerek cevşenlere, Pîşvâ dilkü yiter tavşanlara
  2161. Dilkü eydür re’yüñüz yavlak eyü, Yok-durur bu danışıkda hîç kayu
  2162. İlla çok çobançılık var dünyada, Kim bile kim degmesi bize n’ide
  2163. Giceye degin karâr eyleyelüm, Gice bu sırrı şaha söyleyelüm
  2164. Her biri dilküyi yüz dürlü öge, İtlere kakıyu sekbâna söge
  2165. Giceye degin karâr eylediler, Bunça tedbîri bile söylediler
  2166. Çün gice müşkin çâr örtündi başa, Gitdi gündüz şâhidi yüzin yaşa
  2167. Dün gurâbı kanadın açdı yene, Gün hümâsı yuvadan uçdı yene
  2168. Yarsı geçdi gicenüñ uyku-y-ıla, Toldı gök bahrı girü incü-y-ile
  2169. İrte rûmîsi yüzini gizledi, Gice zengisi izini izledi
  2170. Dilkü-y-ile kamu tavşanlar bile, Beg evi katına geldiler bile
  2171. Kapuda bir nâme dürlü buldılar, Girü kendü yirlerine geldiler
  2172. Sevinü kim uş bize sultânumuz, Yazmış u hâzır komış fermânumuz
  2173. Zîra kim ermişdür iy sâhib-nazar, Şâha bizüm mihnetümüzden habar
  2174. İt kim olur kim hezâr aslan bile, Dınmayalar bize bu fermân-ıla
  2175. Çün güneş âb üstine âzer saça, Çıkdı mînâ gülşene gevher saça
  2176. Tañla bir yazıda hep dirildiler, Dükeli bir murgzâra geldiler
  2177. Tekye ol fermânlarına urdılar, İlde dîvân-ı mezâlim kurdılar
  2178. Her kimüñ itden gilesi var gelüñ, Dilkü fermân okıyısardur bilüñ
  2179. Çıkdı dilkü bir taş üstine devân, Kim hoş ol fermânı okıya revân
  2180. Tagda sekbân anları nâgâh görür, Yügrük itleri bulara kişkürür
  2181. Kim kılalar bunları bî-ihtiyâr, Ol aradan degme yaña târumâr
  2182. Bunlar itlerden perîşân olıçak, Her biri kaçmak yaragın kılıçak
  2183. Dilkü ol fermân elinde yügürür, Añsuzın dilküyi bir tavşan görür
  2184. Eydür iy dilkü gel ol fermânuñı, Göster itlere vü kurtar cânunı
  2185. Neye kaçup hasta kılursın teni, Gel varalum gösterelüm fermanı
  2186. Bilümüze yarlıgı kuşadalum, Dutmayanuñ başını uşadalum
  2187. Kendüzümüzi bizüz eslemeyen, Yohsa kimdür hükmümüz eslemeyen
  2188. Eydür iy ebleh ne vaktıdur anuñ, Kim sen eydürsin ki göster fermanuñ
  2189. Anda kim bir çöpe saymazlar canı, Kim-durur varup okıyan fermanı
  2190. Çün ben aña gösterimezem beni, Niçe aña göstereyüm fermanı
  2191. Eyle dut fermân dilerler kişiden, Kimdür anı okıyan ya işiden
  2192. Ol ki şimdi kasd kıldı cânuña, Kanda bakısar senüñ fermânuña
  2193. Bize fermân şimdi yügürmek-durur, Yohsa anlar azgına girmek-durur
  2194. Kendüzüñi şimdi bir ine bırak, Dahı ol fermânuñı var oda yak
  2195. Dime kim fermânuma ne diyeler, Seni fermân-ıla bile yiyeler
  2196. İt başını tekneye yastamagıl, Yohsa ayruk etmegin istemegil
  2197. Zâlim işledügi güçi ne bilür, Karnı aç mülhid orucı ne bilür
  2198. Kapudan rişvet giriçek gül gibi, Öyke bacadan çıkar bülbül gibi
  2199. Düşmeninden sakınan gâfil degül, Seyle karşu yöriyen ‘âkıl degül
  2200. Kılıç altında ten ü cân ne olur, İtler arasında fermân ne olur
  2201. Gel kaçalum kim bize yetmeyeler, Tizirek kim irüben dutmayalar
  2202. Gözüñi aç kirpügüñi yummagıl, Zâlim olan kişiden ‘adl ummagıl
  2203. Çok okı Gülşehri destânlarını, Kim göresin ‘akl bostanlarını
  2204. Kuş dilinde öyle burar kılını, Kim Süleymân añlayımaz dilini

    SU’ÂL KERDEN-İ DÎGER, EZ HÜDHÜD DER GIYBET, GÜFTEN
  2205. Birisi eydür ki gıybet söylemek, Nite ola vü eri kadh eylemek
  2206. Niçe mü’mindür ‘acab gıybet diyen, Kardaşınuñ dirile etin yiyen
  2207. Kendü etmegin yiyüben kaynayan, Gün uzun ayruklar etin çeyneyen
  2208. Kim yalan söyler-ise anuñ işi, Nite ola anda iy ulu kişi
  2209. Togru sözüñ kıymatı nite-durur, Egri işlerüñ bahâsı ne-durur
  2210. Ben yalan çok söylerem sözde azîm, Her kem ü biş eydürem halka delim
  2211. Söze şöyle sokşururam yalanı, Kim kişi girçekden añlamaz anı
  2212. Halka çün bir dürlü bühtân kıluram, Yüz evi bir demde vîrân kıluram
  2213. Her ne kim söyler-isem yalan-durur, Ne dir-isem gaybet ü bühtân-durur
  2214. Eyle aldum gaybetüñ sözde yatın, Kim diderem etmek üstinde etin
  2215. Gaybetüñ çün kazanında kaynaram, Halkı bir lokma gibi hôş çeynerem
  2216. Çün erenler gaybetini avlaram, Gündüzin ‘avrat gibi kov kovlaram
  2217. Kanda bir togru söze meydân olur, Ben gün aydın dir-isem yalan olur
  2218. Anda kim er togru sözi segridür, Ben, benem dahı dir-isem egridür
  2219. Benüm işüm anda nite olısar, Yâ cezâ anda baña ne olısar

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, ÂN SÂ’İL-RÂ NÎZ
  2220. Hüdhüd eydür kim yalan söyler-ise, Gaybeti kendüye iş eyler-ise
  2221. Âhiretde yüzi kara kopısar, Agzınuñ dudagını od öpiser
  2222. ‘Avrata hûmûşlıgı bir feyz olur, Er kişi gaybet diyicek hayz olur
  2223. Togru sözlü kişi anda merd ola, Egri sözlü âdemî nâ-merd ola
  2224. ‘Avrata togru sözi devlet-durur, Er ki yalan söyledi ‘avrat-durur
  2225. Halk etin müdbir er ola kim yeye, Gün uzun ‘avrat gibi gaybet diye
  2226. Bogazından müdde‘îleri asuñ, Gaybet iden kişinüñ dilin kesüñ
  2227. Her kimüñ yalançılıg-ısa işi, Girçekine dahı inanmaz kişi
  2228. Gaybet idenüñ kulagını buruñ, Kim yalan söyler-ise boynın uruñ
  2229. Halk sözi artugı yalan-durur, Mustafâ’nuñ kavli âbâdân-durur
  2230. Bu hikâyet kim bu dilüñ tuzıdur, Ol vezîr-ile halîfe sözidür

    DÂSTÂN-I HALÎFE VE VEZÎRÂN, MESEL-ÂVERDEN-İ HÜDHÜD
  2231. Tañrı adın dilde söylenüduruñ, Gâfil olmañ zikr eylenüduruñ
  2232. Degme bir yalan söze inanmañuz, Kim ne söyler-ise gerçek sanmañuz
  2233. Virmeñ elden halk-ıçun dînüñüzi, Düzüñ İslâm-ıla âyinüñüzi
  2234. Tañrı peygâmber didügin ögrenüñ, Müdde‘îler sözlerinden yigrenüñ
  2235. İşbu bir hôş dâsitânı añlañuz, Remzini çün kim bilesiz tañlañuz
  2236. Kim halîfe bir gün oturmış-ıdı, Şâh u sultân ayagın durmış-ıdı
  2237. Tapusında bir vezîr-i kârdân, Âsaf-ı vakt u Süleymân-ı zamân
  2238. Dâniş ehli bahse girmişler-idi, Yiryüzinden göge irmişler-idi
  2239. Birisi tefsîr ü Kur’ân-ı mübîn, Dir-idi kim ni‘me ecrü’l-‘âmilîn (3/136)
  2240. Biri sözi ‘illet ü ma‘lûl-ıdı, Kim ne mahsûs u ne ma‘kûl-ıdı
  2241. Biri eydür sünnet ü farz u mübâh, Böyle vü a‘tâk u ta‘lîk u nikâh
  2242. Biri eydür nev‘-i cins ü fasl uş, Biri eydür mâl u ‘ilm ü fazl uş
  2243. Birisi bu vâcib ol mümkin didi, Biri bu seyyâre ol sâkin didi
  2244. Biri eydür bu ufûl u ol hurûc, Biri eydür bu nücûm o ol bürûc
  2245. Birisi kim nüktesi ma‘lûm-ıdı, Söyledügi lâzım u melzûm-ıdı
  2246. Biri sözi fi‘l ü harf u ism idi, Birinüñ yâ cevher ü yâ cism idi
  2247. Biri ref‘ ü nasb u cerden söyledi, Biri anuñ şerh ü bastın eyledi
  2248. Birisi takti‘-i her vezn-i gazel, Eyler-idi ‘ilm-ile anda ‘amel
  2249. Degme sözde bahs çün oldı tamâm, Lâ nüsellim gitdi vü geldi selâm
  2250. Söz buña irdi ki hergiz bir kişi, Baglaya mı şahsa bir yalan işi
  2251. Kimsenüñ odsuz teni taglana mı, Yâ kişiye bir yalan baglana mı
  2252. Mu‘tekid bir uluyı arturmaga, Yalan ura mı aña kadr urmaga
  2253. Ol vezir eydür çogı yalan-durur, Sözlerüñ azı vü âbâdan-durur
  2254. Bes halîfe ol vezîri imtihân, Kılmag-ıçun eydür aña kim yalan
  2255. Nite kimse kimse-y-içün söyleye, Kiçileri ulu yalan eyleye
  2256. Ol vezir eydür bugün mühlet baña, İrte gösterem yalanları saña
  2257. Ol vezîr ol gice geydi bir keçe, Börk urındı kim çıka şekli heçe
  2258. Sûretin bozdı vü şeklin gizledi, Bulıd içinde güneşi gizledi
  2259. Bir murassa‘ tâcı aldı koynına, Kim muvâfık düşdi ol sâz oynına
  2260. Tañla bâzâr yirine irdi dürüst, Halkuñ enbûhında yire sundı çüst
  2261. Tâcı kodı vü çagırdı kim duruñ, Bir ferişte kodı tâcı götürüñ
  2262. Cümle ol hengâma tagıldı girü, Tâcı görüp geldiler cüst ilerü
  2263. Kim belî biz kamumuz durur-ıduk, Ol ferişte geldügin görür-ıduk
  2264. Tâcı sag ayasına dutmış-ıdı, Biri eydür kanadı yetmiş-idi
  2265. Birisi eydür zehî zîbâ-y-ıdı, Biri eydür geydügi dîbâ-y-ıdı
  2266. Ança üşerler görenler yöreden, Kim yavu varur vezîr ol aradan
  2267. Çün halîfe tapusına çüst irer, Çün halîfe andan ahvâlı tuyar
  2268. Hizmet ider kim sen ol tâcı ki dün, Baña bagışlamış-ıduñ, ben bugün
  2269. Halkuñ arasında bırakdum anı, Kim ferişteh geldi vü kodı bunı
  2270. Kamu ‘âlem yöresine üşdiler, Her biri bir dürlü vaz‘a düşdiler
  2271. Kim ferişte böyle vü eyle-y-idi, Biri benden sormadı kim ne-y-idi
  2272. Bu sözidi ben didügüm kim tacı, Bir ferişte kodı kim iltem üçi
  2273. Bunlar anı ança görmiş çıkdılar, Kim benüm agzuma yüz taş dıkdılar
  2274. Ol ferişte dahı yire irmedin, Bunlar anı gördiler hîç durmadın
  2275. Çün yavu vardum ben ol ortada cüst, Tapuña geldüm kim ol da‘vâ dürüst
  2276. Ola kim ‘âlemde yalanlar niçe, Söylene kim togrıdan yavlak geçe
  2277. Yohsa ben tâcı koyan çün görmedüm, Ol ferişteyi vü vasfın virmedüm
  2278. Bu şar ehli nite gördiler anı, Kim söze komadılar ayruk beni
  2279. Bu hikâyetden halîfe şâd olur, Zevka düşer gussadan âzâd olur
  2280. Eydür imdi anı görenler kanı, Tâcı bu yaña getürenler kanı
  2281. Eydür uşbu dem katuña geleler, Eydeler anı ki togru bileler
  2282. Bu yañadan kamu şar halkı üşüp, Tâcuñ üstine vü da‘vîye düşüp
  2283. Geldiler hurrem halîfe katına, Kimi yayan kimi binmiş atına
  2284. Nâkaralar çalınur kavvâl-ıla, Deff ü nây u berbat u şeştâ bile
  2285. Mukriler tekbîr ü tehlîlât-ıla, Tâc ileyinde gelürler at-ıla
  2286. Tâcuñ ileyinçe hâfızlar okır, İlerü geleni çavuşlar dokır
  2287. Muhtesib ol tâcı almış başına, Cümle tahsîn eyleyü nakkâşına
  2288. Şahna vü kâdî gelürler ilerü, Şarlu dahı kamu gelürler girü
  2289. Çün halîfe kapusına irdiler, Kapusından tapusına girdiler
  2290. Muhtesib baş yire kodı kim senüñ, Bâki olsun câvidân cân u tenüñ
  2291. İşbu tâcı bir ferişte getürür, Kor yire şöyle ki şar halkı görür
  2292. Eydür âhir hîç kimesne gördi mi, Ol ferişteyi vü vasfın virdi mi
  2293. Biri eydür iy emîrü’l-mü’minîn, Rûşen insâfuñ-ıla rûy-ı zemîn
  2294. Niçe kim gök gerdişinden durmadı, Kimse andan yigferişte görmedi
  2295. Biri eydür kim kanadı dürr-idi, Zîra ol anı hakîkat gördidi
  2296. Biri eydür kanadı yeşil idi, Biri eydür koltugı kızıl idi
  2297. Birisi eydür ki boz-ıdı atı, Kızıl altun cümle anuñ âleti
  2298. Biri eydür inmedin iy nâmdâr, Dahı yire, gördüm anı âşikâr
  2299. Biri eydür ben işitdüm söyledi, Tâcı getürdügi şerhin eyledi
  2300. Eytdi bu tâcı cihânı yaradan, Yiri düşeyen felekler döriden
  2301. Viribidi kim halîfe başına, Ura meşgûl ola kendü işine
  2302. Bir halîfe şimdi ‘âlemde kanı, Kim aña tâc-ıla şâhinşeh anı
  2303. Pes halîfe bunlara ikrâm ider, Hôş dutar yavlak çok in‘âm ider
  2304. Kim, i vallah anda kim siz olasız, Hem bunuñ gibi kerâmet bulasız
  2305. Bahtlularsız ki aña nâgâh irdünüz, Ol feriştenüñ cemâlin gördüñüz
  2306. Tañrı viribidügi tâcı ‘ayân, Gördüñüz gözüñüz-ile bî-gümân
  2307. Halk çün hizmet kıluban gitdiler, Gör vezîr-ile halîfe n’itdiler
  2308. Pâdişâh eydür vezîre kim yalan, Ol yire irdi kim oldı bî-gümân
  2309. Gerçekin âhir kime söyleyelüm, Kangı birini yalan eyleyelüm
  2310. Biz dahı iş niteligin bilelüm, İlla bunlaruñ-ıla bir olalum
  2311. Dek duralum kimse fikrin kılmasun, Dınmayalum halk bu sırrı bilmesün
  2312. Yohsa benüm tâcumı kim sen koduñ, Eyle dut kim gökden inmişdür didüñ
  2313. Egriler togru işi nite yıkar, Tâcumı Tañrı viribimiş çıkar
  2314. Bâtılı her biri hakdan yig görür, Hîç ferişte görmedin vasfın virür
  2315. Yüzümüz biz dahı döndürmeyelüm, Şar uluların utandurmayalum
  2316. Bu yañadan ol tanuklar girdiler, Şehre vü dürlü haberler virdiler
  2317. Gulgula düşdi şara kim duruñuz, Pâdişâha kutlulayu varuñuz
  2318. Kim aña çün tahta binüp oturur, Tañrı’dan tâcı ferişte getürür
  2319. Key halîfedür kim anuñ bî-gümân, Tañrı tâcını viribir her zamân
  2320. Bu degül kim söz-ile irmiş-durur, Kamu şar halkı anı görmiş-durur
  2321. Kemter iş-ile kim işledi vezîr, Yalan iş gerçekden oldı dil-pezîr
  2322. Bir yalanı sınayuban sürdiler, Halk anı hôd girçege irürdiler
  2323. Kamu şar ol işe inanmış-ıdı, Ol yalanı bî-gümân sanmış-ıdı
  2324. Artugı halkuñ sözi bühtân-durur, Kim ne söylerler-ise yalan-durur
  2325. Ol tanuklar soñra çünkim bildiler, Kim yalan-ıdı vü ‘âciz kaldılar
  2326. Biri eydür dimedüm mi ben size, Kim ferişte ne görinmedi bize
  2327. Biri eydür ben idüm hôd men‘ iden, Sizi koyup kendü işüme giden
  2328. Biri eydür şükr ü minnet Tañrı’ya, Kim kimesne bulmadı bende riyâ
  2329. Biri eydür yok mıdur sizde temîz, Tañrı nite viribir tâc iy ‘azîz
  2330. Birisi eydür ferişte ine mi, Gökden ü yâ yire hergiz kona mı
  2331. Biri eydür her kime irdüm-ise, Şehr içinde vü kimi gördüm-ise
  2332. İşbu sözi togru sanmañ dir-idüm, İşbu yalana inanmañ dir-idüm
  2333. ‘Âkıbet ben didügüm oldı girü, Kim yalan söz nite vara ilerü
  2334. Biri eydür kamusın şol bir kişi, Yoldan iletdi vü düzdi bu işi
  2335. Yohsa ayruk kimse nesne dimedi, Şehdi koyup zehr-i kâtil yimedi
  2336. Biri eydür aş gibi kim yir-idüm, Ben bu ahvâli yalandur dir-idüm
  2337. Kamu şehr evvelde görmişler-idi, Anı vü vasfını virmişler-idi
  2338. Çün yalan oldı dükeli görmedük, Çıkdılar anı vü vasfın virmedük
  2339. İlerü bir görmeyen hôd yog-ıdı, Şarda vü gören kişiler çog-ıdı
  2340. Yalan olınçak gören bulınmadı, Kim tanuklık virdügi bilinmedi
  2341. Dükeli ilerü ikrâr itdiler, Sonucı kamusı inkâr itdiler
  2342. Gâh münkir geh muhibdür âdemî, Yok-durur bir dürlü hergiz bir demi
  2343. Niçe şâd olam kişi ikrârına, Çün irişürüz girü inkârına
  2344. Dîvi bir halk aldayıçı sanmazuz, Âdemînüñ sıdkına inanmazuz
  2345. Çünki baş kor yire vü eller öper, Buzaguyı Tañrı diyüben tapar
  2346. Çok kişiler ‘akla nâ-mahrem-durur, Zîra büt tapan dahı âdem-durur
  2347. Çok muhakkik yok ki şahsı añlaya, Yâ mubassır kim bu işi tañlaya
  2348. Bâri sen Gülşehri zikrinden işit, Mübtedîden kaç kim andan yigdür it
  2349. Kardaşuñdan mihrüñi götürmegil, Âdemî-zâd-ıla hîç oturmagıl
  2350. Degme nev‘üñ dünyada var bir işi, Âdemîden yavuzırak yok kişi
  2351. Yalanı halvâ gibi vardur yiyen, Mustafâ’dur dünyada gerçek diyen

    SU’ÂL KERDEN-İ SÂYİL EZ HÜDHÜD, DER BEYÂN-I ‘ÂRİF
  2352. Biri sorar kim bu ‘ârif kim-durur, Kim dükeli fitneden sâlim-durur
  2353. Yir mi içer mi uyur mı ol kişi, Pîşesi nite veyâ nedür işi
  2354. Kamu kavm içinde ‘ârif var mıdur, Yohsa bir bellü mu‘ayyen er midür
  2355. Yohsa evden çıkmayan vâkıf mıdur, Halk-ıla oturmayan ‘ârif midür
  2356. Bellü midür ilde yâ pinhân mıdur, Yâ bir ulu şeyh ü danışman mıdur
  2357. Degme işden dünyada âgeh midür, Bir gedâ mı yâ bir ulu şeh midür

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, SÂYİL-RÂ
  2358. Hüdhüd eydür ‘ârif oldur iy ‘azîz, Kim kılur ma‘kûlı mahsûsı temîz
  2359. Şehvete mâyil degül hayvân sıfat, ‘Akla uyar kim ola Sübhân sıfat
  2360. Lâ-mekânda fikr-ile cevlân kılur, Dükeli düşvârını âsân kılur
  2361. Dünyaya bir kadr u kıymet urmaya, Şaşı gibi biri iki görmeye
  2362. Degme zer-endûda zerdür dimeye, Hak’dan artuk nesne vardur dimeye
  2363. Kuds ilinde çok tasarruflar kıla, Fikr-ile vü key ta‘arrüfler kıla
  2364. Niçeme kim cânı nâsûtî ola, Fikri yiri mülk-i lâhûtî ola
  2365. Halk içinde ol becid fâş olmaya, Olur-ısa dahı evbâş olmaya
  2366. Öger iseñ göñli hoş olmaz aña, Söger iseñ hâtırı kalmaz saña
  2367. Ne kakır ne kendüzin halka urur, Ne ki görür-ise Tañrı’dan görür
  2368. Nesnesin ogurlar-ısañ dınmaya, Halk arasında becid öginmeye
  2369. Kimsenenüñ gaybetini itmeye, Kimsenüñ hem gaybetin işitmeye
  2370. Halk-ıla hergiz keleci kılmaya, Şarda ne olur ne olmaz bilmeye
  2371. Çün zarûret anı muztar eyleye, Günde ya biş söz ya on söz söyleye
  2372. Fikreti ‘ulvî yolında yöriye, Dünyada ol bu iş içün döriye
  2373. Anda Tañrı tâ‘atı zâtî ola, Âferîniş anuñ âlâtı ola
  2374. Ol erüñ gök çevresine çevrine, Anı hâkim bile kendü devrine
  2375. Ol dirilsün diyü bu halk işleye, Halkı soñra Hak aña bagışlaya
  2376. Anuñ-ıla her ki düşmanlık kıla, ‘Âkıbet ‘âlemde düşmân kem ola
  2377. Yitmiş iki millet-ile dizile, Kamu dürlü kavm yolını bile
  2378. Kamu anı kendülerden sanalar, Ne dir-ise kamusı inanalar
  2379. Yokaru oturana hürmet kıla, Aşaga oturana hidmet kıla
  2380. Ne kim ilerü gelür-ise yiye, Yiyiçek elhamdulillâhi diye
  2381. Turş u telh u şûr u şîrîn dimeye, Bir gıdâ olmaya kim ol yimeye
  2382. Yimemekden tab‘ını tîz itmeye, Çünki sıhhat buldı perhîz itmeye
  2383. Agu yir-ise aña şekker ola, Taşa el sunar-ısa gevher ola
  2384. Hak harâmı hîç aña yidürmeye, Bir yaramaz söz aña didürmeye
  2385. Az getürür-iseñ aña hôş gele, Çok virür-iseñ hemân şükrin kıla
  2386. Virdügüñ-içün seni medh itmeye, Virmeyinçek hem girü kadh itmeye
  2387. Pâdişâh olur-ısa ‘âdil ola, Yohsul olur-ısa sâhib-dil ola
  2388. Kimsenüñ ‘aybına hergiz gülmeye, Kaygusına kimsenüñ şâd olmaya
  2389. Kendüzine zerreçe kadr urmaya, Bir yavuz kişi cihânda görmeye
  2390. Kimi kim göre eyü kişi göre, Kendüden ayruga yavlak kadr ura
  2391. Hulkı zîbâ vü sözi tatlu ola, Bilişe vü yâda şefkatlu ola
  2392. Zühd ü takvâsı riyâyî olmaya, Halk arasında mürâyî olmaya
  2393. Halvet ü hengâme aña bir ola, Deyr içinde Ka‘be maksûdın bula
  2394. Hâtırında redd ü göñlinde kabûl, İkisi bir ola bu fazl ol fodûl
  2395. Virmeye andan ilerürek selâm, Aña bir yolda sataşan ve’s-selâm
  2396. Kizbe sözinde dilin bilemeye, Nesne hergiz kimseden dilemeye
  2397. Kimsenüñ nesnesine ilinmeye, Atasın öldürür-iseñ dınmaya
  2398. Kimsenüñ hâline olmaya hasûd, Kim hasûd iy hôca hergiz lâ-yesûd
  2399. Kimse-y-ile i‘tirâzı olmaya, Hak’dan artuk anı kimse bilmeye
  2400. Togru ala togru sata mâlını, Mâl-ıçun virmeye elden hâlını
  2401. Az üküş hergiz yalan söylemeye, Tañrı’nuñ halkına kibr eylemeye
  2402. ‘Ukbayı dünyâ-y-ıçun terk itmeye, İkisin Mevlâ-y-ıçun yoga saya
  2403. Bî-vefâ vü merdüm-âzâr olmaya, Hâdi‘ u nemmâm u gaddâr olmaya
  2404. Kimseden hergiz yüzin döndürmeye, Baş vire vü şahsı utandurmaya
  2405. Hâtırında kimseden kîn olmaya, ‘Âk u bî-sâmân u hôd-bîn olmaya
  2406. ‘Ahdi bekleye vü kavlın sımaya, Nâzbâz u kibr-ile yörimeye
  2407. Sûfi ibnü’l-vakt oldur iy refîk, İrte didügi degül şart-ı tarîk
  2408. Her niçe kim vakta irdi sûfiler, Vakt-ıla bir oldılar ol dem bular
  2409. Şâdılıkda şâd u gamda gussalu, Oldılar ol demde andan hisselü
  2410. Vaktı dönderimediler hâl-ıla, Düzdiler her vaktı bir ahvâl-ıla
  2411. İlla ‘ârifler ebu’l-vakt oldılar, Zîra her vakt iktizâsın kıldılar
  2412. Gussa vaktında bular şâd oldılar, Şâdılıkda kaygu birle toldılar
  2413. Vakt bunları mübeddel kılmadı, Sırların hîç âferîde bilmedi
  2414. Vaktı bunlar hâl-ıla dönderdiler, Niçe dilerler-ise gönderdiler
  2415. Bu-y-ısa ‘ârif ki biz şerh eyledük, Hâlini her menziletde söyledük
  2416. Bes buçuk ‘ârif cihânda yog-ımış, Şimdi bu da‘vâ kılanlar çog-ımış
  2417. Bunça dürlü hâsiyet kim sadladuk, Degmesin bir künyet-ile adladuk
  2418. Kimde kim var-ısa ol ‘ârif-durur, Kamu dürlü hâlete vâkıf-durur,
  2419. Kimde kim yog-ısa ol ‘ârif degül, Ay u günden zerrece vâkıf degül
  2420. Bu beyân kim hôş ‘ibârâtındadur, Bû Ali Sînâ işârâtındadur
  2421. ‘Ârife çün ol makâmât eyledi, Anda bu sözi bu ilde söyledi
  2422. Degme kişi bir tarîkı tañladı, ‘Ârifi Gülşehri yavlak añladı
  2423. Degme ‘ârif zâhid ü ‘âbid olur, Soñra ‘irfân ‘âlemine yol bulur
  2424. Vecd-ile çün Tanrı’ya olur velî, Olur işlerde eli Tañrı eli
  2425. Pâdişâhuñ hâsekisi ol olur, Hak’dan anuñ göñline yüz yol olur
  2426. Bir yavuz iş işler-ise ol kişi, Maslahatdan taşra olmaya işi
  2427. Kim çün anuñ bilmeginde olalar, Ol yavuzlıkda yüz eylük bulalar
  2428. Hızr keştî sıdugın sanma yavuz, Oglan öldürdügi işi görgil uz
  2429. Ol süvârî kıla bu sırrı beyân, Kim çıkardı kişi karnından ilan
  2430. Eydelüm bir dâsitân kim cânumuz, Tâze olsun dünyada îmânumuz

    DÂSİTÂN-I ÂN SÜVÂRÎ Kİ, MERDÎ-RÂ HUFTE DÎD Ü MÂRÎ, BE DEHEN FÜRÛ‘ REFTE VE, BÎDÂR KERDENEŞ
  2431. Tañrı adın añısaruz biz yene, Kim ta‘âlallah diyesiz siz yene
  2432. Bir iki hôş nükte söyleyiserüz, Bu beyânuñ şerhin eyleyiserüz
  2433. Her külef kim bu çemende bitmedi, Bülbül âvâzın henûz işitmedi
  2434. Dürr ü gevher kıymetin bilimedi, Müşk ü ‘anber kokusın alımadı
  2435. Görmedi bu sünbüli kim ekmişüz, Dirmedi bu cevheri kim dökmişüz
  2436. Bu murassa‘ sözleri añlamadı, San‘atına bakuban tañlamadı
  2437. Bize yavlak togru sözler elvirür, Yazuga egri okıyanlar girür
  2438. Bilen anuñ togrusını hôd bilür, Bilmeyene egri togru bir olur
  2439. Remz-ile bir dâsitân söyleyelüm, Mübtedîlere misâl eyleyelüm
  2440. Bir zamânda kim bahâr irmiş-idi, Lâle avcına güli dirmiş-idi
  2441. Geçer-iken bir süvârî bişeden, Degme bir yaña baka endîşeden
  2442. Bîşede yimiş agaçları üküş, Alma yavlak çok u dadı ança hôş
  2443. Gördi bir agaç dibinde kim bir er, Agzı açuk yatmış uyur bî-haber
  2444. Girüdurur bogazına bir yılan, Bu varınça karnına iner revân
  2445. Atlu anı uykudan tîz uyarur, Bir çomag-ıla anı birkaç urur
  2446. Kim dur işbu almanuñ çürügini, Ança yi kim alma sanasın beni
  2447. Yohsa ança depere seni uram, Kim ileyümde seni ölü görem
  2448. Korkudan ol almadan birez yidi, Şükr idüp elhamdülillâh diridi
  2449. Dartdı kılıç ol süvârî tîz yigil, Andan elhamd okıyup doydum digil
  2450. Yohsa Tañrı’yçun seni öldürürem, Kanuñ-ıla bîşeyi toldururam
  2451. Ança almalar çürüginden yidi, Kim bogazuma degin geldi didi
  2452. Atluya eydür senüñ dînüñ kanı, Dîn içinde resm ü âyinüñ kanı
  2453. Yir-isem saña ne assı olısar, Yimez-isem ne ziyânuñ olısar
  2454. Ben saña hergiz Müsülmân dimeyem, Saña ne kim ben yiyem yâ yimeyem
  2455. Yimiş üküş ben yidüm hem ol kadar, Kim baña yiter sen öl dirsin meger
  2456. Dünyada yüz dürlü dutdum ben işi, Görmedüm senden yavuzrak bir kişi
  2457. Var yoluña varduguñ işi bitür, Mihnetüñ miskînler üstinden götür
  2458. Yâ beni bir kezde öldür bileyim, Bu belâdan cân virüp kurtılayım
  2459. Ne günâh itdüm senüñ hakkuñda ben, Âdemî bunça yavuz ola ki sen
  2460. Atlu bakmaz hîç anuñ sögmegine, Hışmı artar depesin dögmegine
  2461. Kılıçıyla hamle ider urmaga, Ol kaçan zîrâ kim olmaz durmaga
  2462. Atlu ardına düşer anı kovar, Ol dahı kurtılmaga yavlak iver
  2463. Kaçar-iken nâgeh etegin basar, Sürçer añsuzda vü yidügin kusar
  2464. Kusdugı içinde görür bir ilan, Ayagına düşer atlunuñ revân
  2465. Eydür iy sen baña Hızr-ı rûzigâr, Kahr içinde lutfı eylemiş nisâr
  2466. Beni öldürmege iletmiş devân, Âb-ı hayvân içine atmış revân
  2467. Hızr-ı ‘âlem olmış u İlyâs-ı dehr, Lutfa irürmege kılmış baña kahr
  2468. Ol bogazuñ kim ilan indi ‘aceb, Nite kılmaduñ kesilmegin taleb
  2469. Ol karında kim ilan yatdı niçün, Deşni-y-ile deşmedüñ anı bugün
  2470. İlla dânâlar bu ‘ilmi bileler, Derdine lâyık devâsın kılalar
  2471. Sen eger bu hikmeti kosa-y-ıduñ, Beni uyarup baña dise-y-idüñ
  2472. Kim yılan var karnuñ içinde senüñ, Çâresin bilmeye-y-idüm hîç anuñ
  2473. Andan artuk kim bıçag-ıla meger, Yırta-y-ıdum karnumı ben bî-haber
  2474. Yâ ödüm sıda-y-ıdı ol korkuda, Kim yılan karnuma girdi uykuda
  2475. Ol yemişler ben kaçan yiye-y-idüm, Kim yiyüp girü kusam diye-y-idüm
  2476. İlla sen her derdüñ otın viresin, Degme zahmuñ merhemini urasın
  2477. Ez-kader renc-ile beni gör nite, ‘İlmüñ irürdi key üküş râhata
  2478. Ben seni düşman sanur-ıdum baña, Dôst-ımışsın kim fedâ cânum saña
  2479. Ben senüñ gibi hakîme irmedüm, Bir kişi senden eyürek görmedüm
  2480. Degme erde kaçan ola bu hüner, Hızr peygâmber saña dirler meger
  2481. Degme ulu bir yol üstinde tura, Kim bir azmışa yolını göstere
  2482. Yıllar agu içdi bir sâhib-nazar, Kim biz uş şimdi yirüz şehd ü şeker
  2483. Degme su üstinde bir köpri olur, Kim su almakdan biregü kurtılur
  2484. Olmaya her yolda iy yâr-ı safâ, Pîşvâsı görmezüñ illâ ‘asâ
  2485. Zahm ola kim aña merhem viresin, Zahm ola kim üstine dâg urasın
  2486. Dâg urasıñ zahma merhem urmagıl, Merhem urasuña hem dâg urmagıl
  2487. Ol ilan nefsüñ uyur gafletde sen, Ol süvârî Mustafâ-yı mü’temen
  2488. Mustafâ ögüdine girür-iseñ, Ne ki göstermiş-durur görür-iseñ
  2489. Az kadar renc-ile üküş râhata, İresin şöyle ki işitdün nite
  2490. Muhtesib olmaz-ısa kim hükm ide, Hânekâha sôfiler esrük gide
  2491. Hırka komaz seni fâsık olmaga, Yohsa göñlüñ fıskı ister kılmaga
  2492. Şâhdan korkar kişi ev basmaga, Yohsa her gün ister âdem asmaga
  2493. Pâdişâh komaz ki sen yol urasın, Yohsa yüz biñ âdemi öldüresin
  2494. Bunça yıldur kim bu şarda dururuz, Degme bir derdüñ devâsın virürüz
  2495. Bir kişi görüp bizi añlamadı, Ögüdümüz işidüp tañlamadı
  2496. İşiden bu sözleri key tañlaya, Şarda hôd kim var-ısa bizi añlaya
  2497. Kanda kim otura bir ehl-i temîz, Bize şar issi diyeler iy ‘azîz
  2498. Yüz daşı bircük bizüz şarda ‘ayân, Kalanı hâlüñdür ortada hemân
  2499. Şehr içinde gün gibi zâhir bizüz, Şol ki şar dirsin girü âhir bizüz
  2500. Sanma kim şarda kişiler çok-durur, Bizden artuk şarda kimse yok-durur
  2501. Şarlular çün bilmediler hâlümüz, Kim nite geçer bizüm ahvâlümüz
  2502. Gelüñüz bu şehri biz terk idelüm, Ma‘ni-y-ile degme şara gidelüm
  2503. Degme şar çün bizden iltür nâmesin, Bu şarı sen aç yagı dut kamusın
  2504. Adumuz çün yidi iklîmi dutar, Bir şar-ıla işümüz nite biter
  2505. Biz cihân erenlerindenüz bize, Bilmeyen bir şehr eri adın yaza
  2506. Degme kişi şarda bir mansıbda uz, İlla Gülşehrî biz olduk yaluñuz
  2507. Ayruk işleri bagışladuk size, Kim bu Gülşehrî adı yiter bize
  2508. Fâ‘ilâtün fâ‘ilâtün fâ‘ilât, Cehl zulmetdür ‘ilim âb-ı hayât

    SU’ÂL KERDEN-İ SÂYİL EZ HÜDHÜD, DER MA‘RİFET-İ ŞEYHÎ
  2509. Biri sorar kim kişi kim şeyh ola, Niçe verziş eyleye vü ne kıla
  2510. Cehl-ile şeyh olmaga yaraya mı, Yâ demür darak sakal daraya mı
  2511. Hırka geyen kişi midür şeyh olan, Yâ semâ‘ uran mıdur yolı bilen
  2512. Yâ mürîdi çok olan ulu mıdur, Kim mürîdi yog-ısa alu mıdur
  2513. Halk elin öpen kişi midür velî, Bu hafî hâli bize eyle celî

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, SÂYİL-RÂ
  2514. Hüdhüd eydür şeyh ol-durur kim ol, Halkı terk ide vü ilte Hakk’a yol
  2515. Olmaya bir ‘ilm kim anı bilmeye, Kimsene ‘âlemde anı bulmaya
  2516. Yohsa çün nâm u nişânı olmaya, Kadr u câh-ıçun mürebbî olmaya
  2517. Çün mürîdi ‘ilm-ile irşâd ide, Halkı bir hôş hulk-ıla münkâd ide
  2518. Nâmdâr-ise cihân şeyhi ola, Haşra degin adı ‘âlemde kala
  2519. Yaluñuz bir şarda şeyh olmaya ol, Yidi ‘iklîmüñ erine süre yol
  2520. ‘Âlim-ise dahı tasnîf itmeye, Kimse anuñ sözlerin işitmeye
  2521. Bir şaruñ ya bir köyüñ şeyhi ola, Bellüldür kim ilde şarda ne kıla
  2522. Hırkasına vü mürîdine tufeyl, Ola vü bir ululıga kıla meyl
  2523. Köşede oturıçak ulu ola, Köşesinden çıkıçak alu ola
  2524. Zîra ol ayruklar-ıla uludur, Yaluñuzla kiçi vü key aludur
  2525. Niçe kim perhîz ider sıhhat bulur, Çünki perhîzin kodı sayru olur
  2526. Mis-durur kim altun anı ışıdur, Yoksa ol hôd dünyada ne kişidür
  2527. Dâyire şeyhi güneş gibi olur, Şar u köy şeyhin soran yüz biñ bulur
  2528. Ol degüldür şeyh kim ulu ola, Tolp-ıla vü yaluñuz alu ola
  2529. Şeyh oldur kim cihânda şeyh ola, Yohsa bir şar şeyhi ne işe gele
  2530. Bâyezîd’e şeyh dir-iseñ revâ, Yohsa ayruk şeyhi ko kim yil kova
  2531. Öldi yüz biñ şeyh oldı bir kadîd, Hîç cihândan gitmedi ol Bayezîd
  2532. Şeyh ‘Attâr u Senâ’î’ye digil, Sözlerin şehd ü şeker gibi yigil
  2533. Kamular fânî vü oldılar ‘adem, Ol Senâ’î bâkî vü ‘Attâr hem
  2534. Şeyh Mevlânâ Celâlüddîn-durur, Kim cihânda ber ‘aliyyün-‘ayn-durur
  2535. Görmedük bir kişi ki ölüp yitmedi, Ol Celâlüddîn cihândan gitmedi
  2536. Yohsa degme şarda bunça şeyh ola, Kankısı defterde sagışa gele
  2537. Defter ikidür cihânda iy ‘azîz, Kim erenler anda bulurlar temîz
  2538. Birisi köy defteri şar defteri, Kim bilürüz şarda vü köyde eri
  2539. Biri gök altı cihânuñ defteri, Kim belürdür kamu ‘âlemde eri
  2540. Degme kişi adını bu deftere, Yazamaz kim beñzeye degme ere
  2541. Dâyire erenleri ayruk-durur, Yohsa şarda köyde hôd er çok-durur
  2542. ‘Âlemüñ şeyhini sen görme alu, Her mahalle şeyhini sanma ulu
  2543. İlla sen çün bir mahalle erisin, Hem mahalle şeyhlerinüñ yârisin
  2544. Uça her bir murg u hem bir murg-ıla, Uçmaya sîmurg çün sîmurg-ıla
  2545. ‘Âlemüñ erenleri sîmurg olur, Yuvasında her bir er bir murg olur
  2546. Degme murguñ nisbeti sîmurga yok, Yoksa her bir yuvada bir murg çok
  2547. Dünyada güneş-durur sîmurg adı, Zerredür her yuvada bir murg adı
  2548. Şehr şeyhi dûn u yâ dehrî-durur, Şimdi ‘âlem şeyhi Gülşehrî-durur
  2549. Adı bu da‘vîlere hâkim ola, Kim bu şeyh olmaz-ısa yâ kim ola
  2550. Burar-ısa berbatuñ biraz kılın, Hüdhüd andan ögrene kuşlar dilin
  2551. Işıda bu gökde yavlak ılduzı, Ol cihângîr olan erenler sözi

    DÂSTÂN-I ŞEŞ MERD-İ CİHÂNGÎR, BE-ŞEŞ KİTÂB-I FÂHİR Kİ GÜLŞEHRÎ, HEFTÜM-İ ÎŞÂNEST
  2552. Tañrı adın çün kim añduñ iy ‘azîz, Hem Nebî’nüñ na‘tını kılduñ temîz
  2553. Bir şaruñ kavmında bir mîr oldugın, İşid erenler cihân-gîr oldugın
  2554. Dahı Gülşehrî degül-iken adum, Görmedin ol ad-ıla ilde dadum
  2555. Şeyh falân dirler-idi baña dakı, Nitekim şeyh dirler uş saña dakı
  2556. Kendü şehrümde bir ercügez-idüm, Bir kaçıyla hem-dem ü hem-râz idüm
  2557. Şöhrete adum meded kılmaz-ıdı, Bir yire üşen beni bilmez-idi
  2558. Ne kitâbum var-ıdı vü ne adum, Kim ola şehd ü şeker gibi dadum
  2559. Zâr u hayrân gün uzun gezer-idüm, Şeyh gibi bir zâviye düzer-idüm
  2560. Bu dükânda kendü rızkum yir-iken, Bu mürîd ü ol muhibdür dir-iken
  2561. İlde bî-nâm u nişân gezer-iken, Şarda birkaç kardaşı düzer-iken
  2562. Nâgehân çıkdum cihânuñ tagına, Girdüm ol taguñ bir ulu bâgına
  2563. Bâguñ ortasında bir çeşme revân, Kim suyın içen diriler câvidân
  2564. Altı er ol çeşme yöresinde mest, Otururlar nîst eyvânında hest
  2565. ‘İzzet-ile anlara virdüm selâm, Eylediler kamusı baña kıyâm
  2566. Hôş selâm virdüm bulara bî-‘itâb, Kim hatâdan añlana baña savâb
  2567. Çün selâm virdüm ben ol erenlere, Kim fidâ olsun tenüm siz cânlara
  2568. Çün selâmumuñ cevâbın virdiler, Girü ‘irfân ‘âlemine girdiler
  2569. Birisi eydür ol altıdan baña, Ne kişisin ilde kim dirler saña
  2570. Eytdüm aña bir ulu şeyh olmışam, Şehre kim ol şehre küllî dolmışam
  2571. Çok mürîdüm vardur ol ilde benüm, Şeyhlıg-ıla hôş geçer cânum tenüm
  2572. Eyle ulu kişiyem ben bî-sudâ‘, Kim evümde her gice olur semâ‘
  2573. Bulmadum ayruksı adıyla temîz, İşbuyam ben kim işitdüñ iy ‘azîz
  2574. Çok kişi baş kor baña i‘zâz-ıla, Çoklar elümi öperler nâz-ıla
  2575. Ol baña soran ki bir mest er idi, Ne hüner dir-iseñ anda var-idi
  2576. Çün görür kim söz söze hîç olmadı, Ol bu ta‘rîf-ile beni bilmedi
  2577. Eydür iy âzâde-dil delü misin, Böyle cânsuz dünyada ölü misin
  2578. İşbu altı er cihânı dutdılar, Ad u söz-ile oyını utdılar
  2579. Şol Senâyî işbu Mevlânâ-durur, Şol Nizâmî’dür ki key dânâ-durur
  2580. Şol-durur ‘Attâr işbudur Veled, Kim didiler dâsitânlar bî-‘aded
  2581. Altı er altı kitâb-ıla bile, ‘Âlemi dutduk mu‘ayyen ad-ıla
  2582. Çün İlâh-nâme Senâyî’den gele, Mesnevî Mevlânâ’nuñ suhfı ola
  2583. Çün Nizâmî her sözi hôş söyledi, Mahzenü’l-Esrâr’ı zîbâ söyledi
  2584. Çün Musîbet-nâme Attâr irüre, Mantıku’t-tayr’ı aña yâr irüre
  2585. Hem Veled bir mesnevî hûb eyledi, Degme sözüñ sırrın anda söyledi
  2586. Her birinüñ bir kitâbı nâmı var, Var u aña lâyık adı şâhvâr
  2587. Ben ki saña söyledüm Sa‘dî benem, Kim Gülistân-nâme’de key rûşenem
  2588. Altı sultân ‘âlemüñ serverleri, Dünya deñizlerinüñ gevherleri
  2589. Bir şar ulularına bunlar güler, ‘Âlemüñ uluları olur bular
  2590. Çün er adı vü kitâbınuñ adı, Rûşen oldı geldi duzınuñ dadı
  2591. Yohsa çün er dünyada adsuz ola, Tuzı kaçan gele çün datsuz ola
  2592. Sen delü çomak direr gibi hemân, Dirşürürsin çok mürîdler iy fulân
  2593. Niçe şeyhlık gussasın yiye canuñ, Başuña yıkılsun ol zavyeñ senüñ
  2594. Şarda şeyh-iseñ yene dur şehre git, Var girü şarlularuña şeyhlık it
  2595. Bir şar uluları diyeler size, Dâyire serverleri dirler bize
  2596. İster-iseñ kim cihânı dutasın, Şehr ulularından oynı utasın
  2597. Saña bir dîvân gerek iy nâmdâr, Kim kala senden cihânda yâdigâr
  2598. Kim sen anda ‘ilmüñi harc idesin, Degme yirde aduñı derc idesin
  2599. Yohsa var bir şarda bir şeyhçugaz ol, Bir iki yıl diril andan soñra öl
  2600. Yavuvar bir haftada kim dünyada, Kalmasun nâm u nişânuñ iy gedâ
  2601. İşbu çeşme çeşme-i hayvân-durur, Bundan içen ‘ömri câvîdân-durur
  2602. Âb-ı hayvân adı sözdür dünyada, Sözsüz adsuz bellüdür kim er n’ide
  2603. ‘İlmi ta‘rîf eyle te’lîfüñ-ile, Diri kal ‘âlemde tasnîfüñ-ile
  2604. İşbu altı er kim adlular-durur, Dâyire serverleri bunlar-durur
  2605. Bunlaruñ esrâr dimek-durur işi, Sözsüz adsuz bunlara irmez kişi
  2606. Çün senüñ nâm u nişânuñ yok-durur, Şöhretüñ az u mürîdüñ çok-durur
  2607. Sanma kim sen bunlara yâr olasın, Dur git olmaya kim agyâr olasın
  2608. Çün bilimedüñ cihân dutmaga yol, Bâri var şehrüñde bir şeyhçugaz ol
  2609. İşbu biz altı ki pinhân olmaduk, Dünyada yidincimüzi bulmaduk
  2610. Kim kitâb u ad-ıla gelür-ise, Ol revâ yidincimüz olur-ısa
  2611. Çün ben işitdüm bulardan bu sözi, Hem görindi baña ol sözüñ yüzi
  2612. Kim cihângîr olan er ayruk-durur, Yohsa her şarda erenler çok-durur
  2613. Er kim âsârı cihânda kalmadı, Yâ kitâbı birle şöhret bulmadı
  2614. Varlıgıyla yoklıgı yeksân-durur, Çün bilinmedi ki ne hayvân-durur
  2615. Kendüzümi çok melâmet eyledüm, Kim niçün bî-hûde sözler söyledüm
  2616. Eytdüm âhir durayım bir gideyim, Çün ne adum var ne sözüm n’ideyim
  2617. Gitdüm anlaruñ katından aglayu, Cânum içi gayret odından tolu
  2618. Yiyesinden kesilüp yörür-iken, Gussadan cânum tenüm erir-iken
  2619. Bir velî bir yolda sataşdı baña, Sordı kim âhir ne hâl oldı saña
  2620. Kim seni bir kaygusuz göremezem, Saña bir gün şâdumân iremezem
  2621. Altun akçañ mı yavu vardı ‘aceb, Yâ nedür bu kayguya âhir sebeb
  2622. Eytdüm altı er kitâb eylediler, Dil-firîb ol ad-ıla söylediler
  2623. Ben bir ad bulımazam kim baglayam, Kendüme vü halk göñlin taglayam
  2624. Eydür âhir sen söz eydürsin eyü, Neye sözsüzler gibi yirsin kayu
  2625. Eytdüm adum yok ki sözde getürem, Nite adlular gibi şâd oturam
  2626. Ol velî eydür ki Gülşehrî adın, Var getür sözde vü vir sözüñ dadın
  2627. Bir Felek-nâme dahı eyle kitâb, Var sen ol yidinçileri bî-hicâb
  2628. Ben bu Gülşehrî adın çün bagladum, Kendüzüme vü göñüller tagladum
  2629. Hem Felek-nâme dahı hûb eyledüm, Bu iki ad-ıla zîbâ söyledüm
  2630. Çün kitâb-ıla adum oldı tamâm, Vardum ol altı ere virdüm selâm
  2631. Eytdüm âhir ne kişilersiz ‘aceb, İşbu mevzi‘de ne eylersiz taleb
  2632. Birisi eydür Senâyî benvenin, Kim İlâh-nâme’de key rûşenvenin
  2633. Biri Mevlânâ benem dir iy ‘azîz, Mesnevî benüm kitâbumdur temîz
  2634. Birisi eydür Nizâmî’dür adum, Mahzenü’l-esrâr-ıla girmiş dadum
  2635. Birisi eydür benem ‘Attâr uş, Mantıku’t-tayr’um elümde hûb u hôş
  2636. Birisi Sa‘dî benem dir iy harîf, Kim Gülistân-nâme eyledüm latîf
  2637. Birisi eydür Veled dirler baña, Mesnevî’m irmiş ola âhir saña
  2638. Çün bular şerh itdiler adlu adın, Degmesi ögdi kitâbınuñ dadın
  2639. Cilve kıldum ben dahı bir gül gibi, Söze girdüm kumrı vü bülbül gibi
  2640. Kim kuluñuz adı Gülşehrî-durur, Hem şeker bâcı degül behrî-durur
  2641. Hem Felek-nâme kitâbum adıdur, Kim şeker gibi tuzınuñ dadıdur
  2642. Biliş adsuz çün ki sizden yâd-durur, Hem bu iki ad dahı hûb ad-durur
  2643. Bu iki ad gerçi bellürek degül, Sizüñ aduñuzdan alurak degül
  2644. Bir kızıl addur cihânda gül gibi, Söz diyen ol ad-ıla bülbül gibi
  2645. Bu iki ad-ıla ger kılsam taleb, Olıbilem mi yidinçiñüz ‘aceb
  2646. Ben ki bu adlar-ıla buldum temîz, Dâyire ehli olam mı iy ‘azîz
  2647. Çün cihânda sözlerüm ola devân, Dünyada adum kala mı câvidân
  2648. Bu iki ad-ıla bir ‘âlem eri, Olıbilem mi diye bir dem arı
  2649. Çünki Gülşehrî adın işitdiler, Hem Felek-nâme adın fikr itdiler
  2650. Eytdiler el-hak bu iki ad eyü, Ad-durur kim yok-durur saña kayu
  2651. Tatlulık gibi cihânda dad mı var, Dünyada Gülşehri gibi ad mı var
  2652. Yâ Felek-nâme gibi ad kanda var, Ol hünerden kim kişinüñ tende var
  2653. İşbu yoldan gel bize sen sâki ol, Dünyada bu adlar-ıla bâki ol
  2654. Hızr gibi ister-iseñ bâkılık, Âb-ı hayvândan bize kıl sâkılık
  2655. İşbu biz altıya bî-hırs u hevâ, Sen yidinçi olur-ısañ key revâ
  2656. Degmesi ol çeşmeden çün kandılar, Bir kadeh gej geldi baña sundılar
  2657. Bunlar altı er-durur günden ‘ayân, Şimdi yidinçileri benven hemân
  2658. Şimdi ol altı ere sâkî benem, Kim ad-ıla dünyada bâkî benem
  2659. Bunlaruñ altı kitâbı var ‘ayân, Bu Felek-nâme yidinçidür hemân
  2660. Ol kim ister kim sekizinçi ola, Olıbiliçek hôd ortaya gele
  2661. Dek biregü bellü gelsün nâmdâr, Yohsa ol olsun yidinçi nâme-dâr
  2662. Ben sekizinçilige dahı olam, Râzı vü rızkumı ‘âlemde bulam
  2663. İlla gelen ‘âmî adıyla gelür, Anuñ-ıçun kendüzin yavu kılur
  2664. Zeyd ü Bekr ü ‘Amr çok var dünyada, Bellü ad-ıla gerek er dünyada
  2665. ‘Âm adınuñ olmaya hergiz dadı, Hâs ad ister-ise Gülşehrî adı
  2666. Bu tefâhür dünyada bulur kabûl, Yohsa ol ‘âlemde bu kamu degül
  2667. Ad u söz ü sâz dünyâda olur, Âhiretde key ‘amel kıymet bulur
  2668. Ad-ıla da‘vî kılanlarda mesel, Oldı bu destân u buldı bu mahal
  2669. Yohsa hâle iren er adı n’ider, Adı ko kendüzüñ aradan gider
  2670. Ad cihân fahrı-y-ıçun işe gelür, Kim cihânda ad-ıla ‘izzet bulur
  2671. Bizde oldı bu cihân fahrı tamâm, Ol cihânı Tañrı bile ve’s-selâm
  2672. Ol arada kim virile söz dadı, Nâdire ad oldı Gülşehrî adı
  2673. Söyler-ise böyle kuşlar dilini, Hüdhüd üze kopuzınuñ kılını
  2674. Biz perestâruz Ganî perverdigâr, Biz günehkâruz Gafûr âmruzkâr
  2675. Rahmeti bî-hadd u ihsânı delim, Mülketi câvid ü fermânı kadîm

    SU’ÂL KERDEN-İ SÂYİL EZ, HÜDHÜD DER ÂDÂB-I TARÎK, VE FÜTÜVVET-DÂRÎ
  2676. Biri sorar kim fütüvvet ne-durur, Bu ahîlerüñ işi nite-durur
  2677. Ne kıla kim er fütüvvet-dâr ola, N’eyleye ol yolda berhurdâr ola
  2678. Şartı var mı sofradan artuk dakı, Bize bir bâtıldan añlatgıl hakı
  2679. Biri birin dilememek var mıdur, Yâ ahîlık ceng ü şûr u şer midür
  2680. Biribiri perdesin yırtan ‘aceb, Kıla mı hergiz ahîlıgı taleb

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, ÂN SÂ’İL-RÂ NÎZ
  2681. Hüdhüd eydür kim fütüvvet var-ısa, Yâ tapu kılmakda sâdık er-ise
  2682. Anda üç nesne gerek açuk ola, Üç dahı baglu gerekdür bu yola
  2683. Alnı açuk gerek evvel kişiye, Kim güneş gibi cihânda ışıya
  2684. Sofra bagı dahı hem açuk gerek, Ol kadar kim var degül hem çok gerek
  2685. Kapu dahı açuk olıçak tamâm, Olur ol üç açuk anda ve’s-selâm
  2686. Dili gaybetden anuñ baglu gerek, Sözi şîrîn ü aşı yaglu gerek
  2687. Gözi hem baglu gerek kim görmeye, Kimsenüñ ‘aybına ta‘na urmaya
  2688. Baglulardan biri ilersügidür, Kim ol altıdan kamudan yigidür
  2689. Kimde kim bu altı hâsiyyet ola, Yavlak ol er lâyık ola bu yola
  2690. Kimde kim yokdur bu altı hâsiyet, Renci kamu yile gide ‘âkıbet
  2691. Kim zinâdan gaybet eylemek dakı, Ulurakdur erde bir Tañrı hakı
  2692. Bir ahî göster kim ol gaybet dimez, Halk etini bal u yag gibi yimez
  2693. Kocalardan bir söz işit iy yigit, Gaybet iden kişiden yigrekdür it
  2694. Terbiye savm u salât erkânını, Vâcibînüñ farz u istihsânını
  2695. Dükelin gerek ahîdan örgene, Kim şerî‘atsuz ‘amelden yigrene
  2696. Âhı katında bir âyîne ola, Şeyhi katında hemân saykal bula
  2697. Ne edeb var-ısa âhî göstere, Aña vü şeyhi safâsın artura
  2698. Lokmasını sofrada niçe yiye, Niçe otura vü dura vü diye
  2699. Niçe yöriye vü baka vü selâm, Niçe vire ala halka ve’s-selâm
  2700. Ne edeb kim var ol yolda ola, Dükelin astânede hâsıl kıla
  2701. Anda çün hâsıl kıla ‘ilm ü ‘amel, Gele şeyhüñ tapusına bî-dagal
  2702. Âyine çün kim tamâm olmış ola, Bir safâsı yaluñuz kalmış ola
  2703. Bu kabûla her kim ol makbûl ola, Ol safâya bir zamân meşgûl ola
  2704. Çün ma‘âdinden nebâta irişe, Kim biraz berg ü sebâta irişe
  2705. Cism nâmından geçüp hayvân ola, Çünki hayvândan geçe insân ola
  2706. ‘Âkıbet devrânı seyr-ile felek, Eyleye ol âdemiyi bir melek
  2707. Çün melekden dahı geçe bî-riyâ, Âhı tapusından ire Tañrı’ya
  2708. Çün ahî bu didügümi bilmedi, Sorar-ısañ biñde birin kılmadı
  2709. Terbiye hôd bunı kanda biliser, Yâ bunuñ yüz biñde birin kılısar
  2710. Çün ahî câhil ola vü bî-amân, Terbiye hem cehl örgene hemân
  2711. Çün ahî bilmedük ola bu yolı, Terbiye kanda biliser iy ulu
  2712. Bir ahîya irmedük bu çavda cüst, Kim okıdı kulhuvallâhi dürüst
  2713. Çün bu aña ol buña yavuz sana, İkisinüñ kavlına kim inana
  2714. Biribirin çün ahîlar ögeler, Müdde‘îlerüñ depesin dögeler
  2715. Çün ulular biribirin sıyalar, Kiçileri ne yola okıyalar
  2716. Biñ ahî terk itdi başın bu yola, Gelmedi bir terbiye hôd hâsıla
  2717. Degme kişi oldugı-y-ıçun ahî, Oynayacak oldı âhîlık dahı
  2718. Kuş diline çün Süleymânlık kıla, Derdüñe Gülşehri dermânlık kıla
  2719. Hikmet-ile hırs boynını dokı, Bişr-ile Yemliha destânın okı

    BÜŞR-NÂME-İ HÔCA, GÜLŞEHRİ
  2720. Başlayalum söze bismillâh-ıla, Bir niyâz eyleyelüm Allâh-ıla
  2721. Üstümüzde Hakk’ı hâzır görelüm, Mustafâ cem‘iyyetine irelüm
  2722. Niçe def ü nây-ıla iñleyelüm, Âyet ü ahbâr ünin diñleyelüm
  2723. Ol kim andan yig kişi söz dimedi, Kısmetinden taşra nesne yimedi
  2724. Gayb rızkı dilfirîb ü hôş olur, Zehri virürler-ise kim nûş olur
  2725. ‘İlm-ile her bir sözi söyleyelüm, ‘Akl-ıla her ‘ilmi şerh eyleyelüm
  2726. Bülbüli bostâna irişdürelüm, Tûtiyi destâna irişdürelüm
  2727. Bir yay alam ma ‘ni okın atmaga, Bir dükân kuram cevâhir satmaga
  2728. İnçülerden dür-feşânlık idelüm, Dürlere güher-feşânlık idelüm
  2729. Eyle ter söyleyelüm bu sünbüli, Kim okıyan kişinüñ bitsün dili
  2730. Bu meselde bir hikâyet bulmışuz, Dürr-ile nazmın murassa kılmışuz
  2731. Kim felek devrânını ider-iken, Degme ılduz burcına gider-iken
  2732. Var-ıdı Hemyân şarında bir ulu, Adı Büşr ü içi ‘ilm ile tolu
  2733. Dünyadan göñlini götürmiş-idi, Dünyeligüñ terkini urmış-idi
  2734. Bir mücerred yigid-idi pâk-bâz, Gün uzun oruç dün dölpi namâz
  2735. Tañla dükkânçugını kurar-ıdı, İşler-idi vü işi sürer-idi
  2736. Yarısın kazandugınuñ yir-idi, Yarısın yohsula virem dir-idi
  2737. Bir gün işi ‘azmini kılur-idi, Yolda bir ‘avrat meger gelür-idi
  2738. Yil yüzinden çârın açdı añsuzın, Büşr gördi ‘avratuñ nâgeh yüzin
  2739. Çünki düşdi gözi ‘avrat gözine, ‘Âşık oldı Büşr ‘avrat yüzine
  2740. Yüzi hûb u tal‘atı pür nûr-ıdı, Âdemî dime aña kim hûr-ıdı
  2741. Tonı hôş u kendüzi key bay-ıdı, Ne adem dirsin aña kim ay-ıdı
  2742. Geçdi ‘avrat Büşr göñlin taglayu, Büşr kaldı göñlin aña baglayu
  2743. Bir nazarda eyle oldı ‘âşıkı, Kim temîz itmedi bâtıldan hakı
  2744. Eydür ardınça eger varmaz-ısam, Evi kanda kendü kim görmez-isem
  2745. ‘Işkı beni bî-gümân öldüriser, Dükeli halkı baña güldüriser
  2746. Döndi kim ol ‘avrat ardınça vara, Kendü kim yâhut evi kanda sora
  2747. Girü kendü kendüye eydür sakın, Olmaya kim ölümüñ geldi yakın
  2748. Şimdiye degin harâma bakmaduñ, Göñlüñi şehvet odına yakmaduñ
  2749. Şimdi bir ‘avrat peyinçe varduguñ, Yolda yâd ‘avrat yüzini gördügüñ
  2750. Erlik içinde revâ kaçan ola, ‘Avrata ‘avratdan alular kala
  2751. Erlik içinde revâ kaçan ola, ‘Avrata ‘avratdan alular kala
  2752. Çok ere kılmış-durur ‘avrat cefâ, ‘Avratından bulmadı bir er vefâ
  2753. Sol yañadın aldı ‘avrat varlıgı, Solda kaçan bula kimse saglıgı
  2754. ‘Avratuñ sevdügine aldanmagıl, ‘İşvesi yalan-durur inanmagıl
  2755. Bir işi işle dir-iseñ taşlaya, İşleme didügüñ işi işleye
  2756. Bir iki gün kim senüñ ‘ışkuñ kova, Soñra osana vü ayrugı seve
  2757. Atda vü ‘avratda vü kılıçda er, Bulmadı hergiz vefâ iy nâmver
  2758. Hem olur ‘avratda dahı çok eyü, Yok halâlını alanlara kayu
  2759. Çün halâlum degül ol ‘avrat benüm, Olmasun hîç anuñ ardınça yönüm
  2760. Döneyim kendü işüme gideyim, Çün halâl olmaya baña n’ideyim
  2761. Bu oyunda nefsümi ben utayım, ‘Işkumı göñlüm içinde dutayım
  2762. Varayın Beytü’l-makdis’den yaña, Göreyim ne ilerü gelür baña
  2763. Döndi kim Beytü’l-makdis şehrine, Vara vü sabr ide ‘ışkuñ kahrına
  2764. Vardı Kuds’e vü Halîl’e şevk-ıla, Kıldı tâ‘at degme yirde zevk-ıla
  2765. Döndi girü şehrine varmaklıga, ‘Işkına sabr eyleyüp durmaklıga
  2766. Yolda nâgeh ogradı bir kırgıla, Tahta remliyle kitâbı çok bile
  2767. Büşr aña virdi selâm i‘zâz-ıla, Ol selâmın aldı yüz biñ nâz-ıla
  2768. Yoldaş oldılar giderler hôş yola, Büşr bakar kırgıla kim ne kıla
  2769. Kırgıl eydür Büşr’e kim aduñ nedür, Niçe duzuñ var u yâ daduñ nedür
  2770. Eydür adum Büşr-i miskîndür benüm, Şimdi Hemyân şehrine-durur yönüm
  2771. Kırgıl eydür garra olma sözüñe, Dahı miskîn dimegil kendüzüñe
  2772. Meskenet yolı ‘azîm ulu-durur, Saña miskîn ad koyan delü-durur
  2773. Çün Nebî kendüye miskînem didi, Kangı câhil saña miskîn ad kodı
  2774. Büşr eydür eylese Tañrı hakı, Kendüzüme dimeyem miskîn dakı
  2775. Çün yazukdur neye miskîn urayım, Kendü adum u yazuga gireyim
  2776. Ulular yolda anuñ-ıçun dura, Kim kiçilere yolını göstere
  2777. Ben neyem kim adumı eydem size, Sizüñ aduñuz nedür eydüñ bize
  2778. Kırgıl eydür ne diyem adum saña, Feylesôf Yemlihâ dirler baña
  2779. Kamu ‘ilm içinde fikret kıluram, Fıkh-ıla tefsîri yavlak bilürem
  2780. Çün tabî‘îden riyâzîye gelem, Hikmet ü tıbb u nücûmı key bilem
  2781. Çünki mantıkdan mecestîye düşem, Bû Alî Sînâ ‘ulûmından hoşam
  2782. Nahv içinde kimse bençe olmaya, Sarfı dahı bençileyin bilmeye
  2783. Hendese şeklin tamâmet bilürem, İklidis ‘ilminde da‘vî kıluram
  2784. Reml-ile dünyada ne olasını, Bilürem benden soran kişi kanı
  2785. Ne ki yüz yıldan ilerü olısar, Kamusı baña ‘ayândur ser-be-ser
  2786. Bir nefes ‘ilmümde ġâfil olmayam, Ne ola ‘âlemde kim ben bilmeyem
  2787. Sen ne lâyıksın baña yoldaşlıga, Hîç ayak da‘vî kıla mı başlıga
  2788. Ben dahı Hemyân şarından oluram, Anuñ-ıçun saña hürmet kıluram
  2789. Yohsa yolda yüz kişi bile gider, Bellüdür kim her birisi ne güder
  2790. Büşr eydür bî-edeblik iderem, Kim bu yolda senüñ-ile giderem
  2791. İlla hem bir tapuçı gerek saña, Kutlu olsun ol tapuçılık baña
  2792. Şarda dahı ben kaçan sensüz olam, Yâ seni yavu kılup kimi bulam
  2793. Şükr ü minnet ol İlâh-ı ekbere, Kim beni irürdi bir ulu ere
  2794. Gider-iken ol tuman bu nûr-ıla, Çıkdı bir ulu bulut yagmur-ıla
  2795. Yemlihâ eydür bilür-iseñ eyit, Kim nedür yagmur u yâ nedür bulut
  2796. Büşr eydür Tañrı hükminden ola, Yohsa ayruk ne-y-idügin kim bile
  2797. Yemlihâ eydür bu câhiller sözin, Söyleme bunda vü sözler duzsuzın
  2798. Bu buhâr u toz u dütün kim agar, Yokaru yagmur olur yire yagar
  2799. Bu bulutlar kim behem peyvestedür, Her birisi bir buhâra bestedür
  2800. Sen bu tafsîli kaçan añlayasın, Yâ bu sözi işidüp tañlayasın
  2801. Nâgehân gök gürledi Büşr’e sorar, Kim bu gürlemek nedendür vir habar
  2802. Büşr eydür Tañrı hükminden ırak, Olmaya beni gerekse oda yak
  2803. Yemlihâ eydür ko bunlar sözini, Kim göresin sözlerümüñ yüzini
  2804. Çün bulıtlar birbirine sürtişür, Ra‘d olur sen bu sebakları bişür
  2805. Ne bile nâdân sözüñ hikmetlerin, Hikmetüñ dânâ bile kıymetlerin
  2806. Bir zamândan çıkdı bir kavs-i kuzah, Yemlihâ'nuñ göñline düşdi ferâh
  2807. Büşr'e eydür şimdi fikret kılasın, Ne durur kavs-i kuzah key bilesin
  2808. Büşr eydür gök yüzinde bu nişân, Tañrı'nuñ hükminden olur her zamân
  2809. Yemlihâ eydür eyü-durur yoma, Sen bu dânâlar sözin elden koma
  2810. ‘İlm ile söyler-isem tañlayasın, Ne diyeyim saña kim añlayasın
  2811. Yeşil ot saru kızıl gül ‘aksi hôş, Çün urur buluda uş böyle kim uş
  2812. Andan alur hey'etin kavs-i kuzah, Kim işitdiyse bu kavlı kıldı sah
  2813. İçse yigdür zehr-i kâtil câm-ıla, Şekkeri halva yapınca ‘âm-ıla
  2814. Gice oldı irdiler bir menzile, Hôş ay aydın u oturdılar bile
  2815. Büşr’e eydür Yemlihâ kim iy hoca, Kangı ılduz gicesidür bu gice
  2816. Büşr eydür Tañrı bile bu düni, Kim nenüñdür yohsa kim bile anı
  2817. Yemlihâ eydür meger sen bilmedüñ, Kim benüm gibi hünermend olmaduñ,
  2818. Güneşüñdür bu peşenbe gicesi, Eydür âdîne düninüñ h˘ôcası
  2819. Çünki şenbe dünini Merrih ala, Girüki dünin ‘Utarid hod bile
  2820. Müşterî’ye vir düşenbe dünini, Zühre seşenbih düninüñ hatunı
  2821. Çârşenbih gicesin aldı Zuhal, Müşkil uş böyle olur uşbunda hall
  2822. Bu göküñ ben biliş eyledüm yadın, Sen dahı şimdi işidürsin adın
  2823. Bir zamandan gördiler yılduzları, Yer yüzinden göge çıkdı sözleri
  2824. Büşre eydür iy baña yoldaş olan, Cehli yoldaşı katında fâş olan
  2825. Bu kamu ıduz ki ‘ilmi ögdedür, Hîç bilir misin ki kangı gökdedür
  2826. Büşr eydür Tañrı bile kandadur, Bu kamu ılduz ki bu eyvândadur
  2827. Yohsa ayruk kimsene ne biliser, Yâ nite bilmegi da‘vî kılısar
  2828. Yemlihâ eydür zihî nâdân kişi, Oldı benüm gibi dânâ yoldaşı
  2829. Câhilüñ sözi kişiyi tañlada, Câhile kişi niçe söz añlada
  2830. Gök tokuzdur yidisinde seyr ider, Yidi seyyâre de burcına gider
  2831. Kalanına sâbitât ad urdılar, Sekkizinçi gökde bunlar durdılar
  2832. Dokkuzınçı künbed-i a‘zam-durur, Cehl zahm u ‘ilm aña merhem-durur
  2833. Müşterî çıkdı ufukdan zer-feşân, Büşr’e eydür Yemlihâ kim iy fülân
  2834. Bu ne yılduzdur anı tañlar mısın, Yâ evi kangı-durur añlar mısın
  2835. Büşr eydür yüz eger fikret kılam, Tañrı bile ben anı kaçan bilem
  2836. Yemlihâ eydür senüñ gibi tüni, Girçek eydürsin kaçan bile anı
  2837. Müşterî ılduzı budur gökde ‘âyân, Kavs u Hûd anuñ evidür bî-gümân
  2838. Cedy ü Delvi evler eylendi Zuhal, Burc ola Merrîhe ‘Akreb hem Hamel
  2839. Serv ü Mîzân Zühre'ye evler ola, Hem ‘Utârid Hûşe vü Cevzâ ile
  2840. Güneşe eyvân Esed burcı olur, Ay dahı Harçeng burcını alur
  2841. Bu sözi ben olur-ısam şerh iden, Hayf eger sen olur-ısañ işiden
  2842. Ay dutıldı Yemlihâ Büşr'e sorar, Kim neden dutıldı ay iy bî-haber
  2843. Büşr eydür Tañrı kahrı çün gelür, Gice gibi ay yüzi kara olur
  2844. Yemlihâ eydür mukallidsin henûz, Anuñ-ıçun sordugum dimezsin uz
  2845. Kendüzinden çün degüldür ay nurı, Aydıñı kamu güneşdendür varı
  2846. Çün güneşden nûr alur ay iy hakîm, Güneş ayuñ nûrın eyler müstakîm
  2847. İkisi arasına yir kölgesi, Düşicek iy bilmeyenler bilgesi
  2848. Ay dutılur nûrını virmez olur, Zîra ol dem güneşi görmez olur
  2849. Çok zamândur kim senüñ gibi kişi, Dutmaduk-durur benüm gibi kuşı
  2850. Çün beyân oldı ne kim bahs itdiler, Geçdiler ol sözden ü hôş yatdılar
  2851. Çünki gice zengisi oldı nihân, Girü gündüz rûmisi oldı ‘ayân
  2852. Büşr ile Yemlihâ girdiler yola, Büşr’e eydür Yemlihâ girü güle
  2853. Kim peşenbih gün oruç olur mısın, Kankı ılduz günidür bilür misin
  2854. Büşr eydür kul hemîn oruç ola, Gün ne ılduzuñ-durur Tañrı bile
  2855. Yemlihâ eydür ‘aceb bu câhile, Ne diye kimse kim ol anı bile
  2856. Müşterî’nüñdür bu pençşenbih güni, Zührenüñ âdîne gündür iy denî
  2857. Oldı şenbe hudâ-vendi Zuhal, Güneşüñ yekşenbe oldı bî-halel
  2858. Ay dü şenbih günini kıldı kabûl, Olmagıl bu ma‘rîfetden sen melûl
  2859. Çün se şenbih güni Merrîh'üñ ola, Hem ‘Utârid güni çârşenbih ala
  2860. Saña ne sordum-ısa çün bilmedüñ, Tañrı emrine havâle eyledüñ
  2861. Hadd u resmin bilmedüñ her bir sözüñ, Tañrı emrinden gidermedüñ gözüñ
  2862. Büşr eydür kibr ile barışmagıl, Tañrı'nuñ hükmi-y-ile urışmagıl
  2863. Kim kazâlar Tañrı'dan çün geleler, Kamu zeyrekler görüñ kör olalar
  2864. Yemlihâ eydür tap imdi söyledüñ, Bilmedügüñi baña şerh eyledüñ
  2865. Serçe gibi başladuñ ötmeklige, Tûtılara ma‘rifet satmaklıga
  2866. Bu sözi bir hôş yire cem‘ eylegil, Bir fakîre tapusında söylegil
  2867. Yohsa ben bu sözi kaçan işidem, Kim kazâdan korkuban yoldan gidem
  2868. İnmedükdür ol kazâ gökden dahı, Kim anı ben añlayam Tañrı hakı
  2869. Diler-isem dünyada da‘vî kılam, Kim dahı biñ yılda n’olsın bilem
  2870. Büşr eydür eylese ayruk saña, Dınmayam bagışlagıl suçum baña
  2871. Ne ki sen söyler-iseñ ben işidem, Hoş tapuñdan ‘ilmi ögrenügidem
  2872. Nâgehân bir sebzegâha irdiler, Sebze ortasında bir küp gördiler
  2873. Küp gömülmiş yire vü agzı ulu, Ortasına degin ol küp su dolu
  2874. Çevresinde oturup hôş söyleyü, Büşr’e eydür Yemlihâ kibr eyleyü
  2875. Kim bu küp bunda ne gömülü-durur, Bilmez-iseñ baña hod bellü-durur
  2876. Büşr eydür müzd-içün gömlü ola, Kim geçen suyın içüp hazzın bula
  2877. Yemlihâ eydür zihî kim añladuñ, Kim bu küp müzd-ıdugını tañladuñ
  2878. Avçılar gömdi küpi bu arada, Kim bu avlar kim gezerler burada
  2879. Susayalar geleler geçmeklige, Küp suyından egilüp içmeklige
  2880. Ok-ıla ol avı ururlar bular, Her ki câhil kaldı sakalın yolar
  2881. Ne sefer kim şimdiden girü kılam, Bir benüm gibi baña yoldaş bulam
  2882. Sen biraz ol yaña var ben durayım, Kendüzümi bu küpe taldurayım
  2883. Küp suyından gusl ideyim key arı, Kim gide arkamdagı kirler varı
  2884. Büşr eydür küp suyına talduguñ, Arı suyı sen mülevves kılduguñ
  2885. Maslahat degül şara varmak gerek, Şarda bir ili suya girmek gerek
  2886. Yemlihâ eydür delim söyleme dur, Bu aradan birez ol yaña otur
  2887. Büşr varur bir ırak yirde durur, Yemlihâ yalıñ olur küpe girür
  2888. Çün suya girür ki gusl eyleye hoş, Hâli niçe ola añladayım uş
  2889. Küp kuyu agzı olur suya düşer, Düşdüginden ol su başından aşar
  2890. Yüziçilik bilmez ol suda ölür, Rahtı-y-ıla tonları taşra kalur
  2891. Büşr bakar kim girü küpden çıka, Sakalını darayu saçın sıka
  2892. Bakdı delim çıkmadı küpden işi, Korkuban üstine geldi yoldaşı
  2893. Yemlihâ'yı gördi ol küpde ölü, Küp deriñ kuyunuñ agzı su tolu
  2894. Zârı-y-ıla çagırup çok agladı, Kuşagını koltugına bagladı
  2895. Çekdi küpden daşra çıkardı anı, Topraga göme kodı cânsuz teni
  2896. Eydür iy biñ yıldan ilerü bilen, Soñra bir küp suyına düşüp ölen
  2897. Sen bu fende nite fikret kılmaduñ, Bir küp içinde ölesüñ bilmedüñ
  2898. Gör ki Tañrı hükmi çün kula gele, Kul nite küp suyına düşe öle
  2899. Rahtını dirşürdi tonları-y-ıla, Kîsesinde gördi biñ altun bile
  2900. Kamusını tonına dürdi girü, Eşeginüñ üstine urdı girü
  2901. Girdi yola nevhâ vü zârî kılu, Kim diri yoldaş nite oldı ölü
  2902. Eydür imdi şehr içine gireyim, Yemlihâ'nuñ evi kanda sorayım
  2903. Vireyim bu ton-ıla bu altunı, Kavmına kim şâd ola anuñ canı
  2904. Aña gelen baña hem bir gün gele, Her ki toġdı ‘âkıbet nâçâr öle
  2905. Tañrı hükminden meger gâfil olam, Kim hevâ vü hırs u hıkd-ıla dolam
  2906. Vardı Hemyân şehrine yöni girü, Hücresine varmagından ilerü
  2907. Sordı Yemlihâ evin kim kandadur, Kim anuñ birkaç silâhı bendedür
  2908. Eytdiler vardur anuñ bir ‘avratı, Key setîre ‘avrat u çok ni‘meti
  2909. İşde şehrüñ ol ucındadur evi, Gösterenüñ Büşr oldı peyrevi
  2910. Gösterene gönderüp kıldı tapu, Büşr geldi kapuya kakdı kapu
  2911. Çıkdı bir ‘avrat yüzini büriyü, Yirde atlas kunduzını süriyü
  2912. Açdı kapu Büşr aña virdi selâm, Çün selâmın aldı ol ‘avrat tamâm
  2913. Büşr yire bakup eydür ez-kader, Yemlihâ'nuñ bende raht u bahtı var
  2914. Var-ısa destûr içerü gireyim, Rahtını tapuñuza degüreyim
  2915. ‘Avrat eydür ev sizüñdür girüñüz, Siz dahı rahtı bize degürüñüz
  2916. Büşr girdi gördi ev ni‘met tolu, Tâbe-hâne ‘âlî vü soffa ulu
  2917. ‘Avrat eydür geçüñüz oturuñuz, Ne varını ortaya getürüñüz
  2918. Halı üstinde geçer Büşr oturur, ‘Avrat ilerü yeyesi getürür
  2919. Büşr bir kaç lokma yir el-hamd ider, Diñlenür bir lahza armagı gider
  2920. Andan açar agzını şekker gibi, Saçar agzından sözi gevher gibi
  2921. Kim benüm Yemlihâ yoldaşum-ıdı, Sevdük üstâdum eyü işüm-idi
  2922. İlla birez nâz u kibri var-ımış, Kendüzin yavlak ögüçi er imiş
  2923. Tañrı'nuñ işine hükm eyler-idi, Bilmedügi sözleri söyler-idi
  2924. Çok baña sögdi kim ol bir gün benüm, Bir yavuz sözde işitmedi ünüm
  2925. Lokması degül gıdâyı yir iken, Ne ola ben bilmedügüm dir iken
  2926. Arpa arpa yiri gögi bî-hicâb, Eyler-iken gice vü gündüz hisâb
  2927. İrerüz biz bir küpe gömlü-durur, Su tolu bu turur ol küpe girür
  2928. Komaz-ısam girmege baña söger, Yapışur-ısam durur beni döger
  2929. Komayugörürem ol suya düşer, Küp kuyu olur su başından aşar
  2930. Ben ırak gitmiş oluram ol kalur, Size çok yaş virsün ol küpde ölür
  2931. Hakk’a kodum anı nesi varı uş, Algıl anuñ cânına harc eyle hoş
  2932. ‘Avrat işitdi kim ölmüş Yemlihâ, Agladı çok gözinüñ yaşın sıka
  2933. Aldı gördi kim niçedür tonını, Ton içinde gördi sarlu altunı
  2934. Büşre eydür ol çün öldi n’idelüm, Ölenüñ ardınça nite gidelüm
  2935. Çün kavuşdı âhiret bostânına, Tañrı rahmet kılsun anuñ cânına
  2936. Günde yüz kez ol beni döger-idi, Dem-be-dem suçsuz baña söger-idi,
  2937. Hîç benüm ögüdüme girmez-idi, Ol ögüde ‘aklı hîç irmez-idi
  2938. Bir fodûl-ıdı senüñ katuñda ol, ‘Aklı yavlak az-ıdı vü ‘ilmi bol
  2939. Ben bu togrulık ki sende görürem, Külli anuñ mihri terkin ururam
  2940. Seni kendüme halâl eylenürem, Erligüñi kavmuma söylenürem
  2941. Sen dahı kendüzüñe beni kabûl, Eylegil kim darb-ıla hôşdur usûl
  2942. Büşr eydür maslahat kâbinini, Eylesünler kim kabûl itdüm seni
  2943. Niçeme kim severem bir ‘avratı, ‘Âşıkam anuñ cemâline katı
  2944. Kendüzümden ol beni almış-durur, ‘Işkı odı cânuma tolmış-durur
  2945. İlla anı bulımazam n'ideyim, Seni alayım anı terk ideyim
  2946. ‘Avrat eydür bürka‘ı altından ol, El virür-ise anı kıluñ kabûl
  2947. Yohsa el virmez-ise hîç ol nigâr, Benüm-ile hoş geçürüñ rûzigâr
  2948. Büşr eydür kanda buluram anı, Sen beni algıl ki aldum ben seni
  2949. ‘Avrat eydür altı yüz altun götür, Şarda bir bezzâz katında var otur
  2950. Bir zamândan soñra dilüñ bilegil, Atam anamdan beni hôş dilegil
  2951. Büşr altı yüz kızılı aldı hôş, Kendüzinüñ hücresine geldi hôş
  2952. Tañlacak Bezzâz hânına gelür, Bir ulu h˘ôca katında oturur
  2953. Satın alup satmaga çün bulaşur, Assısın ol hôca-y-ıla üleşür
  2954. Hôca iltür ol gice Büşr'i eve, Ayru bir ev düzedür Büşr'e ive
  2955. Kim sen oglumsın senüñ atañ benem, Eyle san kim sen ben ü yâ ben senem
  2956. Kimsenem yok ne varın saña yazam, ‘Avrat alam saña hân-u-mân düzem
  2957. Sen yigil içgil temâşâ eylegil, Halkı benüm mâlum-ıla toylagıl
  2958. Büşr'e bir âstâne açdı şâhvâr, Asdı on kandîl içinde zer-nigâr
  2959. Kimseneyi sımadan kavmı oña, Âhlıgı yirden irürdi göge
  2960. Halkı eyle hulk-ıla sayd eyledi, Kim kamu halk eylügini söyledi
  2961. Çün eyü dirildügini bildiler, Şehr uluları muhibbi oldılar
  2962. Kamu şehr yigitleri yüz gül gibi, Terbiyesi oldılar bir kul gibi
  2963. Altı şartı var fütüvvet yolınuñ, Üçi açuk üçi bagludur anuñ
  2964. Kapusı vü alnı vü sofra bagı, Ol üç açukdur budur sözüñ sagı
  2965. Ol kim üç baglı-durur evvel dili, Gözi baglu dahı arturur yolı
  2966. Hem ilersüki dahı baglu gerek, Kim harâm odında yanmaya yürek
  2967. Bu her altı hâsiyet bî-kâm u kâst, Âhı Büşr'üñ var-ıdı nefsinde râst
  2968. Büşr bir ‘âlemde kim bir hâl-ıla, Bunça zevk eyler mahall u mâl-ıla
  2969. Gün uzun her bir mahalleden geçer, Sevdügin sora gözi yaşın saçar
  2970. Kim meger ersüz-ise anı ala, Yemlihâ'nuñ hatunın dahı bile
  2971. Niçe kim çok istedi fâş u nihân, Sevdüginden bulmadı hergiz nişân
  2972. Sevdügi hicri çün anı tagladı, Yemlihâ halkına göñlin bagladı
  2973. Kişiler viribiyüp aldı anı, Yidi gün oldı dün ü gün dügüni
  2974. Yidi günden soñra gerdege girür, ‘Avratuñ burka‘ yüzinden götürür
  2975. Görür ol ‘avrat ki bu sevmiş-idi, Bunça müddet ‘ışkını kovmış-ıdı
  2976. Burka‘ altından oturmış ay gibi, Kirpügi oklar u kaşı yay gibi
  2977. Na‘ra urur ussı gider bir zamân, ‘Avrat üstine gelür kılur figân
  2978. Su saçar ussı girü başa gelür, ‘Avratı ol hâle çün hayrân kalur
  2979. Âhı Büşr eydür ki bir yoldan çârı, Yil açar gökçek yüzüñden iy perî
  2980. Ben senüñ kutlu yüzüñi görürem, ‘Âşık olup işbu hâle girürem
  2981. Senden alup gideli bu altunı, Şehre düşüp isterem her gün seni
  2982. Altı aydur kim sen olmışsın benüm, Şarda isterem seni ben iy cânum
  2983. Çün harâm olmadı âhengüm saña, Hak halâllıgı seni virdi baña
  2984. ‘Avrat eydür ben dahı yavlak seni, Sevdüm ol sâ‘at ki sen sevdüñ beni
  2985. Sırlarumı Tañrı'ya söyler-idüm, Oturup ‘ışkuña sabr eyler-idüm
  2986. Varmaga çün meylüm olmadı saña, Tañrı verdi ‘âkibet seni baña
  2987. Tâ hod anlar niçe takrîr eyledi, Böyle ter Gülşehri tefsîr eyledi
  2988. Kim ne ‘ilmi kim dilersin cümle bil, İlla togrılıgı elden komagıl
  2989. ‘Akla kasd u şehvete meyl eyleme, Kimsenenüñ gaybetini söyleme
  2990. Âhılıkdan âhı Büşr âgeh-durur, Saña âhı ad koyan ebleh-durur
  2991. Kim ahîlıkdan ol irdi Tañrı'ya, Senüñ işüñ kamusı zerk ü riyâ
  2992. Çün arıtmaduñ mürüvvet gölini, Sen ne bilesin fütüvvet yolını
  2993. Anda kim her dîküñ aşın yiyeler, Hayf ola kim saña âhı diyeler
  2994. Bilse-y-idüñ yurtı kim sora-y-ıdun, Yüz kişinüñ boynını ura-y-ıdun
  2995. Şarda bir mekr ü hiyel kıla-y-ıduñ, Hân-u-mânın kişinüñ ala-y-ıduñ
  2996. Anda kim herkes kıla bir yol taleb, Saña âhı okımak yavlak ‘aceb
  2997. Togru sözüñ kamusı yalan-durur, Âhılık adı saña bühtân-durur
  2998. Sen ne kişisin kim âhı olasın, Yâ ahîlar kulı dahı olasın
  2999. Sen Füvvet-nâme’yi bilür-iseñ, Okıyuban şerhini kılur-ısañ
  3000. Kendüzüñi âhılıkda iy ‘azîz, Bir ‘ases-başı bilesin bî-temîz
  3001. Degme kişi olmagın şarda ahî, Oynıcak oldı bu âhîlık dahı
  3002. Hem gerek tevfîk min-rabbi‘l-‘ibâd, Yaluñuz cehd ile olmaz bu cihâd
  3003. Her ne kısmet kim saña maksûm ola, ‘Âkıbet bir gün saña ma‘lûm ola
  3004. Dünyada yüz yıl eger dürişesin, Ne ki rızkuñdur aña irişesin
  3005. Niyyeti hûb eyle bî-‘ıyş u menî, Kim irüre niyyetüñe Hak seni
  3006. Külli ‘ayşin nahnu fîhi nestehî, Bel sebîlin fî-na‘îmin teştehî
  3007. Anuñ-ıçun kimse pendin dutmaduñ, Kim sözi Gülşehri'den işitmedüñ
  3008. Sen müfevviz kıl işi ma‘bûduña, Ol irüre hem seni maksûduña

    SU’ÂL-KERDEN-İ SÂYİL, EZ HÜDHÜD DER SAHÂVET, Ü KEREM VE MÜRÜVVET
  3009. Biri eydür kim sehâvet bende çok, Daru isterler-ise bir buhl yok
  3010. Ol Kerîm’üñ hazretinde bu kerem, Kadr bula mı ‘aceb iy muhteşem
  3011. On yayan haccı virem bir etmege, Bir uyuz itçügeze hayr itmege
  3012. Dimezüz kim nân bagışlaya-y-ıduk, Nân diyene cân bagışlaya-y-ıduk
  3013. Varını yâranlara kılduk nisâr, Yogına and içmedük iy nâmdâr
  3014. Er ola kim çün seni mihmân kıla, İleyüñde kendüzin kurbân kıla
  3015. Gündüzin sevdük sehâvet itmegi, Gice konuksuz yimedük itmegi
  3016. Dileyene olıcak zer virürüz, Olmayıçak sâyile ser virürüz
  3017. Ben ki bir ihsân u hayr u dâd idem, Hâtem-i Tâyyî revânın şâd idem
  3018. Kanda kim bir müstahakka irevem, Cânumı ger diler-ise virevem
  3019. Her müsâfir kim gelür eyvânuma, Hâkim olur kamu hân-u-mânuma
  3020. Anda ihsânuñ sehânuñ kıymatı, Ola mı yavlak latîf ü key katı
  3021. Kim bu Gülşehrî kerîm erenlerüñ, Ni‘metini çok yidi yârenlerüñ
  3022. Ol dahı buldugını terk eyledi, Âhiretde kendüye berk eyledi

    CEVÂB-DÂDEN-İ HÜDHÜD ÂN, SÂYİL-RÂ VE BÂZ-NÜMÛDEN-İ, ECR-İ KEREM-RÂ
  3023. Hüdhüd eydür kim kerem ehli-y-ise, Yâ cihânda bir kadem ehli-y-ise
  3024. Tîzirek maksûdına hûb irişe, Andan ilerü kim aşup irişe
  3025. Çün kişi kendüzinüñ terk eyleye, Ayruguñ kendüye ne berk eyleye
  3026. Ol kim ire günde bir h˘ôn aşına, And içe cömerd erenler başına
  3027. Çün kişinüñ etmegini yimedüñ, Hergiz anuñ zikr-i hayrın dimedüñ
  3028. Yidügüñ gevdeñde şehvet artura, Virdügüñ seni kazâdan kurtara
  3029. Yidügini kişi yavukulısar, Virdüginüñ birine on bulısar
  3030. Yidügüñ bir gün ki çîrâdur saña, Virdügüñ anda hazînedür saña
  3031. Yâ hakîmüñ kavlın ögren zînhâr, Yâ kerîmüñ fi‘lin eyle ihtiyâr
  3032. Ad eyüsin sormagıl kim kandadur, Kanda kim itmeg-ise ad andadur
  3033. Ol kişi kim etmeginden yig ola, İşi ara yirde dâd u yig ola
  3034. Fâsıkı çün bezli ilte cennete, Buhl-ıla zâhid cehennemde yite
  3035. Bir kerîm ister-idüñ kim nân vire, Kim bahîl anı göriçek cân vire
  3036. Hak kıla Gülşehri'yi sâhib-kadem, Kim kerâmât olmaya illâ kerem
  3037. Beñzer ol şûrîdenüñ ahvâlına, Bu hadîs ü ol güher dellâlına

    DÂSTÂN-I ŞÛRÎDE VÜ, DELLÂL-I GÛHER-FÜRÛŞ
  3038. Var-ıdı Bagdâd şehrinde meger, Bir ulu dellâl key şâyeste er
  3039. Bir güher satar-ıdı biñ nâz-ıla, Kim ‘aleyk eyler-idi yüz sâz-ıla
  3040. Çıkdı ol bâzâr içinde key katı, Gevherüñ yüz biñ kızıla kıymeti
  3041. Müşterîler yöresine üşdiler, Her biri bir dürlü şerhe düşdiler
  3042. Geldi bir sergeşte vü şûrîde-dil, Yalın ayak baş açuk bergeşte-dil
  3043. Eydür ey dellâl kim pür mâyesin, Bu dükânda sâhib-i sermâyesin
  3044. Bu güher issi kim ister müşterî, Hîçe virür mi ‘aceb ol gevheri
  3045. Hîçe virür-ise sen atlama hîç, Baña satgıl kim bahâsın ala hîç
  3046. Viresiye almazam ben gevheri, Nakda hîçe oldum aña müşterî
  3047. Nesneye alan bahâ virür dime, Hîçe nakda alanı elden koma
  3048. Nesneyi yüz biñ kız-ıla n'idelüm, Hîçe nakda vir alalum gidelüm
  3049. Eydür iy miskîn delü olduñ meger, Hîçe niçe satalar hergiz güher
  3050. Kıymeti yüz biñ kızıl artuk-durur, Hîçe dileyenüñ ussı yok-durur
  3051. Hîç ola her mâye kim hîçe gide, Hîç ola ol nesne kim hîçe gide
  3052. Bî-dil âh itdi vü geçdi aglayu, Göñlini ol gabn odından taglayu
  3053. Şevk-ıla eydür ki hîçe alınan, Girü hîçe satılur-ımış hemân
  3054. Tâ metâ‘ı dolaya pîçe kişi, Çün satun ala anı hîçe kişi
  3055. Şükr kim bu satuda sermâyemüz, Ne ziyân kıldı ne assı mâyemüz
  3056. Nesnede sûd u ziyân ola ‘ayân, Hîç-ile ne sûd ola vü ne ziyân
  3057. Hîç-ile sermâye çün dura esâs, Assı dahı hîç ola re'sen-be-re's
  3058. Bu satuda assımuz hôd olmadı, İlla sermâye ziyân hem kılmadı
  3059. Nâgehân bir hâtif ün virdi aña, Kim ol ünden kaldı ol miskîn taña
  3060. Kim gel ol bâzâra kim sultân dutar, Her ne kim alur-ısañ hîçe satar
  3061. Sorma kim altun pula niçe virür, Sad hezârân gevheri hîçe virür
  3062. Sen dilersin hîçe bizden gevheri, Yohsa al u virme hîç iy müşterî
  3063. Çün bagışlar pâdişah aylak ‘atâ, Hîçe virmek hôd ola ‘âlî bahâ
  3064. Sanma kim bâzârumuz hîçe gider, San‘atumuz kamusı hîçe gider
  3065. Ne vire bir pâdişâh iy pârisâ, Kim ola bir günki ‘ömrine bahâ
  3066. Bir nefes ‘ömrüñ bahâsı çok-durur, Kadri kamu dünyâdan artuk-durur
  3067. Sayru oldukda ki cândan ırasın, Saġlıguñ şükrânesi ne viresin
  3068. Niçe kim bâzârumuz ayrılmadı, Bir içim suya bahâ virilmedi
  3069. Ne bahâ-y-ıla satun alduñ canı, Yâ ne virdüñ kim saña virdi teni
  3070. Her okı bir yaydan atanlar bizüz, Her metâ‘ı hîçe satanlar bizüz
  3071. Biñ kızıl bu satuda iy pârisâ, Olmaya bir günki ‘ömrüñe bahâ
  3072. Her kumâşı bizden iltürler beleş, Kim bahâ virüp alur bizden kumâş
  3073. İster-iseñ cümle dâmuñ dânesi, Olmaya iki gözüñ şükrânesi
  3074. Ol çemende kim bitürdük lâleyi, Râyegân itdük dükeli kâleyi
  3075. Sen ki bizden hîçe dilersin güher, Çok bahâsın virmiş olasın meger
  3076. Yohsa biz hôd râyegân bagışlaruz, Her metâ‘ı vü tafaddul işlerüz
  3077. İy niçe gevher ki bî-‘ayb u riyâ, Râyegân bagışladuk Gülşehri'ye
  3078. Kim biz aylak sataruz ol gevheri, Hîçe alan hôd ola key müşteri,
  3079. Yok-durur Gülşehri'nüñ hîçi meger, Kim hiçe dahı satın almaz güher
  3080. Hîçe satılanlara Tañrı hakı, Yok bizüm almaga hîçümüz dahı
  3081. Kimse bizüm gibi müflis görmedi, Kim elümüz hîçe dahı irmedi
  3082. Eyle dut kim hîçe gevher bulavuz, Kanı bizüm hîçümüz kim virevüz
  3083. Hîçe mümkindür güher hôd bulmaga, İlla bizüm hîçümüz yok almaga
  3084. Rahmeti dürrin meger lutf işleye, Ol hîçe satan bize bagışlaya

    SU’ÂL-KERDEN-İ SÂYİL EZ HÜDHÜD, DER ‘ÖZR-İ GÜNEHKÂRÎ
  3085. Birisi eydür günâhum çok-durur, Varmaga sîmurga yüzüm yok-durur,
  3086. Bir sevâb işlemedüm lâyık aña, Olmaga yaraya mı ‘âşık aña
  3087. Gelmedi bir tâ‘at elümden benüm, Cânuma çok zahmet eyledi tenüm
  3088. Ança yazuk çok bula benden soran, Kim yazukdan bilmeye beni gören
  3089. Azı kaçan begeneler çoklular, Müzde kanda ireler yazuklular
  3090. Zerrece tâ‘at ki dirler bende yok, Tagça yazuk ister-iseñ bende çok
  3091. Çok günâh-ıla geçürdüm rüzigâr, Ne kıla tâ hôd baña perverdigâr
  3092. Bu kamu yazuklar ile iy ‘aceb, Niçe kıla kimse sîmurgı taleb
  3093. Yazug işleyen sevâba ire mi, Yâ günâha Tañrı müzdi vire mi

    CEVÂB-DÂDEN-İ HÜDHÜD ÂN, SÂYİL-RÂ DER EMR-İ LÂ-TAKNETÛ, MİN-RAHMETİ'LLAHİ (39/53)
  3094. Hüdhüd eydür hîç ümîdüñ kesmegil, Andan u top hakkı yire basmagıl
  3095. Niçeme kim sende yazuk çok-durur, Tevbe kapusı dahı açuk-durur
  3096. Yigid er kocalıcak karı olur, Arısuz ton yuyıcak arı olur
  3097. Âyinâyı jengi yimeden düriş, Saykal-ıla bir safâsına iriş
  3098. Ol gidere hem girü bu zahmeti, Kim yazukdan çokırakdur rahmeti
  3099. Diler-ise kim bir ihsân işleye, Kamu halkuñ yazugın bagışlaya
  3100. Dilemez-ise kamunuñ tâ‘atın, Hîçe saya vü dükeli sâ‘atın
  3101. Niçeme kim yazuguñ çok olısar, Rahmetinden kaçan artuk olısar
  3102. Diler-iseñ kim ola altun misüñ, Tevbe-y-ile boynın urgıl iblisüñ
  3103. Niçeme kim bir sevâbı düzmedük, Tañrı'dan ümmîdümüzi üzmedük
  3104. Hîç dest-âvîzümüz halvetine, Yok be-cüz lâ-taknetû mi‘r-rahmete (39/53)
  3105. Mâlenâ min vechi islâhi‘l-fesâd, Fi-umuri-'l-fâsidâti ve i‘timâd
  3106. Lutfı Hakk'uñ bî-hôd u kendü kerîm, Rahmeti câvîd ihsânı kadîm
  3107. Anda herkes ‘arza kıla kârbâr, ‘Afv ide Gülşehri cürmin Girdigâr
  3108. Rahmeti bir pür güher deryâ-durur, Lüccesi pür lü'lü'-yi lâlâ-durur
  3109. Ol-durur bu dâsitânda kîl-u-kâl, Kim Muhammed Hak'dan eyledi su'âl

    MÜNÂCÂT-I MUSTAF‘ALEYHİSSELÂM, DER KİTMÂN-I GÜNÂH-I ÜMMET
  3110. Mustafâ bir gün münâcât eyledi, Sırrını Hak hazretinde söyledi
  3111. Kim baña ümmet olan yazugını, Kimseye bildürmegil hîç iy Ġanî
  3112. Yaluñuz yazukların ben bileyim, Andan anlara şefâ‘at kılayım
  3113. Kimse bilmesün bular n'itdügini, Muttali‘ kılma aña, illâ beni
  3114. Kimse bunlaruñ günâhın bilmesün, Bunları yavlak melâmet kılmasun
  3115. Ben bileyim ümmetüm yazugını, Kimseye bildürmegil sen iy Ganî
  3116. Hak ta'âlâ eydür iy Şâh-ı rüsül, Pâsbân-ı bârgâh-ı emr-i kul
  3117. Sen dilersin kim kimesne bilmeye, Ümmetüñ yazuklarına gülmeye
  3118. Ben dilerem kim bularuñ yazugın, Sen dahı bilmeyesin hîç iy Emîn
  3119. Yaluñuz yazuklarını ben bilem, Kim girü kullaruma rahmet kılam
  3120. Ben bileyim ümmetüñ yazugını, Kim girü bagışlayısaram anı
  3121. Sen bularuñ yazugın bilür-iseñ, Suçlarınuñ fikrini kılur-ısañ
  3122. Ümmetüñden eyle bîzâr olasın, Kim yazuklarına hayrân kalasın
  3123. Suçları ussuñ başuñdan ilede, Ümmetüm var dimeyesin dünyede
  3124. Ümmetüñden eyle münkir olasın, Kim şefâ‘atdan teberrâ kılasın
  3125. Sen bularuñ yazugını bilmege, Sabruñ olmaya tahammül kılmaga
  3126. Niçe kim bunlara eylük sanasın, Biliçek yazukların utanasın
  3127. Bunça yıldur kim bular yazuk kılur, Hazretüme ol yazuk ma'lûm olur
  3128. Ben henûz anda ki bir lutf işleyem, Bunlaruñ yazukların bagışlayam
  3129. Niçe kim yazuk kılurlar ben Ganî, Görerem girü bagışlaram anı
  3130. Bularuñ bir lahza terkin urmadum, Birisini dergehümden sürmedüm
  3131. Tamu kim her kâfiri köyindürür, Âsinüñ gözi yaşı söyindürür
  3132. Ne kadar kim sen seversin anları, Yüz biñ ança severem ben bunları
  3133. Her kimüñ kim derdi varın bilürüz, Biz Hakîm’üz aña dermân kıluruz
  3134. Kimi ayagın düzer kimi başın, Ben severem ‘âsinüñ gözi yaşın
  3135. Niçe gerek-ise kılsunlar günâh, Dükelinüñ ücretin öder bir âh
  3136. Sen eger yazukların işidesin, Kakıyuban ümmeti terk idesin
  3137. Ben görüben birin oda yakmazam, Ümmetüñi saña dahı çakmazam
  3138. Her birinüñ begligi bir şar-ıçun, Rahmetüm benüm yazuklular-ıçun
  3139. Ol yazuklu kim dutar yaşlu gözin, Yigdür ol erden kim öger kendüzin
  3140. Ol ki yüz korku-y-ıla yazuk kılur, Kendüzin bir ‘âciz ü ‘âsî bilür
  3141. Ol kişidin yig kim ol hôdbîn ola, Kendüzin görmeg ile tâ‘at kıla
  3142. Çün degül bî-çâralıkda sâ‘atı, Tereye degmez katumda tâ‘atı
  3143. Ol dutar orucı bu kılur namâz, Ben kamunuñ tâ‘atından bî-niyâz
  3144. Âdemîden ne kadar tâ‘at gele, Kim benüm dergâhuma lâyık ola
  3145. Niçe tâ‘at kıla tapu sanası, Kim ola cân u tenüñ şükrânesi
  3146. Giceye degin bir ırgat bil deper, Gice bir akça alup yüz yer öper
  3147. Kangı bir ihsânumuñ yitüreler, Tâ‘atını yirine getüreler
  3148. Yüz biñ akça bir kuluma virürem, Biş namâz andan güç-ile görürem
  3149. Tâ‘at-ıla virür-isem ben ‘atâ, Bes bular yüz biñ ‘azâbadur sezâ
  3150. Fazl u bezlüm çok-durur u ben kerîm, Bahşişüm câvîd ü ihsânum kadîm
  3151. Kime kim gerek-ise rahmet kılam, Kime gerekmez-ise ‘âsî bilem
  3152. Diler-isem fâsıkı bagışlayam, Dilemez-isem belâlar işleyem
  3153. Diler-isem ‘âsîyi hâs eyleyem, Dilemezsem dügünü yas eyleyem
  3154. Diler-isem zâhidi fâsık kılam, Diler-isem fâsıkı zâhid bilem
  3155. Hükmümüz pür gûher ü deryâ-durur, Her birinüñ kısmeti dâne-durur
  3156. Pes bu ümmet hükmine birikmedüñ, Sen Muhammed hem araya sıgmaduñ
  3157. Biz yaratduk biz bilevüz kulları, Kim girü bizden yañadur yolları
  3158. İy Gafûr u iy Halîm ü iy ‘Alîm, İy Şekûr u iy Kerîm ü iy Rahîm
  3159. Rahmetüñ çok yine bir lutf işlegil, Yazugın Gülşehri'nüñ bagışlagıl
  3160. Biz perişân-hâl ü sen perverdigâr, Biz günehlüler ü sen âmruzkâr

    SU’ÂL-KERDEN-İ SÂ’İL, EZ HÜDHÜD DER NEFS
  3161. Biri eydür nefsüme çok uyaram, ‘Akl nakşın dîn yüzinden yuyaram
  3162. Nefs bir dem baña fermân olmadı, Kâfir oldı vü Müsülmân olmadı
  3163. Bir nefes nefsüme ârâm irmedi, Hırsum âgâzına encâm irmedi
  3164. Nesne baña dünyada kem olmadı, İlla bu it nefsüm âdem olmadı
  3165. Fikretüm çün şöhret ardınça gider, Nefs beni [bir] deve gibi yider
  3166. ‘Akla uymaz kim işi ola eyü, Cism lezzetlerin eyler ârzû
  3167. İstedügi şâhid ü şem‘ ü şarâb, Kim geze âşüfte vü mest ü harâb
  3168. Ârzusı câmından olanlara mest, Görmedüm bunuñ gibi şehvet-perest
  3169. Her gün evden ‘avratın sürmek diler, Gökçek oglanlar yüzin görmek diler
  3170. Ol heveslerden kim içinde kopar, Tañrı yirine hevâsına tapar
  3171. Nefs bendine esîrem n'ideyim, Bend ile sîmurga nite gideyim
  3172. Nefsine uymadı Gülşehrî meger, Kim gülistân üstine dökdi şeker

    CEVÂB-DÂDEN-İ HÜDHÜD, ÂN SA'İL-RÂ NÎZ
  3173. Hüdhüd eydür nefsüñe aldanmagıl, Düşmenüñi kendü dôstuñ sanmagıl
  3174. Nefs duzahdur kaçan kim cûş ide, Deñizi bir cür‘a gibi nûş ide
  3175. Ten refîki yolda ter dâmen-durur, ‘Akl dôstı nefsine düşmen-durur
  3176. Âdemînüñ ‘ilm ü hikmetdür işi, Dîv ü deddür şehvetin güden kişi
  3177. Ten-perest olınca böyle bî-temîz, Büt-perest olsañ delim yig iy ‘azîz
  3178. Nefsine uyan kişi âdem degül, ‘İlm ü ‘akl u cân-ıla hem-dem degül
  3179. Her kim ol bir oglana egri baka, Cismi anuñ cânını oda yaka
  3180. Taş ola kim gevhere kasd eyleye, Süst er ola kim ere kasd eyleye
  3181. Bir halâl al kendüzüñe bî-melâm, ‘Avratına kimsenüñ bakma harâm
  3182. Halk kim koca vü kim yigit-durur, Ol ki nefsinden aludur it-durur
  3183. Kim diler-ise kim aklın hîç ide, Cânı anuñ cism-iledür pîç ide
  3184. Cân mahalli gökte ‘illiyyîn-durur, Ten makâmı dünyada siccîn-durur
  3185. ‘Akluña uy kim gidesin göklere, Kurd olma kim iresin üklere
  3186. Nefs kavlin dutma her dehri gibi, ‘Aklı rehber eyle Gülşehrî gibi
  3187. Ten kumaşın koy kim anda hayr yok, Cân metâ‘ın al kim anda assı çok
  3188. Ola bu ‘ilmüñ bu fende âleti, Ol terâzû-dâr şeyhüñ hâleti

    DÂSTÂN-I ŞEYH-İ TERÂZÛ-DÂR, Kİ DER ZÂVİYE NİŞESTE BÛD
  3189. Çün sözi başlamaga geldük girü, Tañrı adını añalum ilerü
  3190. Andan ol Tañrı resûlına selâm, Viribiyelüm dürûd-ıla tamâm
  3191. Bir hikâyet andan âgâz idelüm, Dünyâda anuñ-ıla nâz idelüm
  3192. Çün üzilmedi kopuzdan kılumuz, İşid imdi kim ne söyler dilümüz
  3193. Bir zamânda kim halâyık şâd-ıdı, Gussadan hâtırları âzâd-ıdı
  3194. Zâvyesinde bir şıh oturmış-ıdı, Ol nazardan kim Hak’ı görmiş-idi
  3195. Asmış-ıdı bilmege her nakdi cüst, İki mîzân iki yanında dürüst
  3196. Kendüzi seccâde üstinde mukîm, Şâd oturmış zâvyesinde mustakîm
  3197. Degme bir yanında şeyhüñ üstüvâr, Bir terâzû asılu bir bakkâl-vâr
  3198. Biregü sorar ki bu ne hû-durur, Bu terâzûlar neye aslu-durur
  3199. Ne satasın ne alasın kimseden, Kim terâzû asasın yanuñda sen
  3200. Bî-hevîc ü bî-metâ‘ iy nâmdâr, Kim terâzû zavyede asdugı var
  3201. Kimse bunuñ gibi dükkân kurmadı, Zâvyede hergiz terâzû görmedi
  3202. Şeyh eydür birisiyle artaram, Cânı vü cânuñ metâ‘ın dartaram
  3203. Birisi-y-ile dahı dartam teni, Ten metâ‘ını dahı getür kanı
  3204. Her terâzû kanda ise kanda var, Cân u ten mîzânları uş bende var
  3205. Bu terâzûlar-ıla kim artaram, Âdemînüñ cism ü cânın dartaram
  3206. Ol kişi eydür bu dükkânda bir art, İşbu cism ü cânumı mîzânda dart
  3207. Şeyh eydür kangısını dartayım, Evvel ü bey‘ ü şirâda artayım
  3208. Eydür işbu cismümi dart ilerü, İy ‘azîz ü batmanuñı al berü
  3209. Bunça besledüm teni bir göreyim, Kadrini vü satmaga bir vireyim
  3210. Bunça tonlar-ıla bezedüm teni, Vaktıdur kim satam urgıl batmanı
  3211. Şeyh eydür gevdeñi dartdum hele, Baş ayak karın bagursugı bile
  3212. Niçe kim satdum kimesne almadı, Yigrenüben yöresine gelmedi
  3213. Koyunuñ başın ayagın alalar, Zîra yiyüp lezzetini bulalar
  3214. Âdemüñ baş ayagın satar-ısañ, Almayalar yabana atar-ısañ
  3215. Sıgır eti işe gelür dünyada, Âdem etin kimsene alup n'ide
  3216. Koyunuñ karın bagursagı yine, Âdemüñ kimse göriçek yigrene
  3217. Ten bahâsuzdur terâzû uş durur, Cân adamda et koyunda hôş-durur
  3218. Böyle murdâr anuñ-uçundur tenüñ, Kim üküş kıymatlu olmışdur cânuñ
  3219. Ten metâ‘ı yimeg-ile uykudur, Dahı şehvet kim dükeli kaygudur
  3220. Bir pula degmeye hîç ol dünyada, Kimse anı bir pula alup n'ide
  3221. Bu dükânda degül-isem ben delü, Ten bahâsı bu kadardur iy ulu
  3222. ‘İlm gerek tende vüyâ ‘akl u râ’y, Yohsa n'ide cism ü ser yâ dest ü pây
  3223. Ol kişi eydür tenüñ çün kadri yok, Bî-hünerlikde vü yavlak ‘aybı çok
  3224. Cânumı dart iy ulu bir göreyim, Kıymeti ne vü neçeye vireyim
  3225. Şeyh eydür cânuñ eyüligine, Ne gümân yâhûd ne beñzer cân tene
  3226. İlla nakdinden ne getürdüñ getür, Dartıvireyim dahı geç hôş otur
  3227. Eydür añladum ki Tañrı bir-durur, Bu benüm göñlümde bir key sır-durur
  3228. Şeyh eydür aña batman bulmadum, Dartıvirmege vü kadrin bilmedüm
  3229. Dartar-ısam kıymeti artuk gele, Dükeli ‘âlemden ü hem yig gele
  3230. Eydür añladum dahı ben kim Resûl, Hak-durur yolında vü kıldum kabûl
  3231. Yavlak aña i‘tikâdum var dürüst, Olmadum müşrik gibi milletde süst
  3232. Eydür ol bu dünyadan artuk-durur, Anı alası bahâmuz yok-durur
  3233. Dartar-ısam ben anı kim gitmeye, Yiri batman eyler-isem yitmeye
  3234. Eydür añladum şerî‘at yolını, Hem arıtdum key tarîkat gölini
  3235. Eydür aña kim bahâ getüriser, Yâ aña batman kaçan yitüriser
  3236. Eydür irişdüm hakîkat gavrına, Dolayup göñli şehâdet tavrına
  3237. Eydür anı dartar-ısam iy ‘azîz, Kanı batman kim kıla anı temîz
  3238. Sanma kim batmana kimse garradur, Kûh-ı Kâf anuñ katında zerredür
  3239. Eydür İslâm'a inanuram ‘azîm, Hem namâz-ıla dürişürem delîm
  3240. Eydür aña kanda bulalar bahâ, Kim satun alalar anı bî-bahâ
  3241. Ol terâzûda delim artuk gele, Kamu taşlardan u key kadrin bula
  3242. Eydür eylerem zekâtumı edâ, Savmı dahı dutaram iy muktedâ
  3243. Eydür anı kanda dartabiliser, Kimse vüyâ kıymetini biliser
  3244. Eydür altı hac piyâde eyledüm, Ma‘rifetler ma‘nevî çok söyledüm
  3245. Eydür anı darta-y-ıdum illa hîç, Yok-durur bende aña lâyık basîç
  3246. Ol metâ‘uñ kıymetin kim kılısar, Yâ anuñ dartup bahâsın biliser
  3247. Eydür az ‘ilmüm dahı var iy ‘azîz, Eydür ansuz olmaya anda temîz
  3248. Eydür az hilm ilerü hem getürem, Eydür aña kanda batman yitürem
  3249. Eydür az sıdka irürdüm himmeti, Eydür anuñ kamudan yig kıymeti
  3250. Eydür az mikdâr var bende kerem, Eydür ol yeg kamudan iy muhteşem
  3251. Eydür az ‘ışk odı cânum yandurur, Eydür ansuz âdemî hayvân-durur
  3252. Eydür eyüdür benüm hulkum ‘azîm, Eydür ol yegdür kamusından delîm
  3253. Eydür inandum hezârân şevk-ıla, Haşr günine vü yüz biñ zevk-ıla
  3254. Uçmaga vu tamuya inanuram, Hem hisâbı vü sıratı sanuram
  3255. Eydür ol kangı terâzûya sıga, Yâ ol agırlıga batman kim yıga
  3256. Dartar-ısam anı eyleyüp temîz, Agırırak ola tagdan iy ‘azîz
  3257. Eydür ança ‘adl-ıla dürişürem, Halk-ıla insâf-ıla barışuram
  3258. Kim benüm emrüme çün irişeler, Kurd-ıla koyun bile barışalar
  3259. Eydür anı dartası mîzân kanı, Yâhûd ol agırlaga batman kanı
  3260. Dartar-ısam ben anı iy nâm-ver, Yir ü gögi batman eyleyem meger
  3261. Eydür iy şeyh ança zühdüm var benüm, Kim olur kul gibi cânuma tenüm
  3262. Eydür aña ben bahâ bulımazam, Ol sebebden dartıban alımazam
  3263. Eydür eyle hulk-ıla hôş söylerem, Lutf-ıla kim kamusın kul eylerem
  3264. Eydür aña yitürimezem semen, Bir semen hergîz ola mı yüzce men
  3265. Eydür inamum bu kamusında var, Kim dükeli hak-durur iy nâm-dâr
  3266. Eydür anı bu terâzû dartamaz, Yiri batman eyler-isem yidi kez
  3267. Ten kumaşı çün hisâba gelmedi, Bunda hem bir kadr u kıymet bulmadı
  3268. Cân metâ‘ı çün bahâsı çog-ımış, Agırınça dartası taş yog-ımış
  3269. Bes bize bir künce oturmak gerek, Bu dükânı dahı götürmek gerek
  3270. İşbu cân nakdı ki şerhin eyledük, Vasfını ter sözler-ile söyledük
  3271. Hak katında dartılıcak iy hakîm, Artuk ola yirden ü gökden delim
  3272. Âhiretde çün terâzû asıla, Degmesi bir dürlü nakd-ıla gele
  3273. Cân metâ‘ınuñ azın çok diyeler, Ten kumaşın kamu hîçe sayalar
  3274. Âhiret bâzârına çün gelesin, Ne iletdüñ-ise anda bulasın
  3275. Cân metâ‘ı satıla altun gibi, Ten kumaşı köyine odun gibi
  3276. Şehvet ü buhl u hased ten yâridür, Sıdk u ihlâs u kerem cân yâridür
  3277. Zâlim anda zulmınuñ recin göre, ‘Âdil anda ‘adl gencine ire
  3278. Hûr-ısañ cennetde gılmân bulasın, Dîv-iseñ dûzahda ifrît olasın
  3279. Kâlibed iblîs ü cân âdem-durur, Cehl zahm u ‘ilm aña merhem-durur
  3280. Cânuñı besle ki bâkî kalısar, Kâlıba tapma ki fânî olısar
  3281. Bes bu mîzânda ta‘ayyün kıldılar, Cân-ıla ten kıymetin key bildiler
  3282. Kim şirâda ten bahâ getürmeye, Cân bahâsın kimse hôd yitürmeye
  3283. Key terâzû râst Gülşehrî kıla, Kim kamu nakduñ bahâsını bile
  3284. Bî-terâzû sen dükân eylemegil, Mâye vü söz ü ziyân eylemegil
  3285. Dünyâda eksilme her bir işde art, Ben terâzû eyledüm gel anda dart
  3286. Degme işde isteme emn ü emân, Mustafâ buyrugını dutgıl hemân
  3287. Kim durıdan âsümânı bî-sütûn, Pâk ola ammâ yekûlu'z-zâlimûn

    SU’ÂL-KERDEN-İ SÂ’İL, EZ HÜDHÜD DER BEYÂN-I, HAŞM U GAZAB
  3288. Biri eydür bende bir haşm u gazab, Var-durur yavlak ‘azîm ü key ‘acab
  3289. Kim ilan gibi ininden çün çıkar, Balta-y-ıla yapdugı burcı yıkar
  3290. Kakıyıcak bardahı küpe urur, Söge oturdukça kükreyü durur
  3291. Kimse aña bir katı söz dimedin, Komaya anuñ etini yimedin
  3292. Haşm-ıla çün kim kılıcını biler, Teşne-y-ile kendüzin urmak diler
  3293. Bir ilan kim od urıcak yakmaġa, Kimse korkar sûretine bakmaga
  3294. Her savaş içinde ser-gavga-durur, Ne yılan dersin kim ejderhâ-durur
  3295. Bu yılan komaz beni baş olmaga, Âdemîler-ile yoldaş olmaga
  3296. Her kimüñ kim şekker agzına dıkar, Karşusına sirke yüzinden akar
  3297. Kendüzi bir agu agacı-durur, Yimişi bal-ısa kim acı-durur
  3298. Hışmı iblîs eyledi yüz âdemî, Hilm ile Gülşehri dutdı ‘âlemi

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, [ÂN SÂ’İL]-RÂ BE MA‘RİFET-İ, RENG-ÂMÎZ
  3299. Hüdhüd eydür hışma zinhâr uymagıl, Zahm ururlar-ısa dahı dınmagıl
  3300. ‘Akl u ‘ilm ü hilm-ile urışmagıl, Kibr ü kîn ü hışm-ıla barışmagıl
  3301. Âdemî dîvüñ sözin eslemeye, Kendü koynında yılan bislemeye
  3302. Dünyâ ehli dînine düşmen-durur, Terbiyet kılma ki ter-dâmen-durur
  3303. Küfr mîhın dîn başına dokıma, Ejdehâları evüñe okıma
  3304. ‘Akl rahtın hışm odı köyindürür, Hışm odın hilmüñ suyı söyindürür
  3305. Dilemez-iseñ ki dola ev dütün, Oduñ üstine dahı urma odun
  3306. Âdemînüñ yigregi ‘ilm ögrenen, ‘İlm ögrenen yegi hilm ögrenen
  3307. Akça virmeyen kişiye zer virüñ, Ayaguñuzı kesene ser virüñ
  3308. Hôşlıg-ıla aguyı kand eyleñüz, Size uran-ıla peyvend eyleñüz
  3309. Bir göñül yıkmak kim ol çokdur bize, Ka‘be'yi yıkmakdan artukdur bize
  3310. Hışm-ıla bir ayu gibi delüsin, Ne ademsin kim bir itden alusın
  3311. Anda kim it göñlini bekler kişi, Halk azarlamak-durur itler işi
  3312. Bir sözi yüz eyleyüp kılma ‘itâb, Yüz sözi bir hôş söz eyler bu kitâb
  3313. Toprag-ıla odı çün yaratdı Hak, İkisini dünyâda durıtdı Hak
  3314. Çünki kemlik oldı toprak mahremi, Lâcerem toprakdan oldı âdemî
  3315. Od ki baş çekdi vü kibr itdi ‘azîm, Oddan oldı lâcerem dîv-i racîm
  3316. Kibr her bir dûnı bir dehrî kılur, Meskenet ‘âlemde Gülşehrî kılur
  3317. Âdemî bî-mekr ü bî-telbîs ola, Kibr ü hışm-ıla kişi İblîs ola

    MÜNÂZARA-İ İBLÎS-İ LA‘ÎN, BÂ-ÂDEM SAFÎ ‘ALEYHİ'S-SELÂM
  3318. ‘İlm bismillah-ıla bulur usûl, Tevbe istigfâr-ıla olur kabûl
  3319. Ol zamân kim bu kamu gavgâ henûz, Olmadug-ıdı cihânda bir rumûz
  3320. Yir gözi gök yüzine hayrân-ıdı, Gök dahı seyrinde ser-gerdân-ıdı
  3321. Dillü kimse yok dahı kim söyleye, Degme bir sözin beyânın eyleye
  3322. Âdem uçmakdan çıkıcak ‘âleme, Kim halîfalık verildi Âdem'e
  3323. Hak ta‘âlâ tevbesin kıldı kabûl, Fazl oldı vü fenâ oldı fuzûl
  3324. Istıfâ donı geyildi daşına, İctibâ tâcı uruldı başına
  3325. Bir gün ol fitne bıragan ‘âleme, Sataşur bir yolda nâgeh Âdem’e
  3326. Eydür iy sultâna bir şâyeste kul, Memleket bâgında yavlak tâze gül
  3327. Benem ol iblîs kim bir dem seni, Komadum uçmakda kim görme beni
  3328. Yükledüp üstüñe yüz biñ mihneti, Dûzah eyleyen saña ol cenneti
  3329. Secde kılmadugum-ıçun ben saña, Ança dahı düşmân olma sen baña
  3330. Anı kim ben yoldan iledübilem, Hîç ola mı kim aña secde kılam
  3331. Çün benüm hükmüm revân oldı saña, Ma‘ni-y-ile secde kılduñ sen baña
  3332. ‘Ömrümüñ niçeligin çün bilesin, Sen katumda dünki bir tıfl olasın
  3333. Ben bu kamu ‘ömr-ile bes gelmeyem, Secde bir tıfl ileyinde kılmayam
  3334. Bunça kez dünyâyı deryâ görmişem, Yine deşt ü kûh u sahrâ görmişem
  3335. Kalmadı bir merd-i kâr u ehl-i dîd, ‘Ömrümüñ pâyânına hergîz bedîd
  3336. Sen kim evvel la‘net İblîs'e didüñ, Tañrı yime didügin niçün yidüñ
  3337. Tañrı kavlına nite inanmaduñ, Ben yalan söyleyesümi sanmaduñ
  3338. Andan işbu ‘akl-ıla kasduñ hemân, Kim behişti duta-y-ıduñ câvidân
  3339. Bunça begenmemeg-ile sen beni, Gör niçe çıkardum uçmakdan seni
  3340. Benüm işüm kim bu derde dârudur, Senüñ-ile dahı key ilerüdür
  3341. Enbiyâ ihdâsuma hem ireler, Evliyâ destânlarumı göreler
  3342. Kanda kim bir mekr ü telbîs irürem, Bir ferişteye yüz iblîs irürem
  3343. Kanda kim bir zerre cehlümden gele, Elli ‘âlim anda bir câhil ola
  3344. Çün ben âsân gösterem müşkilleri, Delüden bilmeyesin ‘âkılları
  3345. Dünyâ zâhidlerini çün görevem, İleyümçe gelle gibi sürevem
  3346. Kanda kim bir ‘örfe ben meşgûl-ırak, ‘Ârif anda ‘âmiden ma‘zul-ırak
  3347. Dek saña yaluñuz olmadum belâ, Âdem oglanlarına kamu bile
  3348. Hîç bilür misin ki n’itdüñ sen baña, Göresin kim ben neler idem saña
  3349. Kılmadın bir zerre eksük tapudan, Senden ötri sürdi beni kapudan
  3350. Seni benden ne kadar yig gördiler, Kim beni kapularından sürdiler
  3351. Almaz-ısam ben bu kîni vü güci, Nesl ü kavmüñden çıkaram soñucı
  3352. Benden ol yirde ki birkaç rîv üşe, Bir ferişteh üstine yüz dîv üşe
  3353. Sanma kim iblîs aradan gide, Hey neler idem saña ben dünyede
  3354. Ben ki boynuma urıcak kibr ü menî, Oldum evvel Hak ta‘âlâ düşmeni
  3355. Defterinde eyleyiçegin temîz, Kalanına hôd ne mikdâr iy ‘azîz
  3356. Topragı başuma saçmakdan kaçam, Yohsa bârî bir ulu yirden seçem
  3357. Diri oldugumça ben inanmagıl, Benden îmin yöriyeven sanmagıl
  3358. Kim koyam oglanlaruñı uçmaga, Girmege veyâ sıratı geçmege
  3359. Seni uçmakdan sürükdüren neye, Kaçan oglanlaruñı anda koya
  3360. Bir yazuk ben işledüm dir hôr bana, Bir güneh sen eyledüñ lâyık saña
  3361. Ben hitâb-ı üscüdû yı bilmedüm (2/34,7/11,18/61), Secde senüñ ileyüñde kılmadum
  3362. Sen dahı lâ-takrebâ yı dutmaduñ (2/35), Tañrı’nuñ emrine i‘zâz itmedüñ
  3363. Neye senüñ tevbeñi kıldı kabûl, Böyle benden münkir oldı vü melûl
  3364. Ben kamu bu hüccet ü bürhân-ıla, Kul henûz olımadum erkân-ıla
  3365. Âdemî tañrılıga da‘vî kılur, İlla key da‘vî-yi bî-ma‘nî kılur
  3366. Girü bunlaruñ evini ben yıkam, Yine bunlaruñ hakından ben çıkam
  3367. Bunça mihnet eyleyem cânlarına, Soñucı kasd idem îmânlarına
  3368. Halka çün ben eyle kim gerek koyam, Bir nefesde bunça tevbeler sıyam
  3369. Eyleyem bir fısk-ıla iy nâmdâr, Elli yıllık zühd esâsın târ-mâr
  3370. Hak ta‘âlâ dükeli düşvâr işi, Nâ-murâd olmagı vü her hôr işi
  3371. Tamu yolından dükelin yoyısar, Kamusın uçmak yolında koyısar
  3372. Ben dahı yüz zevkı yüz ‘işretleri, Yimek içmekleri vü lezzetleri
  3373. Kamusını tamu yolında düzem, Bunlaruñ ûmîdin uçmakdan üzem
  3374. Dükeli düşvâr yoldan kaçalar, Bu geñez yollar içinde uçalar
  3375. Cehd idem kim kamu tamuya vara, Komayam kim biri uçmaga gire
  3376. Dâneyi çün dâm içine ben dökem, Kuş kanadın eyegüsinden sökem
  3377. Kamunuñ yolsuzlıgına ben sebeb, Beni yoldan çıkaran kimdür ‘aceb
  3378. Çün benüm kamusına telbîs olan, İy ‘aceb kimdür baña iblîs olan,
  3379. Çün ben andan kesmezem ûmîdümi, Kim görem bir subh-dem hurşîdümi
  3380. Sen dahı her yirde sâkin olmagıl, Baña bak u bir dem îmîn olmagıl
  3381. Anda kim bu ‘ilm-ile bu fen-durur, Âdem ü iblîs cân u ten-durur
  3382. Beni yire gömekogıl iy ‘azîz, Andan eyle cânuñı tenden temîz
  3383. Yohsa ben niçe ki diri yöriyem, Sanma kim cânuñı tenden korıyam
  3384. Dünyayı terk eyleyen ulum-durur, Dünya işin dutan er kulum-durur
  3385. Niçeme kim sürdi beni kapudan, Girü kapusında olduk tapudan
  3386. Zîra kim ‘âlemde yok-durur makâm, Ol kapudan artuk iy ‘âlî imâm
  3387. Dilemez-ise ki mekrüm yol ura, Kendü mülkinden beni daşra süre
  3388. Kanda var mülki içinden taşra yir, Kim sürükmişlere ol yir anda yir
  3389. Bilmezem ol kanı vü ben kandayam, Kanda-y-ısam mülkinüñ içindeyem
  3390. Beni andan berü kim sürdi dakı, Kapusından gitmedüm Tañrı hakı
  3391. Sen kim okıdı vü geldüñ kapuya, Girü ol kapudan irdüñ tapuya
  3392. Dimeyesin sen ki tav‘ u tapudan, Bu kapuya geldüm ayruk kapudan
  3393. Yine kim her bir tapu anuñ-durur, Dünyada kamu kapu anuñ-durur
  3394. İkimüz dahı makâm iy nâm-dâr, Ol kapuyı eylemişüz ihtiyâr

    CEVÂB DÂDEN-İ ÂDEM, ‘ALEYHİSSELÂM İBLÎS-İ LA‘ÎN-RÂ
  3395. Çün işitdi Âdem İblîs’üñ sözin, Kakıdı vü ‘arza kıldı kendüzin
  3396. Eydür iy dâ’im dalâletde olan, Bâtılı hak yalanı gerçek bilen
  3397. Ûstâd-ı dîv ü şâkird-i sütûr, Pâyimâl-i şehvet ü mest u gurûr
  3398. Kendüzin evvel ziyâna ileden, Soñra dönüp ayrugı magbûn iden
  3399. Gamda anı garka eylemiş Çalâb, Pîr olmış illa pîr-i âsiyâb
  3400. Koca yalan kaçan olur iy fulân, İlla sen kim söylemezsin cüz yalan,
  3401. Ben kim evvel cenneti kıldum makâm, Soñra çıkdum ‘âlemi kıldum tamâm
  3402. Bunda senüñ kavlüñ-ile gelmedüm, Zîra hakdan daşra hîç iş kılmadum
  3403. Nite baña bula-y-ıduñ sen zafer, Hôd bu iş böyle gerek-idi meger
  3404. Bu hüner her ta‘nadan hâlî gibi, Tâ men ol dârâ birûn eli gibi
  3405. Kim cinândan ben cihâna irişem, Bûsitândan bâgbâna irişem
  3406. Kamu konuk eve baglar hissini, Ol bizüz kim isterüz ev issini
  3407. Biz şehüñ kulagına dirüz sözi, Sen sarây-ıla ne aldarsın bizi
  3408. Bize ev issini göster görelüm, Yohsa kuru eve neye girelüm
  3409. Eyle dut kim ‘âkil eve aldana, Pâsbânı nite pâdişah sana
  3410. Çün ev issin ev içinde sanmaduk, Nakş-ı dîvâra dahı aldanmaduk
  3411. Bize hôd bir yirde olmaklık mukîm, Olmaya ‘âlemde bî-ümmîd ü bîm
  3412. Yok-durur hîç dünyada ârâmumuz, Lâ-mekândur dâne-y-ile dâmumuz
  3413. Böyle kim her yiri biz göriserüz, Bir arada biz kaçan durısaruz
  3414. Ol yanından ‘âlemüñ girdük revân, Bu yanından dünyanuñ çıkduk devân
  3415. ‘Âkıbet her yirde hargeh kurmaduk, Lâ-mekân şehrine degin durmaduk
  3416. Ben müzeyyen eylemesem ‘âlemi, Hûb ola mıydı cihân bî-âdemî
  3417. Senüñ işüñ aldamag-ısa ne var, Aldayanlar aldanur anda i yâr
  3418. Enbiyâya zehrüñ olmaya senüñ, Kim dinesin yâ geçe mekr ü fenüñ
  3419. Yine çün gümrâhlıguñı göreler, Evliyâ hâşâ ki saña uyalar
  3420. Zâhidüñ çün kim riyâsı olmaya, Hîç senüñ fitneñ katına gelmeye
  3421. Çünki dünyâ terkini ‘âkil ura, Ölümini dem-be-dem hâzır göre
  3422. Dahı senüñ anuñ-ıla ne işüñ, Var dur iy hızlân yoluñ hırmân işüñ
  3423. ‘İlm-ile çün kim ‘amel makrûn ola, Senden ol ‘âlim niçün magbûn ola
  3424. ‘Ârifüñ çün Hak’dan artuk fikreti, Yok-durur kimüñ var aña kudreti
  3425. Sen seni gör yohsa çün rahmet gele, Her biri bir haslet-ile kurtıla,
  3426. Çünki sen kâbil degülsin rahmete, Lâcerem mahsûs olduñ la‘nete
  3427. Mü’minîne niçe zûr eyler-iseñ, Zûr-ıla nefsüñi kûr eyler-iseñ
  3428. Her neyi kim hîleltüñ vîrân kıla, Tevbe anı girü âbâdân kıla
  3429. Âhir ol mü’min yola senüñ-ile, Eyü olam diyüben gelür yola
  3430. Eyü niyyetlüler eylüge ire, Kim yavuz ise yavuzlıklar göre
  3431. Erlik içinde ki bühtân var degül, Yoldan ileden eri hôd er degül
  3432. Sen sınuksın olmış a‘zañ cümle süst, Kimseyi istemeyesin ten-dürüst
  3433. Her kim ol bedbaht ola bî-cân u raht, Kimseneyi dilemeye nîg baht
  3434. Yavlak agyâr ola yârı aldayan, Yohsa er olmaya eri aldayan
  3435. ‘Avrat olsa yigdür er bir fark-ıla, Yoldan iltinçe bir eri zerk-ıla
  3436. Ben dahı sencileyin hem bir günâh, Eyledüm illâ bilür ol Pâdişâh
  3437. Kim senüñ şerrüñden işledüm anı, Kim sen anduña inandurduñ beni
  3438. Ben senüñ anduñ-ıla oldum tebâh, Sen senüñ re’yüñ ile kılduñ günâh
  3439. Baña girü tevbe oldı reh-nümûn, İlla sen kalduñ günâhuñla zebûn
  3440. Bende çün kim ‘ârızîdür ol günâh, Ben dahı bu tevbeye kıldum penâh
  3441. İlla sende ol günâh zâtî-durur, Anuñ-ıçun yazuguñ katı-durur
  3442. Togrulıg-ıla geliçek ilerü, Ol yazuk didükleri sensin girü
  3443. Gide mi senden ‘aceb şeyn-i günâh, Kim sen olmışsın kamu ‘ayn-ı günâh
  3444. Arusuz olıçagın aru tonı, Arı ola çün yuduñ girü anı
  3445. İt derisin biñ deñizde yuyıçak, Dahı murdarırak ola koyıçak
  3446. Çün ben ayrug u günâh ayrug-ıdı, Eyle gitdi kim sanasın yog-ıdı
  3447. Sen günâhuñ zâtısın kaçan gide, Kişinüñ zâtı vü anı terk ide
  3448. Âdemîye iriçegin bir hatar, Altunına miss karışur ez-kader
  3449. Yine bir kaynamag-ıla arınur, Mis köyinür altun anda görinür
  3450. Sen kamu missin çü altun sende yok, Ben kamu altun ki hîç mis bende yok
  3451. Altun altunlıkda magbûn ola mı, Kaynamag-ıla mis altun ola mı
  3452. Mekri bir gün şahsuñ üstine üşer, Ayruga kuyu kazan kendü düşer
  3453. Her kim ol kuyu kaza bir kardaşa, ‘Âkıbet ol kuyuya kendü düşe
  3454. Sorma kim kuyu kazan kendü ola, Girü hem bir kuyu içinde öle
  3455. Mü’mini îmân kaçan koyup gide, Varasın bir kâfire ikrâm ide
  3456. Kendü cinsinden ne göre sende hîç, Kim kıla senden yaña îmân besîc
  3457. Kılduguñ-ıçun sen îmânı taleb, Vara mı kâfir dapa îmân ‘aceb
  3458. Niçeme kim mü’min eksüklik kılur, Âhir îmân kendü hasmını bilür
  3459. Sanma kim sen bini gümrâh eyledüñ, Belki her bir yolda âgâh eyledüñ
  3460. Zîra çün kim mülki görem ser-be-ser, Mâlikinden ilerü bilem haber
  3461. İster-idüñ kim beni azdurasın, Yoldan u degme yaña gezdüresin
  3462. Ben hemân yolda vü sen yoldan ırak, Defterüñ senüñ kara vü benüm ak
  3463. Ol kişiyi dünyada kim begene, Kim kişi aldamag-ıla ögine
  3464. Sen kim eyledüñ girü mülkin durak, Kapusındasın velî andan ırak
  3465. Ben ki yolı düzdüm anuñ yatına, Kapusından irdüm anuñ katına
  3466. Sen kapudan göremedüñ nûrını, Ben katında görürem kendüzini
  3467. Ola deñizde delim hâşâk ü hâr, Beñzemeye aña dürr-i şâhvâr
  3468. Mâr-ıla mâhî deñizde yüzeler, İlla her biri bir işde gezeler
  3469. Niçeme kim olalar me’mûr-ı şâh, Hîç cellâd ola mı destûr-ı şâh
  3470. Biñde biri olur-ısa h˘îşümüz, Bizüm ol bir ile-durur işümüz
  3471. Anda kim sâfî ola suyu gölüñ, Zevkı olmaya harâmîlü yoluñ
  3472. Girü ol bir Hak bu işi bitüre, Sen harâmîyi bu yoldan götüre
  3473. Ol ki her yola senüñ-ile gider, Saña la‘net evvel ol kişi ider
  3474. Çün işitdi ol bed-ahter bu sözi, Kısmetinden kararak oldı yüzi,
  3475. Gitdi İblîs-i la‘în zârî-y-ıla, Kaldı Âdem şer‘ mi‘yârı-y-ıla
  3476. Müdde‘î-y-iseñ ne mahrem olasın, Uyma iblîse kim âdem olasın
  3477. Âdemî mekkâr iblîsi sanur, Şimdi iblîs âdemîden eymenür
  3478. Sende ança hîle vü telbîs ola, Kim senüñ kemter kuluñ iblîs ola
  3479. Âdem ü İblîs hâlini görüñ, Kalan ahvâli Muhammed’den soruñ
  3480. Her kim anuñ şer‘ine mahrem degül, Dîv ad ur aña kim ol âdem degül
  3481. Her makâlâtı beyân eylemege, Degme bir sırrı ‘ayân eylemege
  3482. Çün göresin şâhı peydâ vü nihân, Olmaya Gülşehri’den yig tercümân
  3483. Ol kişi kim dürri ‘ummândan bula, On iki ‘ilmi bu dîvândan bula

    SU’ÂL KERDEN-İ SÂ’İL, EZ HÜDHÜD
  3484. Birisi eydür vefâdâram ‘azîm, Hâtırum bî-kîne vü kalbüm selîm
  3485. Mihr evinden kîn şarına gitmezem, Kişinüñ tuz etmegin unutmazam
  3486. Her kimüñ kim hayrı vü zîr-destiyem, Düşmenüm-ise dahı kim dostıyam
  3487. Ol beni oda urursa yakmaga, Ben utanam kölgesine bakmaga
  3488. Kimseden bir lokma etmek yimedüm, Kim otuz biñ yirde şükrin dimedüm
  3489. Degme odda mum gibi erimezem, Bagladugum ‘ahdi ayruk sımazam
  3490. Aña kim virdi baña bir şerbet âb, Bulur-ısam içerem yüz kez cülâb
  3491. Baña bir pul hayr iden beni duta, İlte vü neye diler-ise sata
  3492. Kim baña virür-ise bir hôş selâm, Yüz biñ ança ala benden hôş peyâm
  3493. Baña yâr eyler-ise yüz kez cefâ, Eyleyiserem aña yüz biñ vefâ
  3494. Halk-ıla ben cüz safâlık kılmazam, Kimse-y-ile bî-vefâlık kılmazam
  3495. Her kimüñ anda vefâsı var-ısa, Yâ cihânda bir vefâdâr er-ise
  3496. Pâdişâh katında kadri arta mı, Kurbı mîzânında nakdin darta mı

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, ÂN SÂYİL-RÂ
  3497. Hüdhüd eydür bî-vefâyı sevmegil, Yil-durur ‘ahdi vü sen yil kovmagıl
  3498. Her kim ol tuz etmegi bilmez ise, Hayr u ihsân şükrini kılmaz-ısa
  3499. Ne ki yidi vü yiyiser yig-durur, İt anuñ bigi kişiden yig-durur
  3500. İt vefâ eyler kişiye iy yigit, Yigrek ola yüz münâfıkdan bir it
  3501. Bir nifâkı yok ere iremedük, Bir muvâfık âdemî göremedük
  3502. Kimsenenüñ lokmasını yimegil, Yiyiçek şükrinden artuk dimegil
  3503. Lokma yimez âdemî kanda ola, Sahhat aña kim yiyüp şükrin kıla
  3504. Bir vefâdârı cihânda eyle yâr, Bî-vefâ-y-ıla oturma zînhâr
  3505. Devleti yok kişilerden kaçagör, Mukbil er pîrâmeninden geçegör
  3506. Kimse mülki bî-muhâlif sanmasun, Kim münâfık dünyada diñlenmesün
  3507. Bir muvâfık mahreme irinçe biz, Yüz münâfıkdan köyindük iy ‘azîz
  3508. Bî-vefâdan tîzirek osanalar, Kim vefâ Gülşehri’den ögreneler
  3509. Pâdişâh Mahmûd olıçak dünyada, Hâs Ayaz aña vefâ yavlak ide

    DÂSİTÂN-I SULTÂN MAHMÛD, BÂ-AYAS
  3510. Ögüme düşdi girü bir dâsitân, Pür şakâyık bâg u pür gül bûsitân
  3511. Sayru oldı bir iki gün hâs Ayas, Şeh katına gelmedi ol hak-şinâs
  3512. Ayru düşdi pâdişâhdan bir zamân, Çün sever-idi anı şâh-ı cihân
  3513. Katlanımadı anuñ hicrânına, Okıdı bir hâdimi eyvânına
  3514. Kim Ayas’ı işbu sâ‘at görevar, Sayru olmış bizden anı soravar
  3515. Eytgil âhir sen bize gelmeyeli, Hâlümüz niteligin bilmeyeli
  3516. Eyle oldum kim çerâgum söyinür, Beni gören baña özi köyinür
  3517. Bu bir iki gün ki senden ayruyam, Sanasın kim elli yıllık sayruyam
  3518. Sen ki biz bî-çârelerden ayrusın, Sayru bizüz sanma kim sen sayrusın
  3519. Gel bize vü ussumuzı başa dir, Sen sag olgıl sayrulıgı bize vir
  3520. Ayruk ol yüzden kim ol sayru ola, ‘Âşıkından bir nefes ayru ola
  3521. Ol cemâle renc erzânî degül, Ejdehâya genc erzânî degül
  3522. İlla tîz ir katına giçlenmegil, İşbu didüklerümi aña digil
  3523. Yohsa yolda eglenür olur-ısañ, Yâ biraz geç varuban gelür-iseñ
  3524. Tañrı hakkıyçun ki seni öldürem, Kanuñ-ıla işbu şehri tolduram
  3525. Yügürü var yügürü gel yel gibi, Yohsa kanuñ akıduram seyl gibi
  3526. Yavlak ol hâdim iver ol kapudan, Kim revân-ter yöriye yolda sudan
  3527. Yolda hîç eglenmedi yolı sürer, Çüst Ayas’uñ katına degin irer
  3528. Görür Ayas’uñ katında pâdişâh, Hôş oturmış sanasın horşîd ü mâh
  3529. Göriçek hâdim ki sultân oturur, Korkusından zâriye el götürür
  3530. Eydür iy sultân-ı ‘âlem zînhâr, Yolda hîç eglenmedüm ben nâbekâr
  3531. Yel gibi yügürügeldüm kapuya, Od gibi içerü girdüm tapuya
  3532. Bir nefes hîç aruban eglenmedüm, Yâ biraz oturuban diñlenmedüm
  3533. Eyle kim ben yügürigirdüm yola, Hâşa kim kuş benden ilerü gele
  3534. Kimse benden gelmedi hôd ilerü, Sen meger kim uçuban geldüñ berü
  3535. Çün benüm yügürdügümi bilesin, Sen bu eve uçagelmiş olasın
  3536. Böyle kim ben yügürügeldüm ive, Kim irem senden ilerü bu eve
  3537. Benden ilkin nite geldi pâdişâh, Kim oturdı Müşterî katında mâh
  3538. Bu evüñ çün bir yolı var bî-ta‘ab, Kangı yoldan gelmiş olasız ‘aceb
  3539. Pâdişâh eydür bizüm bir gizlü yol, Aramuzda var degül kim izlü yol
  3540. Kim biz ol yoldan bile irişürüz, Biribirümüz-ile görişürüz
  3541. Ne baş ol yoldan sıgar u ne ayak, Bize yakın ol yol u saña ırak
  3542. Añlayup her bir yoluñ sagın solın, İrişür Mahmûd Ayas’a ol yolın
  3543. Ol yakın yoldan irişdük bir yola, ‘Âşık ol kim yöriyesin ol yola
  3544. ‘Işk yolı kamudan ayru-durur, Görmege ma‘şûkı ol togru varur
  3545. İkimüz ol yoldan irişdük bile, Bizden artuk ol tarîkı kim bile
  3546. İttihâda çün kim inana soran, İkimüzi bir kişi sana gören
  3547. Ol kişi kim farkumuz kılımaya, Beni andan bakıban bilimeye
  3548. Sanma kim benem anı göregelen, Ol-durur girü beni soragelen
  3549. İkimüz eyle birüz kim iy ‘azîz, Anı gören benden eylemez temîz
  3550. ‘Âşık u ma‘şûk u ‘ışka bir diñüz, Üç diyen kişilere kâfir diñüz
  3551. Sorma kim ol kanda vü biz kandavuz, İki ten bir göñlegüñ içindevüz
  3552. Biribirümüzden eyle tolmışuz, Kim ikimüz dünyada bir olmışuz
  3553. Cânumuz çün cânına hemrâh-ıdı, Ol muhabbetden göñül âgâh-ıdı
  3554. Ten dahı cân-ıla irişdi bile, Bir kazanda ikisi bişdi bile
  3555. Degme deñiz ‘âşıkı gark eylemez, Anı benden kimsene fark eylemez
  3556. Sayru benem anı sayru görmegil, Beni andan bir dem ayru görmegil
  3557. Bir yolumuz var bizüm irişmege, Yâre vü anuñ-ıla barışmaga
  3558. Kim sen ol yolda bir aksak olasın, Niçeme kim yügürüben gelesin
  3559. Tîzirek benden eger irse-y-idüñ, Sen ü yârum yüzini görse-y-idüñ
  3560. Pes baña ol ‘ışk ola-y-ıdı harâm, Kala-y-ıdum puhteler içinde hâm
  3561. Sen kapudan dahı gitmedüg-idüñ, ‘Azm yügürmege itmedüg-idüñ
  3562. Kim yönümi dutup anuñ yanına, İrdüm ol yoldan ben anuñ katına
  3563. Ol erenler kim bu hâle irdiler, Ol yola tayy-ı mekân ad urdılar
  3564. Her namâzı Ka‘be’de kılan kişi, Girü kendü şehrine gelen kişi
  3565. Ol yolın varubanın girü gelür, Ol yolı anuñ gibi kişi bilür
  3566. Her zamân tayy-ı mekân olur aña, Her nefes bast-ı zamân olur aña
  3567. Sen çün irmedüñ henûz ol hâlete, Kaçan iresin ol işde âlete
  3568. Çün görür Gülşehri yârınuñ yüzin, Görür anuñ sûretinde kendüzin
  3569. Zikri her gün yârınuñ sözi-durur, Kıblesi dildârınuñ yüzi-durur

    SU’ÂL KERDEN-İ SÂYİL, EZ HÜDHÜD
  3570. Birisi eydür ki ‘ayyâram ‘azîm, Câzulıg-ıla vü tarrâram ‘azîm
  3571. Kim karañu dünde çün destân idem, Hâlini zengi yüzinden iledem
  3572. Kişiye çün kim bu fende gürleyem, Gözlerinden sürmesin ogurlayam
  3573. Yöresinde yatur-iken ben yene, Sürme uram kekligüñ gözlerine
  3574. İledem destân u mekr ü sihr-ile, Bir yalınçak tenden on göñlek bile
  3575. Kişinüñ çün kim ogurlıga varam, İç donın dahı başından çıkaram
  3576. Kîse-bürligiyle kallâşam ‘azîm, Hem kefen soymakda nebbâşam ‘azîm
  3577. Ol eve kim benüm endîşem ola, Bacadan inmek benüm pîşem ola
  3578. İster-isem kim kişiye kasd idem, Börki altından başını iledem
  3579. Başuma kutsuzlık od saçmış-durur, ‘Ömrüm ogurlıg-ıla geçmiş-durur
  3580. Gök dapa bulut gibi çün gürleyem, Şeb-külâhın ‘Îsî’nüñ ogurlayam
  3581. Ança kal‘a üstine çıkmışvanın, Ança burcı mekr-ile yıkmışvanın
  3582. Ança evlere ki ben nakb urmışam, Ança gencüñ kim içine girmişem
  3583. Ança sultânlar tapusını kodum, Ança zindânlar kapusını sıdum
  3584. Bunça kuyudan ki daşra kaçmışam, Bunça dükkânlar ki şarda açmışam
  3585. Ben gice çün degme bir dama çıkam, Çok evi kim issi başına yıkam
  3586. Câzulık tahtına çün kim agaram, Ayı gökden indürüben sagaram
  3587. Rûm ilinde sihr odına çün girem, Küpe binüben Horasan’a varam
  3588. Kimse kılmadugını isbât-ıla, Ben kılam yüz sihr ü nârincât-ıla
  3589. Ne ilikdürdüm-ise saña didüm, Kamusın fısk u fücûr-ıla yidüm
  3590. Dünyada bir hayr işe başlamadum, Tañrı’ya lâyık bir iş işlemedüm
  3591. Nite olısar benüm anda işüm, Yaza kanda irişe anda kışum

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, ÂN SÂYİL-RÂ NÎZ
  3592. Hüdhüd eydür niçeme ‘ayyâr-ısañ, Câzılıkda dahı key tarrâr-ısañ
  3593. Cânuñı çün ilte gevdeñden ecel, Sıgmaya ol ortada mekr ü hiyel
  3594. Görür-ise hîle vü destânuñı, Sen ton iltürsin ol ilte cânuñı
  3595. Er gerek kim topragı altun ide, Er midür ol kim eri magbûn ide
  3596. Anda kim her bir işi kılmak gerek, Ogrıya boynından asılmak gerek
  3597. Şer‘ içinde gösterür senüñ yoluñ, Degme bir on akçaya bir kez aluñ
  3598. Dîn yolında çün terâzû asalar, Bir eli on akça-y-ıçun keseler
  3599. Zîhi müdbir âdemî vü nâbekâr, Kim ogurlıkdan getüre iftihâr
  3600. Bön kişi zeyreklere çok aldana, Zeyrek ol aldamagı key iş sana
  3601. Zeyreküñ biñde birisi sag ola, Bön kişilerüñ yiri uçmag ola
  3602. Anda kim Tañrı her işi bitürür, Câzular Mûsî’ya îmân getürür
  3603. Câzulık kılan kişi kezzâb ola, Mu‘cizât ehli ulü’l-elbâb ola
  3604. Biz kerâmet ehline inanuruz, Sâhiri kezzâb u kâfir sanuruz
  3605. Âhiretde her ki bî-mikdâr ola, Dünyada ‘ayyâr u yâ tarrâr ola
  3606. ‘Avrat ola kim düze gözin kaşın, Dutmaya er delletü’l-muhtâr işin
  3607. Halka mâl üleşdüren kişi henûz, Korkudadur kim kaçan iş ola uz
  3608. Halk mâlını kim iltür bir görüñ, Kesüñ elini dahı boynın uruñ
  3609. Kamu assıdan kim eyledüñ ziyân, Mazleme boynuñda kalmışdur hemân
  3610. Togru işden ne haber virür canuñ, Yohsa egri çok işüñ vardur senüñ
  3611. Egrilik her pîşenüñ solı-durur, Togrulık Gülşehri’nüñ yolı-durur
  3612. Sen bu işden tevbe kaçan kılasın, Var Feleknâme okı kim bilesin
  3613. Mantıku’t-tayr’ı dahı hall eylegil, Sözüñi şîrîn ü rengîn söylegil
  3614. Yavuz işden tevbe kıl iy nâmdâr, Mustafâ yolını eyle ihtiyâr
  3615. Utan ol sultândan âhir iy ‘azîz, Kim kılur dînüñi küfrüñden temîz
  3616. Sıdk-ıla kurduñ ileyinde siñer, Hîle-y-ile tavşan aslanı yiñer
  3617. Sen ki gerçekden geçürdüñ yalanı, Gör ki tavşan niçe aldar aslanı

    DÂSTÂN-I ŞÎR Ü HARGÛŞ
  3618. Her kim aldı ‘ilm u Kur’ân’uñ dadın, Evvel añdı Tañrı’nuñ a‘zam adın
  3619. Andan işbu dâsitânı eyledi, Virdi söze reng ü şîrîn söyledi
  3620. Kim meger nevrûz faslında ki bâg, Her yaña yandurur-ıdı yüz çerâg
  3621. Yil çemen saçı-y-ıla oynar-ıdı, Lâle odından çemen köyner-idi
  3622. Bir çemende kim zülâl akar-ıdı, Bülbülüñ gözi güle bakar-ıdı
  3623. Ot yirine za‘ferân bitmiş-idi, Kamu sahrâyı külef dutmış-ıdı
  3624. Sebze ortasında akan su-y-ıdı, Çeşmelerüñ fâyiri inçü-y-idi
  3625. Kumrılar bülbüllere hem-râz-ıdı, Tûtılar destânlara demsâz-ıdı
  3626. Gökyüzi pür şu‘le vü pür nûr-ıdı, Bâg içi pür hulle vü pür hûr-ıdı
  3627. Ol hevâ çün hemdemi olur-ıdı, Yazlu sûret âdemî olur-ıdı
  3628. Ergavân dil-şâd u sûsen şâdkâm, Servi âzâd u güle bülbül gulâm
  3629. Nesteren hatmıya nâz eyler-idi, Yâsemen nesrîn-ile söyler-idi
  3630. Şehri kamu şâdılık dutmış-ıdı, Bir benefşe kayguya batmış-ıdı
  3631. Kamu güller gussadan ayru-y-ıdı, Arada nerkis gözi sayru-y-ıdı
  3632. Ayvalar almalara söyler-idi, Nâr, nârince ‘itâb eyler-idi
  3633. Kim kızıl yüz kaygudan ayru-durur, Saru yüzlü âdemî sayru-durur
  3634. Bunça sıhhatdan niçün sen ayrusın, Kim ölü dirildi vü sen sayrusın
  3635. Bâd-ı nevrûzî güle ‘anber saça, Ebr âzârı yire gevher saça
  3636. La‘l, gülnâr oldı vü ya‘kût gül, Tâze yavlak bülbül ü fertût gül
  3637. Kara üzüm kapuda Hindû gibi, Ak üzümüñ danesi lü’lü’ gibi
  3638. Kurı hurmanuñ nifâkı var-ıdı, Arada incîr sâdık yâr-ıdı
  3639. Nerkisüñ gözi begâyet pür humâr, Kavun altun kim zümürrüddür hıyâr
  3640. Pes bu sahrâ kim saña şerh eyledüm, Vasfını bunça katuñda söyledüm
  3641. Saydgâhıydı bir aslanuñ meger, Ol şaha kul tagda her bir cânavar
  3642. Her gün aslan çün şikâr eyler-idi, Kamusını târumâr eyler-idi
  3643. Cânavarlar câna gelmişler-idi, Baş u cânı terk kılmışlar-ıdı
  3644. Aslanuñ çün cevri haddan geçicek, Su yirine kanlarını içicek
  3645. Cânavarlar bir yire dirildiler, Kamusı aslan katına geldiler
  3646. Eytdiler iy cânavarlaruñ şahı, Begleri yavlak dutar yohsul ahı
  3647. Bir karı işledügini bir seher, Eylemez yüz hançer ü tîg u teber
  3648. Niçeme kim himmeti şâh az görür, Tagları himmet dereye aktarur
  3649. Kendüzin çün kim ere bilmek gerek, Ayrug agzıyla du‘â kılmak gerek
  3650. Niçe sen bize cefâ eyleyesin, Vaktı oldı kim vefâ eyleyesin
  3651. Niçe dartavuz senüñ cevrüñ niçe, Ol güni añgıl ki bu devlet geçe
  3652. Er halâla eylese biñ ihtirâm, Sen yimezsin gün uzun illâ harâm
  3653. Niçe dökersin bu miskînler kanın, Alasın bu cânavarlaruñ canın
  3654. Her taguñ nite ki bir arslanı var, Cânavarlaruñ dahı bir cânı var
  3655. Pâdişâhuñ himmeti ‘âlî gerek, Kâni‘a üç günde yiter bir çörek
  3656. Az yiyen kişi kaçan sayru ola, Çok yimekden günde yüz kişi öle
  3657. Ol boguz kim lokmayı târâc ider, Tab‘ını dârûlara muhtâc ider
  3658. Bunça dârû var ki şûr-engîz ola, Kamu dermânlar başı perhîz ola
  3659. Az yiyenüñ Cebre’îl olur canı, Çok yiyenüñ zinde pîl olur teni
  3660. Çok yimekden çok ola fâsid mizâc, Ne devâ anı düze vü ne ‘ilâc
  3661. Var tevekkül Tañrı’ya kıl bir zamân, Ol kapudan rızkuñ istegil hemân
  3662. Çün tevekkeltü ‘ale’l-Allâh diyesin, İşlemedin kendü rızkuñ yiyesin
  3663. Ol ki ‘akl u cân u ten resmin urur, Her birinüñ kısmetin ol hôd virür
  3664. Ol ki ben yüz cehd iderem diyiser, Kısmeti ne-y-ise anı yiyiser
  3665. Her ki bildi kısmetinüñ ġâyetin, Okıdı nahnü kasemnâ âyetin (43/32)
  3666. Aslan eydür ben varup oturıçak, Avlamakdan göñlümi götüriçek
  3667. Kim-durur rızkum baña getüresi, Yâ benüm işlerümi bitüresi
  3668. Vellezîne câhedû fînâ didi (29/69), Ne kazandıysa kişi anı yidi
  3669. Su yolını açmayınça akmaya, Tañrı âhir bacadan bırakmaya
  3670. İşlerümi ben bitürsem yig-durur, İşlemedin ne yer-isem yig-durur
  3671. Ayruk agzıyla agu yutmak gerek, Ayruk eliyle ilan dutmak gerek
  3672. Kısmetüm sizden-durur yiyiserem, Çün yeyem Hak şükrini diyiserem
  3673. Ben varup hôd fârig otura-y-ıdum, Dünyadan göñlümi götüre-y-idüm
  3674. İlla yem gerek olıcak etüme, Kim getüre kısmetümi katuma
  3675. Kim Resûl eydür tevekkül kıl dahı, Deve dizin baglamagı bil dahı
  3676. Cânavârlar bu sözi çün gördiler, Yüzlerini kamu yire sürdiler
  3677. Kim Çalap fermân virürse tapuya, Günde bir av getürevüz kapuya
  3678. Biz kılavuz pâdişâhuñ hidmetin, Dek götürsün üstümüzden mihnetin
  3679. Aslan eydür bir av işüm bitürür, Eksügümi geregümi yitürür
  3680. İlla siz bu işi bitürmeyesiz, Kavlüñüz yirine getürmeyesiz
  3681. Kamusı and içdiler kim bir şikâr, Pâdişâhuñ günde bizde hakkı var
  3682. Getürevüz hakkını yohsa girü, Ala bizden hakkını uru uru
  3683. Aslan eydür kabul eyledüm varuñ, Ayaguñuzı geñüñüzce sürüñ
  3684. Tañlacak beynüñüze siz götürüñ, Günde bir avı tapuma getürüñ
  3685. Cânavârlar çün sözin işitdiler, Günde bir av vermegine gitdiler
  3686. Her biri bulutlayın gürler-idi, Günde bir kur‘a bıragurlar-ıdı
  3687. Kur‘a kime düşse ol varur-ıdı, Aslan anı yiyüp oturur-ıdı
  3688. Kur‘a bir gün tavşana düşdi tamâm, Tavşan eydür aslana oldum ta‘am
  3689. Aña karşu yüzümi burtarayım, Bu belâdan kendüzüm kurtarayım
  3690. Tavşan aslandan yaña gelür-idi, Kendüzinüñ çâresin kılur-idi
  3691. Yolda eglendi ki yüzi akıdı, Aslan aña ivdi yavlak kakıdı
  3692. Gördi ırakdan ki bir tavşan gelür, Yolda vü çok nevha vü zârî kılur
  3693. Aslan eydür añrayubanın aña, Kim ne vakıtdur ki gelürsin baña
  3694. Kuşluk oldı karnum aç oturmışam, Ayagum üstine yüz kez durmışam
  3695. Bilmezem sen nâ-kese ne diyeyim, Şimdi mi geldüñ ki seni yiyeyim
  3696. Pâdişâhlar heybetin bilmez midüñ, Gürlemegümden hazer kılmaz mıduñ
  3697. Tavşan urdı başını ol dem yire, Azgın açdı kim cevâbını vire
  3698. Eydür iy şeh tañlaçak girdüm yola, Benüm ile bir semiz tavşan bile
  3699. Ol semizi ben aruga virdiler, Tapuña getürmege gönderdiler
  3700. Kim aruk tavşan yiyince ol ulu, Bir semiz yagluyı eylensün ülü
  3701. Ben anı tapuña getürür-iken, Pâdişah işini bitürür-iken
  3702. Yolda bir aslan çıkageldi ulu, Ussına gelmez bir agır key delü
  3703. Sordı bizden kim yoluñuz kançaru, Kança varursız dönüñ gelüñ berü
  3704. İkiñüz dahı şikârumsız bugün, Kim yarın olmadı vü hoş geçdi dün
  3705. Dem bu demdür vaktümi hôş görürem, Mülküm içinde şahâne yörürem
  3706. Eytdüm aña biz şehinşeh kulıvuz, Sanma kim ayruk kişi makbûlıvuz
  3707. Eytdi şâhinşeh kim olur iy gedâ, Kimse baña ayruk adın ilede
  3708. Ne seni koyam ne ol şâhinşehi, İkiñüzden ‘âlemi kılam tehî
  3709. Seni dahı ol şehinşâhı dakı, İki yırtam diş-ile Tañrı hakı
  3710. Pençemi çün deri yüzmege düzem, İkiñüzüñ dahı derisin yüzem
  3711. Benden artuk dünyada kim var-durur, Kim bu sultânlıga lâyık er-durur
  3712. Çün melikligi takâzâ kılalar, İki şâh bir ilde gavgâ kılalar
  3713. Çün belüre pâdişâhlıkda yolum, Yig ola andan benüm kemter kulum
  3714. Eytdüm er-iseñ otur kim ben varam, Ol şaha işbu habarları virem
  3715. Eydür işüñi girü koy var eyit, Kiçi sözleri dahı anda büyüt
  3716. Göreyin gelüben ol baña nider, Bunı katumdan nite alup gider
  3717. Ben var-iken kim-durur ol kim gele, Benüm-ile milketi davî kıla
  3718. İşüm almakdan çün oturdı odı, İşümi aldı beni andan kodı
  3719. Çün görür kim ol işüm aña uya, Kapar anı vü kalur bir kuyuya
  3720. İşde anı kuyuda yiyüdurur, Senüñ-içün kimdür ol diyüdurur
  3721. Ben haber kıldum şahâ ne oldugın, Şah bilür anuñ-ıla ne kıldugın
  3722. Niçe kim anda anuñ yili ese, Nesne getürdüklerin senden kese
  3723. Aslan işitdi kim avın aldılar, Kakımakdan gözleri kanın dolar
  3724. Var mıdur dir ya‘ni ‘âlemde kişi, Kim benüm-ile kıla ol bu işi
  3725. Gel baña göster ki aldı avumı, Kim işitmedi cihânda çavumı
  3726. Başın anuñ gevdesinden üzeyim, Pençem-ile derisini yüzeyim
  3727. Tavşan eydür gel ki tapuñla varam, Düşmanuñı kendüzüñe gösterem
  3728. Tavşan ilerü gider aslan bile, Tavşan ol endîşeden kim ne kıla
  3729. Kendüzinden çok yalan söz kuzlamış, Bir deriñ su kuyusını gözlemiş
  3730. Kuyunuñ yakınına çün geldiler, Kuyu yakın-ıdugını bildiler
  3731. Tavşan aslandan girü kalur-ıdı, Arkun arkun korkudan gelür-idi
  3732. Aslan eydür yöriseñne ilerü, Gerçek-iseñ neye kalursın girü
  3733. Tavşan eydür korkaram varmaklıga, Kuyu içinde anı görmeklige
  3734. Sen meger kim üstine çün gelesin, Beni kendü koltuguña alasın
  3735. Kim kuyuda anı saña gösterem, Saña sıgınmak anuñçun isterem
  3736. Aslan ol usdan kim anda yog-ıdı, Tavşan ussı çok kez andan çog-ıdı
  3737. Çün inandı tavşan aldadugına, Aldı ol tavşançugı koltugına
  3738. Kuyunuñ üstine geldi kükreyü, Su tolu andan deriñ yavlak kuyu
  3739. Çün suya bakdı kim ol aslan kanı, Gördi bir aslan dutar bir tavşanı
  3740. ‘Aksini gördi suda aslan gibi, Koltugında tutdugı tavşan gibi
  3741. Çün görür kim düşmeni düşmiş suya, Tavşanı koyup kalur ol kuyuya
  3742. Çün kuyuya düşdi suda bogılur, Sag esen tavşan kırañında kalur
  3743. Çün görür tavşan ol aslan öldügin, Ol kuyu ol aslan-ıla toldugın
  3744. Hurrem ü handân u hôş girür yola, Murgzâr içinde oynayu güle
  3745. Çarh uruban sekriyüp oynar-ıdı, Hicr odından hâtırı köyner-idi
  3746. Kaçan irem dir-idi yârânlara, Kim bu hâli muştılayam anlara
  3747. Tavşan ol dem kim berü gelmiş-idi, Cânavârlar yazıda kalmış-ıdı
  3748. Ne ki yârânları var-ısa anuñ, Yasını dutmışlar-ıdı tavşanuñ
  3749. Her birisi yasda oturmış-ıdı, Kendüden ûmîdi götürmiş-idi
  3750. Tavşan oynayu çıkageldi girü, Degme yaña sekriyüben çarh uru
  3751. Bunlar anuñ geldügin çün gördiler, Kamu bî-hôd yirlerinden durdılar
  3752. Karşu vardılar yüz urdılar yire, Tavşanuñ ahvâlini bir bir sora
  3753. Eytdiler iy Tañrı tapusında hâs, Aslan elinden nite bulduñ halâs
  3754. Sen velîsin saña ol kıyamaya, Korkaruz elden bizi koyamaya
  3755. Sen kerâmât-ıla yol varmış mısın, Yohsa bizi dahı kurtarmış mısın
  3756. Bulmaz-ısa dahı anda cân bahâ, Seni görmek bize yiter kan bahâ
  3757. Seni görmek cânumuzdan yig bize, Mâl u hân-u-mânumuzdan yig bize
  3758. Tavşan eydür size çok olsun bekâ, Virdi aslan cânını anda Hak’a
  3759. Devletümüz girü yüz dutdı bize, Aslan öldi Tañrı yaş virsün size
  3760. Ben anı öldürmesem dura-y-ıdı, Yüz benüm gibiyi öldüre-y-idi
  3761. Evvel anı yüzüme güldürmişem, İlla soñra ‘ilm-ile öldürmişem
  3762. Ben bu varmakdan ki yüz burtarmadum, Kendüzümi yaluñuz kurtarmadum
  3763. Bil ki bu işden ki ben başarmışam, Kamuñuzuñ cânını kurtarmışam
  3764. Çün ögine dirdi bir bir bildügin, Söyledi aslana neler kıldugın
  3765. Mekr odıyla yüregini yakdugın, İltüben bir kuyuya bırakdugın
  3766. Cânavarlar âferin kıldı aña, Kim hüner ‘âlemde hatm oldı saña
  3767. Dâ’imâ bize bu meyden sâki ol, Anı öldürdüñ-ise sen bâki ol
  3768. İy cihânı merk-ile dutdum diyen, Halk etini zulm-ıla her gün yiyen
  3769. Hîlet itme degme bir dehrî gibi, Sıdka bagla göñli Gülşehrî gibi
  3770. Hırsa çün aslan gibi inanasın, İşveler tavşanına aldanasın

    SU’ÂL KERDEN-İ SÂYİL, EZ HÜDHÜD
  3771. Birisi eydür ölümden korkaram, Kim cihânda çok ta‘alluklu erem
  3772. Korkaram kim yolda ölem n’ideyin, Döne yönüm girü nite gideyin
  3773. ‘Avratum bir yaña nâlişler kılur, Oglanum sîmurgı hôd kanda bilür
  3774. Oglum eydür baba yola gitmegil, Böyle bir kezden bizi terk itmegil
  3775. Bagum-ıla varlıgumı n’ideyim, Hân-u-mânı kime koyup gideyim
  3776. Mâl ü mülküñ gussası beni alur, Kim gidiçek kamu yirinde kalur
  3777. Yönümi yüz ‘işve vü tedbîr-ile, Baglamışdur elli biñ zincîr-ile
  3778. Bu kamu bendi nite şeşebilem, Kim sizüñ ile bile eşebilem
  3779. Çün yoluñ yarsında añsuzın ölem, Kavmumı kaçan gelüp girü bulam
  3780. Köylerümi çün severem n’ideyim, Atlarumı niçe koyup gideyim
  3781. Mansıb içinde dahı sultân benem, Şâh-ı dehr ü şöhre-i devrân benem
  3782. Pâdişahlıgı nite terk ideyim, Rûm ilinden kûh-ı Kaf’a gideyim

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, SÂYİL-RÂ
  3783. Hüdhüd eydür eyle dut kim gitmedüñ, Yola vü bizüm-ile ‘azm itmedüñ
  3784. Âdemî her renc-ile tolmaya mı, Bunda kalıçak dahı ölmeye mi
  3785. Hâsıl oldur kim atı yola eşe, Bendi bir bir kendü boynından şeşe
  3786. Ölmedin ura ta‘alluk terkini, Dirile eyleye ölmek berkini
  3787. Hân-u-mân u mülk ü mâl anda düze, Arkun arkun mihrini bundan üze,
  3788. Bâg u bostân bâkî ‘âlemde bula, Yohsa bunda gül harîfi hâr ola
  3789. Bendi bunda şeşmez-iseñ iy ‘azîz, Kılmaz-iseñ ‘aklı ‘illetden temîz
  3790. Bendi çün çekilmege düzüliser, Bend-ile boynuñ bile üzüliser
  3791. Kuş kanadı çün kafasda sag ola, Ârzûsı bûsitân u bâg ola
  3792. Çün kafas sına kuş uça nâz-ıla, Gülsitânlara vara pervâz-ıla
  3793. Çün kafasda kendüzini baglaya, Kanadını yüz od-ıla taglaya
  3794. Ayagına vü eline bend ura, Kendüzine bendi key hursend ola
  3795. Çün kafas sına kim ol kuş kasd ide, Kim uça ol bend-ile kança gide
  3796. Yiri kaçan bâg u bostânlar ola, Kanda kim baglu-y-ısa anda kala
  3797. Çün kafasdan çıkdı vü bostânlara, İrmedi ol bülbül ü destânlara
  3798. Kaldı çöplikler arasında hakîr, Her mahallâda vü bendiyle esîr
  3799. Ol mahallâda anı ya it yiye, Yâ çetük yiye vü hôş doydum diye
  3800. Çün kafasdan çıka vü gülşen dapa, Gitmeye biri anı nâgeh kapa
  3801. Kuş kafasda yaraşur ya yazıda, Ortalıkda kendüzin tîz azıda
  3802. Oglan-ıçun girü bir tıfl olmagıl, ‘Avrat-ıçun erligüñden kalmagıl
  3803. Şol develpâ kim ere mihnet-durur, Kıssada oglan-ıla ‘avrat-durur
  3804. Çok ta‘allukdan kişi âzâd ola, Yolı dîn ü rehnümâsı dâd ola
  3805. Bunda ılduz anda ay ola tamâm, Bunda yohsul anda bay ola tamâm
  3806. ‘Âkıbet çün kim yola gitmek gerek, ‘Azmi elbetde yola itmek gerek
  3807. Gitmegüñ vaktında ölmek bend-ile, Key degül bir çûn veyâ bir çend-ile
  3808. Dahl hergiz bite mi ekilmedin, Bendüñi sen şeşegör çekilmedin
  3809. Bendüñi şeşmez-iseñ çün çekeler, Bend-ile pehlûñı bile sökeler
  3810. Bundagı sultân ne ehl-i câh ola, Pâdişâh oldur ki anda şâh ola
  3811. Yön belürür çün ki sayısuz kulum, Ad-ıla Gülşehri’ye yokdur ölüm
  3812. Bu meselde kaldururlar kolumı, Kaknüsüñ dirligi-y-ile ölümi

    DÂSİTÂN-I MURG-I KAKNÛS Kİ, DER HİNDÛSTÂN MÎ-BÂŞED
  3813. Tañrı adın añuban söyleyelüm, İşbu destânı tamâm eyleyelüm
  3814. Kaknüs adlu bir ulu kuş dilsitân, Vardur anuñ mevzi‘i Hindûsitân
  3815. Burnı uzun u delükleri üküş, Burnı üstindedür üni ança hôş
  3816. Sözi hûb u nagmaları sâz-ıla, Perdelerde ol latîf âvâz-ıla
  3817. Ötiçek kim mât olur yüz erganûn, Degme delükden çıkar yüz dürlü ün
  3818. Mûsikî tasnîf iden âvâzını, Andan ögrenür her bir sâzını
  3819. Çüfti yokdur yaluñuz bir kuş-durur, Yavlak üni dil-firîb ü hôş-durur
  3820. Çün Sipehândan düze âvâzını, İrgüre Nevrûz’a her bir sâzını
  3821. Geh Hicâz’uñ perdesin sâz eyleye, Bûselik’de nagme âgâz eyleye
  3822. Geh Rehâvî perdesin âgâz ide, Geh ‘Irak’uñ perdesini sâz ide
  3823. Geh Dügâh u Çârkârha irişe, Geh Hüseynî perdesinde dürişe
  3824. Gâh Zîrefgende sâzını kıla Râst, Geh Hisâruñ perdesini kıla râst
  3825. Dünyada biñ yıl anuñ ‘ömri olur, ‘Ömri dükendükde gör kim ne kılur
  3826. Bîşelerden çok odunlar dirşürür, Biri biri üstine düpdüz urur
  3827. Odunı dirşürüben düni güni, Bir depe gibi yıgar ol odunı
  3828. Üstine çıkar dahı yüz sâz-ıla, Zârılar kılur latîf âvâz-ıla
  3829. Ol kadar feryâd u zârîye düşer, Kim dükeli kuşlar üstine üşer
  3830. Burnınuñ degme delüginden çıkar, Bir hoş ün kim ‘âlemüñ bagrın yakar
  3831. Ol kadar zârî kılur kim tag u taş, Nevhalarından olurlar bagrı baş
  3832. Cânavârlar dirilürler katına, Kuşlar aglarlar anuñ hasretine
  3833. Zâri kıludurur-iken nâgehân, Eyler-iken nâle vü şûr u figân
  3834. Kendüzinüñ yasını dutar-iken, Degme sâz u söz-ile öter-iken
  3835. Bir yalıñ burnı delüginden çıkar, Düşer odına vü odını yakar
  3836. Parlayup odun yanar u kuş bile, Kuş u odun od olurlar hôş bile
  3837. Kaknüs ol oduñ içinde kül olur, Gör ki Tañrı kudreti neler kılur
  3838. Bir yıl üstine geçiçek bir dagı, Çıkar ol külden anuñ yavrıçagı
  3839. Girü bir kaknüs olur anuñ gibi, Dirilür biñ yıl dahı cânuñ gibi
  3840. Ol ki biñ yıl dirilür zârî kılur, Kendü ‘ömrine vü öldügin bilür
  3841. Sen ki ‘ömrüñ yüz yıla irmez ‘aceb, Nice her gün ‘işret eylersin taleb
  3842. Bir kuş ölümin bilüben gör n’ider, Niçe âşûb-ıla ‘âlemden gider
  3843. Sen henüz ölümüñi añlamaduñ, Ölenüñ hâlin görüp tañlamaduñ
  3844. Âdem-iseñ gaflet-ile tolmagıl, Dünyada bir kuşdan alu olmagıl
  3845. Konşılaruñ kamu öldi vü henüz, Sen yazuklar işlemekde yavlak uz
  3846. Konşılar düni gözüñe gün gelür, Ayruguñ yası saña dügün gelür
  3847. İçüñ aglar kişinüñ güldügine, Şâd olursın kimsenüñ öldügine
  3848. Ölmedi kimse ki sen şâd olmaduñ, Dünya geçdi vü sen aylak almaduñ
  3849. Ölüden yir karnı dolası degül, Ad-ıla Gülşehri ölesi degül
  3850. Bunçalar dirile hôd bilinmedi, Ol ölüp dahı yavu kulunmadı

    SU’ÂL KERDEN-İ SÂYİL, EZ HÜDHÜD DER HİKMET
  3851. Biri sordı kim bu cânlar bir midür, Cism-ile bu mü’min ol kâfir midür
  3852. Yohsa tenden ilerü eyü yavuz, Bellü miydi anda bu egri ol uz
  3853. Cân ezelde var mıdı yâ yok mıdı, Kamu cânlar bir midi yâ çok mıdı
  3854. Anda cânlar kamusı rûşen midi, Her biri bir bâg u bir gülşen midi
  3855. Yohsa ba‘zı tîre midi iy ‘azîz, Kim teninde olmadı hergiz temîz
  3856. Ten mi eyledi eyü cânı yavuz, Yâ ezelden mi yavuz cân degül uz
  3857. Anda mı oldı yavuz kişi eyü, Yâ aña bunda mı irdi bu kayu,
  3858. Hubs anda mı yapışur canlara, Yâ irer mi bunda cân su‘bânlara
  3859. Cehd-ile yavuzlık eylük ola mı, Yavuz er hergiz eyülik bula mı
  3860. Bunça yıl kâfir olan soñra ‘aceb, Nite eyler dîn ü îmânı taleb
  3861. Fâsık-iken bunçalar zühdi bulur, Zâhid-iken bunçalar fâsık olur
  3862. Mü’min-iken bunçalar küfre uyar, Kâfir-iken bunçalar dîni duyar
  3863. Neden olmışdur ‘aceb bu ihtilâf, Cânda bu mey dürdi vü ol bâde sâf
  3864. Bir bize añladıvirgil bî-garaz, Kim bu cân cevher midi veya ‘araz

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, ÂN SÂ’İL-RÂ BE-HİKMET
  3865. Hüdhüd eydür kamu cânlar bir degül, Mü’min olan âdemî kâfir degül
  3866. Cân ola yüz biñ melekden ulurak, Cân ola bir dîv devden alurak
  3867. Cân ola kim yüz güherden yig ola, Cân ola kim bir rimâd u rîg ola
  3868. Kim birinüñ yiri ‘illiyyîn ola, Birisinüñ mevzi‘i siccîn ola
  3869. Cân ola kim katına bir dem iren, Eyle diñlene kim uçmaga giren
  3870. Cân ola kim sohbetinden âdemî, Elli biñ zahma saya bir merhemi
  3871. Ay u günden rûşenırak cân ola, Kim dükeli derde ol dermân ola,
  3872. Cân ola kim kîr u katrandan ‘azîm, Tîre vü târîkter ola delim
  3873. Cânumuz kim cinsi fazlından gelür, Rûşen ü târîk aslından gelür
  3874. Kim sa‘îd-ise ezeldendür sa‘îd, Kim degül-ise ezeldendür ba‘îd
  3875. Var sıfâtı lutf-ıla Hakkuñ ‘azîm, Var sıfâtı kahr-ıla dahı delim
  3876. Cân kim ol lutfı sıfâtından gelür, ‘İzzet ü ikbâl ü bahşâyiş bulur
  3877. Cân kim ol kahrı sıfâtından irer, Kendüzine hisset ü hizlân direr
  3878. Ne du‘â-y-ıla ki dili bilürüz, Tañrı’nuñ lutfı sıfâtın dilerüz
  3879. Cânumuz cevher-durur ‘âlî ‘ayâr, Kim ‘arazlarda bekâ yok pâyidâr
  3880. Cân ölümden soñra bâkî kalısar, Zîra cevher kanda fânî olısar
  3881. Ten ki hem cevher-durur bâkî kala, Kendü a‘yânında vü dâyim ola
  3882. Şekl ü sûret kim ‘arazdur kalmaya, Câvidân bâkî vü cüz cân ölmeye
  3883. Cevhere hergiz fenâ câyiz degül, Kim bekâ bulmakdan ol ‘âciz degül
  3884. Çün bekâsı kendüzi-y-ile ola, Cevherüñ hergiz fenâ kanda bula
  3885. Çün ‘araz ayrug-ıla bâkî-durur, Fâni olmak anuñ ahlâkı-durur
  3886. Cevherinden hâlis olmış cân gerek, Küfri aslından komış îmân gerek
  3887. Bir agaç kim acıdur cüllâb-ıla, Bisler-iseñ anı vü güllâb-ıla
  3888. Niçeme kim bâg u gülzârı ola, Yine ol acı yimiş bârı ola
  3889. Ol ki rahmânî-durur hôd kimseye, Var-ısa dahı anı göstermeye,
  3890. Ol ki şeytânî-durur halkı göre, Yog-ısa dahı gün uzun lâf ura
  3891. Câhilüñ sazın göriçek tañlañuz, ‘İlm-ile Gülşehrî sözin añlañuz
  3892. Kândan arı çıkan altun hâs ola, Miss karıklu akça bî-ihlâs ola
  3893. Ol agacuñ kim yimişi dîn-durur, Agu içinde dahı şîrîn-durur
  3894. Kamu cândan yig Muhammed cânıdur, Kim dükeli cânlaruñ sultânıdur
  3895. Andan az aşagarak i‘zâz-ıla, Cân ulü’l-‘azmüñ-durur yüz nâz-ıla
  3896. Dahı andan aşagarakdur rüsül, Cânları vü hâkezâ isma‘ ve kul
  3897. Enbiyâ cânıdur andan berürek, Evliyânuñ cânı dahı girürek
  3898. Evliyâdan soñra ‘ârif cânınuñ, İ‘tibârı ola vü sâmânınuñ
  3899. Dahı andan aşagarak cân eyü, Zâhidüñdür şâdumân u bî-kayu
  3900. Dahı andan soñra ‘âbid cânını, Mu‘teber dutan bilür bürhânını
  3901. Mü’minüñdür dahı soñra cân ‘azîz, Kalanında bulmaya kimse temîz
  3902. Şol tokuz kavmuñ ki saydum cânların, Kıldılar pâk ü dürüst îmânların
  3903. Kalanınuñ cânları aludadur, Zîra cismiyle bile pâlûdadur
  3904. Lutf ilinden Mustafâ cânı gelür, Peyrevi Gülşehri’nüñ cânı olur

    FÎ-MAKÂMİ’L-ENBİYÂ, VE’L-EVLİYÂ
  3905. Dokuzınçı gök Muhammed cenneti, Oldı kim Rıdvân ola hem-sohbeti
  3906. Sekizinçi gök ulü’l-‘azme behişt, Oldı yavlak hûb u key ‘âlî sirişt
  3907. Hem yidinçi gökde buldılar rüsül, Cenneti vü çaldılar anda dühül
  3908. Enbiyâ altınçı gökde buldılar, Cenneti vü anda menzil kıldılar
  3909. Evliyâ beşinçi gökde gireler, Cennete vü hûrileri göreler
  3910. ‘Ârifüñ dördinçi gökde cenneti, Varıçak anda bulalar rahmeti
  3911. Zâhidüñ üçinçi gökde olısar, Cenneti vü kıldugını bulısar
  3912. ‘Âbide ikinçi gökde düzile, Cennet ü müzdi yazukdan süzile
  3913. Mü’minüñ evvel gök ola cenneti, Kim hakîm uş böyle söyler hikmeti
  3914. ‘Arş u hâtem cenneti vü kalanı, İşbu kavmuñdur ki şerh itdüm anı
  3915. Yâr-ıla Gülşehri çün şâd olısar, Cennet ü duzahdan âzâd olısar
  3916. Kime hûr eyler refîk u kim perî, Nahnu min-huldin ve min nârin berî,
  3917. Kime mûnis rûh ola vü kime râh, Lima‘allâhi şûmu ve estirâh
  3918. Ol ki duzahdur gök altında ‘ayân, Od u yil ü su vü toprakdur hemân
  3919. Hem cemâd u nâmı vü hayvân-durur, Yidi tamu bu yidi erkân-durur
  3920. Göge varan cân kavuşdı cennete, Yirde kalan cân sataşdı mihnete
  3921. Çün riyâdan kılduñ ihlâsı temîz, Tâ‘atuña garra olma iy ‘azîz
  3922. Kim tekebbür çün ‘amel kasrın yıka, Dükeli tâ‘atlaruñ hîçe çıka
  3923. ‘Ucb tâ‘atlar evin yavlak yıkar, Kim kamu tâ‘atları hiçe çıkar
  3924. Tâ‘at-ıla uçmaga girmez kişi, Tañrı’nuñ fazlı oñarur bu işi
  3925. Elli yıllık tâ‘atuñ iy pârisâ, Olmaya bir günki ömrüñe bahâ
  3926. Garrasın sen tâ‘ata iy nâmdâr, Bir Kerîm’üñ fazlına ûmîdvâr
  3927. Kibr ü ‘ucbu terk idüp maksûda ir, Bâyezîd’e Hak ta‘âlâ gör ne dir

    DÂSTÂN-I SULTÂNÜ’L-‘ÂRİFÎN, EBU YEZÎD EL-BİSTÂMÎ, RAHMETULLAHİ ‘ALEYH
  3928. Bir gün anda kim hitâb olur ŝavâb, Bâyezîd’e Tañrı eyledi hitâb
  3929. Kim senüñ hâlüñi halka âşikâr, Eyler isem kim kılalar sengsâr
  3930. Seni fi’l-hâl odda köyündüreler, Tâ ‘atuñ şem‘ini söyündüreler
  3931. Halk senden cümle münkir olalar, Seni bir zerrâk u ‘âsî bileler
  3932. Zühdüñi ‘âlemde zellet göreler, Dirilüben seni şardan süreler
  3933. Ben bu elden seni halka çakıçak, Halk saña zellet göziyle bakıçak
  3934. Sen ne çâre kılasın kendüzüñe, Çün bulut karşu dura ılduzuña
  3935. Bâyezîd eydür İlâhâ sen beni, Çakar-ısañ ben dahı çakam seni
  3936. Eyle çakam halka kim kalup taña, Kılmaya bir âdemî tâ‘at saña
  3937. Ne oruç duta kişi vü ne namâz, Kıla şahs u ne ola hacc u hicâz
  3938. Tañrı eydür Bâyezîd’e kim beni, Ne diyüben çakasın kim ben Ganî
  3939. Ben degül miyem semî‘ ü yâ basîr, Yâ ģakîm ü yâ ‘âlîm ü yâ habîr
  3940. Ben degül miyem cihânı yaradan, Benden artuk kimse var mı döriden
  3941. ‘Acz u ‘aybum var mıdur kim çakasın, Halka vü bir naks baña dakasın
  3942. Bâyezîd eydür senüñ ihsânuñı, Eydem ü derd ehline dermânuñı
  3943. ‘Afvuñı ‘âsîlere şerh eyleyem, Rahmet ü bahşâyışuñı söyleyem
  3944. Ança lutfuñı kılam halka ‘ayân, Ol kadar fazluñdan eyleyem beyân
  3945. Sen Kerîm’üñ ança birin söyleyem, Sen Rahîm in‘âmını zikr eyleyem
  3946. Rahmetüñi eyle halka yâd idem, Kim kamusın kaygudan âzâd idem
  3947. Rahmuñı ança kılam halka ‘ayân, Magfiretden eyle eyleyem beyân
  3948. Kim dükeli cennete duta ümîd, Olmayalar rahmetüñden nâ-ümîd
  3949. Ne hisâbuñdan kimesne eymene, Ne ‘azâbuñ var-ıdugına inana
  3950. Havf evinden çün recâya gideler, Dükeli, tâ‘atların terk ideler
  3951. Bize uçmak viriser Tañrı diyü, Yimeyeler tamu odından kayu
  3952. Anı kim mahşerden eymenür ola, Âhiret günine inanur ola
  3953. Ne terâzû korkıda vü ne sırât, Deve geçdi diye fî-semm’il-hiyât (7/40)
  3954. Ol kerem kim sende var çün bileler, Müzdi yazukdan teberrâ kılalar
  3955. Tâ‘at-ıla tapmaya kimse seni, Çakayım seni ki çakasın beni
  3956. Çakar-ısañ sen beni ‘isyân-ıla, Ben seni çakısaram ihsân-ıla
  3957. Rahmet-ile yazuga bakışalum, Gel biribirümüzi çakışalum
  3958. Ol ki hergiz müzd işe başlamadı, Rahmetüñden çok yazuk işlemedi
  3959. Biz neyüz kim tâ‘atumuz ne ola, Yâ saña lâyık ‘amel bizden gele
  3960. Çün bizüm tâ‘atumuza bakalar, Hayf ola kim bizi oda yakalar
  3961. Bu cihânı bize viren râyigân, Ol cihânı hem vire ol Müste‘ân
  3962. Bundagı redd ü kabûlı n’idelüm, Fazluñı isteyü anda gidelüm
  3963. Anda kim her bir kişi tâ‘at kıla, Kendüzin bir zâhid ü ‘âbid bile
  3964. Ola Gülşehrî vü her ehl-i derûn, Hazretüñde fî-salâtin dâyimûn

    SU’ÂL KERDEN-İ SÂYİL EZ, HÜDHÜD AHKÂM-I ŞERΑAT, VE TARÎKAT U HAKÎKAT
  3965. Birisi eydür ki şer‘ ahvâlını, Şerh eyle vü tarîkat hâlını
  3966. Kim bu iki yoldan azuk direvüz, Bes hakîkat menziline irevüz
  3967. Çün kim ol üç yoluñ ehlin bilevüz, Hem yoluñ sa‘bın u sehlin bilevüz
  3968. Biribirinsüz ol üç yol ola mı, Yâ ol üçden taşra hîç yol ola mı
  3969. Şer‘ hükmi götrile mi kişiden, Eyle di kim añlaya hûb işiden
  3970. Er tarîkat yolına bî-şer‘ hîç, Gire mi kim olmaya ol işde pîç
  3971. Şer‘i koyan hîç rehber ola mı, İktidâya rehnümûn er ola mı
  3972. Şer‘ hükminden birin sıyan kişi, Ola mı hergiz tarîk anuñ işi
  3973. Mübtedî kimdür bize bildürivir, Kim nite işi vü yâ dili ne dir

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD, SÂYİL-RÂ
  3974. Hüdhüd eydür şer‘ oldur kim kişi, Yaluñuz başarımaz her bir işi
  3975. Şirket ü bey‘ ü mübâh u zer‘ olur, Bunlaruñ hükmin düzeden şer‘ olur
  3976. Hem kısas u hadd u ta‘lîk u talak, Şer‘ bildürdi vü îmân u ‘itâk
  3977. Bî-terâzû satun alup satmagıl, Kendü mâluñı yabana atmagıl
  3978. Bî-mihekk zinhâr altun almagıl, Ölçüsüz bugday veyâ un almagıl
  3979. Bâzaruñ kâdıları bunlar-durur, Bilmeyen bunları magbûnlar-durur
  3980. Hatt-ı bî-pergâr kaçan dartıla, Yâ agaç hergiz kesersüz kertile
  3981. Bî-tarîkat şer‘e olalar refîk, İlla bî-şer‘ olmaya hergiz tarîk
  3982. Bî-hakîkat bunlar işden kalmaya, İlla bunlarsuz hakîkat olmaya
  3983. Degme şer‘üñ şâri‘i lâbüd olur, Kim yolın Tañrı’dan ögrenüp bilür
  3984. Hâlık aña mu‘cize teslîm ider, ‘İlmini Rûhu’l-Kudüs ta‘lîm ider
  3985. Kamu halk aña mutî‘ olur kim ol, Gösterür ol halka dâyim togru yol
  3986. Alurak dîni götüre aradan, Yigirek dîni oldur durıdan
  3987. Tañrı’dan hükm-ile işleye işi, Mu‘cizeyle gevher eyleye taşı
  3988. Hark-ı ‘âdet anuñ elinden çıkar, ‘Unsur aslın mu‘cizâtıyla yıkar
  3989. Kim ‘asâyı ejdehâ eyler biri, Taş parasını deve eyler biri
  3990. Biri ayı barmagı-y-ıla yarar, Biri oda girüben reyhân direr
  3991. ‘Ankebût oldı evinde perdedâr, Söyler aña hôş dil-ile sûsmâr
  3992. Her biri bir şer‘ ilerü getürür, Ol geçer ü biri girü getürür
  3993. Kamusından yig şerî‘at soñ gele, Kim Müsülmânlık gibi key öñ gele
  3994. Ol Muhammed’dür ki yigrek dîn kodı, Hûb esâs u dil-firîb âyin kodı
  3995. Dükeli dînlere bî-şek şâh ola, Dîn kim inne’d-dîne ‘indallah ola (3/19)
  3996. Şer‘ eger olmaz-ısa imkân ola, Kim cihân başdan başa vîrân ola
  3997. ‘Âlemi zulmıyla zâlim toldura, Yigregi halkuñ alusın öldüre
  3998. Çün ki mâni‘ olmaya kim hey deye, Ehremenler âdemîleri yeye
  3999. Enbiyânuñ yigregidür Mustafâ, Hüccet ü bürhân buña eyler vefâ
  4000. Zîra yigligi Muhammed bî-gümân, Kavl u fi‘liyle kılur dîni ‘ayân
  4001. Kavl ü fi‘li yig olan yigrek ola, Kim dükeli leşkere ol beg ola
  4002. Sen şerî‘atda sen ü ben ben olam, Sen tarîkatda ben ü ben sen olam
  4003. Çün hakîkatda belüre pâygâh, Biz olavuz mahv u kala pâdişâh
  4004. Sen şerî‘atda iki yüzden zekât, Viresin biş akça bulmaga necât
  4005. Ben tarîkatda virem bişden yidi, Ol esâsı gösteren şöyle didi
  4006. İkisi şükrâne kim ol baş içün, Bu güne kala vü terk olmaya dün
  4007. Çün hakîkatda yok ola mâ-u-men, Mâl viren ol yolda ola râh-zen
  4008. Şer‘ içinde baş hemîşe baş-durur, Baş tarîkatda ayakda hôş-durur
  4009. Ne hakîkatda ayak sıgar ne baş, Ne göz işe gelür anda vü ne kaş
  4010. Şer‘ içinde kanlusın şahs öldürür, Kor tarîkatda vü Tañrı’dan görür
  4011. Çün hakîkat anı hâkim kılmadı, Öldüren ü öleni hôd bilmedi
  4012. Bes hakîkat bir deñizdür bî-kerân, Şer‘ keştî vü tarîkat bâdbân
  4013. Ol deñizde gark olanda fâyide, Degmeye kimseye dine mâyide
  4014. ‘Işkı olan kişi dürr-i hâs-ıla, Sohbet eylemeye cüz gavvâs-ıla
  4015. Şer‘ ehli hôd gemiden çıkmaya, Deñize düşüp tılısmın yıkmaya
  4016. Gevheri deñiz dibinden yüzici, Çıkara vü dükkânını düzici
  4017. Gemide dükkân kura vü dür sata, Dîn yolından taşları taşra ata
  4018. Enbiyâ yüzici gibi dürleri, Dîn deñizinden çıkardılar arı
  4019. Şer‘ şehrinde dükânlar kurdılar, Ev basanları cihândan sürdiler
  4020. İsteyene inçüleri satdılar, Dünyayı dînleri-y-ile dutdılar
  4021. Da‘vet-i âm enbiyâ eylediler, Kim bu halkı dîn ile toyladılar
  4022. Enbiyâ dükkânlarında evliyâ, Da‘vet-i hâs eylediler bî-riyâ
  4023. Her biri birkaç mürîdi dirdiler, Tañrı vü peygâmbere irürdiler
  4024. Kendülerden dîn komadılar dakı, Enbiyâ dîninde buldılar Hak’ı
  4025. Dîne da‘vet eyleyendür enbiyâ, Dînde irşâd eyleyendür evliyâ
  4026. Kâfiri mü’min kılan anlar-durur, Mü’mini ‘ârif kılan bunlar-durur
  4027. Kimse ol şarda ki devri durmadı, Mustafâ’dan yig dükânın kurmadı
  4028. Halk horşîdi vü yâ mâhı sever, İlla Gülşehrî kim ol şâhı sever, FASL
  4029. Yüzemez-iseñ gemiden çıkmagıl, Su-y-ıla toprak evini yıkmagıl
  4030. Kamu halka dörd esâs eylediler, Dördinüñ dahı yolın söylediler
  4031. Birisi gemidedür kim şer‘-ile, Asla ire ‘âkıbet ol fer‘ ile
  4032. Eyü yavuzdan katında fark ola, İlla gemiden çıkıçak gark ola
  4033. Tâ‘atın kıla vü orucın duta, Yiye vü içe vü ala vü sata
  4034. Eke vü biçe vü mersûmın vire, Lâzım olmaya ki sultânı göre
  4035. Virdügi yâ onda vü yâ beşdedür, Kim ra‘iyyet kamusı bu işdedür
  4036. Birine gavvâs künyet urdılar, Zîra dür çıkardugını gördiler
  4037. Geh gemide gâh deñizde ola, Ârif işi dünyada yâ ne ola
  4038. Çünki sultân-ıla sâhibsır-durur, Deñiz-ile gemi aña bir-durur
  4039. Yöresinden gitme kim dürler vire, Saña vü key inçülere irüre
  4040. Pâdişâha ol vezîr olmış-durur, Husrev andan nâ-güzîr olmış-durur
  4041. Degme bir işde ki ahvâli ola, Anuñ eli pâdişâh eli ola
  4042. Çün ola girmekde vü çıkmakda uz, Geh şaha püşt eyleye vü geh yavuz
  4043. İşlerin çün ol bitüre sultanuñ, Püşti dahı kamusı yüzdür anuñ
  4044. Biri ol-durur ki gark olmış-durur, Deñiz içine düşüp ölmiş-durur
  4045. Kimse-y-ile yokdur anuñ hîç işi, Zîra ne iş başara ölmiş kişi
  4046. Gark gayra iltifât eyleye mi, Yâ ölen hîç kimseye söyleye mi
  4047. Gark çün virmeye kendüden haber, Ayruga kaçan vire dürr ü güher
  4048. Çünki meczûb oldı vü buldı fenâ, Kalmadı sençileyin cân u tene
  4049. Şol kula beñzer ki ol her gün dura, Tapuda vü kendüden yavu-vara
  4050. Şâh huzûrında başın kaşımaya, Dişleri gülmekde hîç ışımaya
  4051. Pâdişâhuñ heybetini çün göre, Tapusında bir ölü gibi dura
  4052. Şeh katında kimseye söylemeye, Bî-edeblik tapuda eylemeye
  4053. Birisinüñ diri gark oldı adı, Kim bilişden bilmedi hergiz yadı
  4054. Kim anuñ yöresine varur-ısa, Yâ katında bir nefes turur-ısa
  4055. Kendüzin andan kaçan fark eyleye, Yapışup anı dahı gark eyleye
  4056. Varma zinhâr ol kişinüñ katına, Kim düziser seni kendü yatına
  4057. Diri gark oldur ki bid‘at artura, Dîn esâsınuñ hilâfın resm ura
  4058. Geze gümrâhlıg-ıla her yazıda, Kim Müsülmânları yoldan azıda
  4059. Kim diler-ise kim inçüler dire, Yâ güher bula vü lü’lü’ler dire
  4060. ‘Ârif-ile hem-nişîn olmak gerek, Bu deñizüñ dürlerin dirmek gerek
  4061. Gemide iseñ şerî‘atda tamâm, Olmaguñ gerek ki olasın imâm
  4062. Yüziçi-y-iseñ güherlerüñ kanı, Yâ dahı ögrenmedüñ mi ol feni
  4063. Gark-ısañ bes bu kamu gavgâ nedür, Ölüde bu dükelü sevdâ nedür
  4064. Diri gark-ısañ suya taldurasın, Katuña geleni vü öldüresin
  4065. Şer‘e kâbil ola kim makbûl-ısa, Mübtedi‘lere uya kim gûl-ısa
  4066. Mübtedi‘lerüñ sözin işitmegil, Mustafâ cem‘iyyetinden gitmegil
  4067. Ol gün irişe cezâ’ü’l-muhsinîn (5/85,39/34), Kim düşe od fî-kulûbi’l-mücrimîn (15/12,26/200)
  4068. İlte bir bir halkı bî-seyr ü sükûn, Dünyadan innâ ileyhi râci‘ûn (2/156)
  4069. Olur-ısañ kim vehüm yestebşirûn (9/124), Bilesin eflem tekûnû ta‘kilûn (36/62)
  4070. Ölümüñden soñra kıl hâsıl hayât, Ol ölenden olma kim men-mâte fât
  4071. Kendüzüñi ko kim iresin aña, Kim müdâm ansuz bekâ yokdur saña
  4072. Meclisinde hüdhüdüñ ol gün ki ‘akl, Eyledi her nükteyi iş böyle nakl
  4073. Anuñ esrârı şekerden datlurak, Söyledi Gülşehri hem kuvvatlurak
  4074. Kim yol ehli menzilinden kalmaya, Sora hem anı ki kendü bilmeye
  4075. Bu çemen kim şer‘ bostânı-durur, Yol sorıçı şeyh destânı-durur

    DÂSİTÂN-I ŞEYH-İ RÂH-PURS
  4076. Bir hikâyet ögrediserüz size, Ögreniçegin du‘â kıluñ bize
  4077. Çün Muhammed yolını başarasız, Lâcerem hak menziline iresiz
  4078. Yolda yüz ġūl-ı beyâbân var-durur, Ġûla kaçan uya her kim er-durur
  4079. Togru yolı koyup egri yollara, Girme kim sataşmayasın gûllara
  4080. Togru yolda mâluñ ilten yok-durur, Egri yollarda harâmî çok-durur
  4081. Bir mesel eydem eger añlar-ısañ, Ol misâli işidüp tañlar-ısañ
  4082. Var-ıdı şardan buçuk ferseng yol, Bir köy ü bir şeyh anda ‘ilmi bol
  4083. Tañla iş işlemege gelür-idi, Şehre vü bir işkinek bulur-ıdı
  4084. Ol gün ol işi tamâm eyler-idi, Gice girü köy dapa gider-idi
  4085. Niçe kim şar ‘azmini kılur-ıdı, Şar yolın sorup şara gelür-idi
  4086. Girü çün köy ‘azmini ider-idi, Köy yolın sorup köye gideridi
  4087. Şar yolını köylüden sorar-ıdı, Tañlaçak andan şara irer-idi
  4088. Köy yolını şarludan sorup gice, Girü köye gider-idi ol hoca
  4089. Elli yıl köyden şara geldi girü, Gitdi şardan köy dapa düşe duru
  4090. Ol buçuk ferseng yolda ol velî, Sormadın bir gün yorımadı yolı
  4091. Şar yolına sormadın ‘azm itmedi, Köy yolına sormadın hem gitmedi
  4092. Eytdiler çün yolı bilürsin neye, ‘Azm idersin yol sorup şardan köye
  4093. Şar yolın dahı biregü kim bile, Şehre köyden yol sorup niçün gele
  4094. Bilmeseñ yolı revâ-durur taleb, Yolı bilüp sorduguñ yavlak ‘aceb
  4095. Elli yılda şar yolın çün bilmedüñ, Sormadın köyi, yol ‘azmin kılmaduñ
  4096. Tañrı yolın nite bilmiş olasın, Yâ nite ‘azmini kılmış olasın
  4097. Şeyh eydür köy yolını bilürem, Şehre dahı yolı bilüp gelürem
  4098. İlla yola sormadın çün gelmeyem, Kendüzümden yol yörimiş olmayam
  4099. Yolı soran âdemî âgeh-durur, Kendüzinden yöriyen gümreh-durur
  4100. Ben kim elli yılda bir gün iy ‘azîz, Ol nazardan kim baña oldı temîz
  4101. Köy yolına sormadın hîç gitmedüm, Şar yolına sormadın ‘azm itmedüm
  4102. Hak yolına sormadın nite varam, Yâ gemisüz deñize niçe girem
  4103. Sordugum yolda gümânum kalmaya, Sormadugum ol kim ol yol olmaya
  4104. Sormadugum yol işüme gelmeye, Kimsene bilmedügi yol olmaya
  4105. Degme yaña sad hezârân yol ola, Sormadın nite gireyim ben yola
  4106. Kiçi yoldan âdemî âzâd olur, Ulu yoldan âdemî er zâd olur
  4107. Kiçi yollardan şara çün gelesin, Ulu yolda nite girü kalasın
  4108. Degme şarda yüz kiçiçük yol ola, Ulu yol oldur ki her kişi bile
  4109. Kiçi yol ulu yoluñ fer‘i-durur, Ulu yol peygamberüñ şer‘i-durur
  4110. Degme bir kiçi yola aldanmagıl, Ulu yoldan taşra yol var sanmagıl
  4111. Ulu yol şahsı ulu şehre yider, Kiçi yol taglar arasına gider
  4112. Ulu yoldan kamusı şehre vara, Kiçi yoldan biñde birisi ire
  4113. Kamu ‘âlem bildügi yolı koma, Kimsene bilmedügini yol dime
  4114. Togru yol İslâm u îmâna gider, Egri yol ġūl-ı beyâbâna gider
  4115. Susayıçak yüz fiġân ider-iseñ, Dicle’yi koyup taga gider-iseñ
  4116. Tagda su yâ ola yâhûd olmaya, İlla hergiz Dicle susuz kalmaya
  4117. Sen Muhammed yolını dutgıl kim ol, Eylemişdür Hakk’a degin togru yol
  4118. ‘Âlim olan Tañrı sözin söyleye, Yâ nebî ahbârını şerh eyleye
  4119. Yâ binâyı sözde hikmetde koya, Yâ meşâyıhdan işitdügin diye
  4120. Câhilüñ kim kendüzindendür sözi, Kendü gibi ne dadı var ne duzı
  4121. Ne-durur câhil ki sözi ne ola, Ne dadı vardur ki ne duzı ola
  4122. Degme bir câhil sözin işitmegil, Degme bir hôd-rev peyinçe gitmegil
  4123. Şimdi halk ebleh-perest oldı kamu, Halk-ıçun sen ebleh olma iy ‘amû
  4124. Çün mihek yokdur elüñde bilmege, Kalbı sâfîden tasarruf kılmaga
  4125. İşde Peygâmber mihekler eyledi, Kalb-ıla sâfî sıfâtın söyledi
  4126. Her kim altunam dir-ise kınañuz, Ol miheklerde ‘ayârın sınañuz
  4127. Ol mihekde kem ‘ayârısa görüñ, Göge uçar-ısa ok-ıla uruñ
  4128. Bunça sehmü’l-gayb rahmânî-durur, Bunça sehmü’l-gayb şeytânî-durur
  4129. Kimseden işitmedin durıçagın, Kendü gözüñüz-ile göriçegin
  4130. Anı kim şer‘a muvâfıkdur soruñ, Anı sehmü’l-gayb-ı rahmânî görüñ
  4131. Şer‘-ile degül-ise terkin kıluñ, Anı sehmü’l-gayb-ı şeytânî bilüñ
  4132. Ol ki rahmânî-durur hôd kimseye, Var-ısa dahı anı göstermeye
  4133. Ol ki şeytânî-durur halkı göre, Yog-ısa dahı gün uzun lâf ura
  4134. Câhil oldur kim kerâmâtın sata, ‘Âlim ol kim sırrını penhân duta
  4135. N’ide ‘âlim ‘ilm okını atmadın, ‘İlmi yok n’itsün kerâmet satmadın
  4136. Câhilüñ sâzın göriçek tañlañuz, ‘İlm-ile Gülşehri sözin añlañuz
  4137. Zerk-ıla niçe yazuga girelüm, Sıdk-ıla maksûdumuza irelüm

    SU’ÂL KERDEN-İ SAYİL EZ, HÜDHÜD EZ MUSÂFET-İ RÂH
  4138. Biri eydür hüdhüde kim iy ulu, Sorar olur-ısa senden bir delü
  4139. Olmaya kim nâm içinde neng ola, Kim bu yolumuz niçe ferseng ola
  4140. Hîç pâyânı ola mı bu yoluñ, Yâ kenârı görine mi bu gölüñ
  4141. Çün dahı şimdi giriserüz yola, Sen dahı şimdi varursın menzile
  4142. Çün kırañın görimezüz bu gölüñ, Menzili ola mı pâyânsuz yoluñ

    CEVÂB DÂDEN-İ HÜDHÜD
  4143. Hüdhüd eydür kimse bu yolda girü, Gelmedi kim eyde ne var ilerü
  4144. İlla ben bildügümi şerh ideyim, Bilmedügüm aradan tarh ideyim
  4145. Yidi vâdî var bu yolda bî-kerân, Menzili ırak u yolı bî-nişân
  4146. Çün taleb vâdisin er ilkin geçer, ‘Işk vâdisinde kuş gibi uçar
  4147. Ma‘rifet vâdisine andan irer, Pes varur tevhîd vâdîsin sürer
  4148. Çün kim istingâ yöresinden gider, Külli hayret vâdisine ‘azm ider
  4149. Çün irer bî-hôdlıguñ vâdisine, İrişür fakr u fenâ yazısına
  4150. Çün fenâ vâdîsine irişür er, Dahı ne hayr añlanur aña ne şer
  4151. Yüz kişi bu yola vardı gül gibi, Kim birisi irmedi bülbül gibi
  4152. Bunda bir Rüstem gerek ki Zâl ola, Bir Nerîmân kim yüzi pâmâl ola
  4153. Zâl’ı bu zilzâl bî-zûr eyleye, Rüstem’i bu mâra bir mûr eyleye
  4154. Tûs bu taglar yolın kaçan geçe, Sâm bu bezmüñ içinde semm içe
  4155. Yüz biñ er bu yolda cân virdi henûz, Bilmedi biri ki nedür bu rumûz
  4156. Yüz revende bu yola girmiş ola, Kim birisi menzile irmiş ola
  4157. Kime kimi sorduk aña didiler, Yol min-allâhi ila’llâh didiler
  4158. Biz yola bî-şübhet ü şeyn irmişüz, Kim mine’l-‘ilmi ile’l-‘ayn irmişüz
  4159. Bir deñiz kim sâhili peydâ degül, Turfa yol kim menzili peydâ degül
  4160. Sâdık oluñ yoluñuzdan dönmeñüz, Degme şâha karga gibi konmañuz
  4161. Her ki rehrev ola yâ rehber ola, Yolda olsa yig ki yolından kala
  4162. Hurrem ol kim, düni günden bilmeye, Yolda ola vü yolından kalmaya
  4163. Bu dükeli va‘zı çün hüdhüd didi, Ol gün ol yolda vü bu resmi kodı
  4164. Her birinüñ hâlini kıldı ‘ayân, Degmesinüñ yolın eyledi beyân
  4165. İndi minberden dahı girdi yola, Tâ hôd anuñ-ıla kim gidebile
  4166. Ol ki yolda menzilinden kalmaya, Yoldaşı Gülşehri’den yig olmaya
  4167. Kendüzin terk itmeyinçe âdemî, Kaçan ola pâdişâhuñ mahremi
  4168. Diler-iseñ kim bu yolı varasın, Kendüzüñ terk it kim aña iresin
  4169. Bu güneş kim bu gögüñ ılduzıdur, Kelebekler-ile şem‘üñ sûzıdur

    DÂSİTÂN-I ŞEM‘ Ü PERVÂNEGÂN
  4170. Söze bismillâh-ıla âgâz idüñ, Dâsitânı hikmet-ile sâz idüñ
  4171. Kim yakîn ola size kim bî-gümân, Bî-nişândan kimse virmeye nişân
  4172. Kelebekler bir gice mumdan haber, İşidürler bir kişiden mu‘teber
  4173. Kim sizüñ bir şâhidüñüz var-durur, Güneş ü aydan dahı enver-durur
  4174. Altun agaç yimişi gevher bigi, Mahfilüñ şâhı vü meclisler begi
  4175. Gevdesi gümiş-durur köyner ucı, Bezm bostânında bir nâr agacı
  4176. Köyneyiçek hâtırı hurrem-durur, Çün köyinmedi nasîbi gam-durur
  4177. Kendüzini yiyiçegin dirilür, Kendüzin yimeyiçek derhâl ölür
  4178. Gündüzin yarasa gibi gizlenür, Gice güneş gibi rûşen görinür
  4179. Başın aldukça uludur sâz-ıla, Dirilür başın kesiçek kâz-ıla
  4180. Gice akdur gündüzin kara-durur, Kendü kendü ölümin göre-durur
  4181. Yüzi cennet yalıñı dûzah gibi, Gözlerinden yaş akar ırmah gibi
  4182. Gice ansuz nesneyi görmez kişi, İrteye degin köyinmekdür işi
  4183. Meclis uçmak anda ol hûrî-durur, Bezmi gögdür ay anuñ nûrı-durur
  4184. Kelebekler cümle şûra düşdiler, Dükeli bir va‘degâha üşdiler
  4185. Kim bize ol şâhidümüzden haber, Kim getüre katumuza mu‘teber
  4186. Bir kelebek aradan eydür beni, Viribiñ aña ki bilürem anı
  4187. Eytdiler var kim bu iş senden gele, Girü döniçek haber getür bile
  4188. Kim nişânına göre dürişevüz, Ola kim ol şâhide irişevüz
  4189. Ol kelebek vardı mumı görmege, Girü gelüben nişânın virmege
  4190. Kendüzin yalıñına urdı revân, Kim meger kim ala andan bir nişân
  4191. Bir kanadıyla bir ayagı tamâm, Kapkara köynidi anuñ vesselâm
  4192. Girü yârânlar katına geldi uş, Ol nigâruñ bir nişânın virdi hoş
  4193. Vardum anı kuçmaga nûrı benüm, Kanadumı yakdı karardı tenüm
  4194. Anı ırakdan meger göre kişi, Yohsa yakından yavuz ola işi
  4195. Kimse benden yakınırak varmadı, Aña vü bunça nişânın virmedi
  4196. Bir kanad-ıla bir ayak virmişem, Andan anuñ hazretine irmişem
  4197. Eyle kim ben irdüm ol sîmîn-tene, Mümkin olmaya kim ire kimsene
  4198. Hânümândan beni kıldı âvara, Kendü ak illâ nişânları kara
  4199. Köynük ayag-ıla köynük kanadı, Gösterüben uş nişânları didi
  4200. Eytdiler biz bu nişândan almazuz, Tîreden rûşen nişânın bulmazuz
  4201. Kimse inçü diyü kayır dire mi, Yâ kesek yüzinde gevher göre mi
  4202. Gül kokusını dikenden ala mı, Buluda bakup güneşi bile mi
  4203. Gülsitânlarun nişânı gül-durur, Bûsitânuñ mutribi bülbül-durur
  4204. Bir nişân vir kim anı tañlayavuz, Nûrı tütünden niçe añlayavuz
  4205. Kibr-ile irdüñ meger kim sen aña, Kim nişânı degmedi bellü saña
  4206. Kendü cânuñ terkini kılımaduñ, Anuñ-ıçun bir haber bilimedüñ
  4207. Yohsa her kim kendünüñ terkin ura, Eyle kim gerek nişânın ol vire
  4208. Bir kelebek dahı eydür ben anı, Key bilürem ol dahı bilür beni
  4209. Yıllar anuñ hizmetin kılmışvanın, Tapusında giceler olmışvanın
  4210. Varayım anuñ yüzini göreyim, Size bir gerçek haber getüreyim
  4211. Vardı mumuñ yalıñına düşdi hôş, Kıpkızıl od oldı vü key bişdi hôş
  4212. Kendüyi çün muma ma‘lûm eyledi, Kelebeklik sûretin mum eyledi
  4213. Mum olup çün kendü dahı kalmadı, Kelebekler kaygusında olmadı
  4214. Çün mum oldı nite bunlara vara, Girü kendüden haber kendü vire
  4215. Kelebeg-iken diler-idi kim ol, İlede mumdan haber bunlara bol
  4216. Çün mum oldı bunlara meyl itmedi, Şu‘lesinden ol mumuñ hîç gitmedi
  4217. Kimse ayruguñ nişânın getüre, Kendü ol olsa nişânın kim vire
  4218. Kelebek mumdan haber virmek revâ, Mum girü mumdan haber virmek hatâ
  4219. Kelebek ben mumı isterem diye, Mûm olıncak dahı neyi isteye
  4220. Ol kelebekden ki mum oldı meger, Girü bir ayruk kişi vire haber
  4221. Bes birez iren nişân alımadı, Külli iren hôd girü gelimedi
  4222. Kul kaçan sultân-ıla birlik kıla, Kulı köydür kim kamu sultân kala
  4223. Bir avuç sirkeyi yüz yük şekkere, Saç ki sirke mahv ola şekker tura
  4224. Sirke çün yüz yük şekerde mahv ola, Kimse ayruk sirkeyi kanda bula
  4225. Kul dahı Hak’da şol elden mahv olur, Kim gidicek kul dükeli Hak kalur
  4226. Senüñ-ile derdüñe yokdur devâ, Ol kala çün kim sen olasın fenâ
  4227. Aña az iren virimeye nişân, Eyle kim añlana ol cân u cihân
  4228. Külli ol olan girü kaçan gele, Kim kişi anuñ nişânını bile
  4229. Her birinüñ var yakınında gümân, Anuñ-ıçun rûşen olmaz bu nişân
  4230. Şem‘ Hak’dur kelebek sensin anı, Bulmayasın komayınça sen seni
  4231. Kendüzin terk ide Gülşehrî meger, Kim bula ol istedüginden haber
  4232. Kim ene Hû-y-ıla kaçan bir ola, Sen ene yi gidericek Hû kala, FASL
  4233. Sen bir agaçsın muvassal olmaduk, Tagda bitmiş bûsitâna gelmedük
  4234. Anuñ-ıçun yimişüñ acı-durur, Kim daluñ tag armud agacı-durur
  4235. Sana bir key bâgbân bulmak gerek, Tapusında bir zamân olmak gerek
  4236. Kim senüñ nefsüñ agacın aşlaya, Datlu yimişler saña bagışlaya
  4237. Ol agacuñ kim yemişi tatludur, Sen agacuñ kim yemişi yatludur
  4238. Aşlamak gerek ki olasın eyü, Olmaz-ısan dahı baña ne kayu
  4239. Çün budaguñ aşaga getüreler, Yemişüñ yiyüp girü tüküreler
  4240. Çün senüñ yimişlerüñ ola acı, Oda yandurmak gerek sen agacı
  4241. Her ki aşlanmakda ‘âciz kalmaya, Bâgbân Gülşehri’den yig olmaya
  4242. Ol ki yolda degme bir murga ire, Kûh-ı Kaf içinde sîmurga ire

    REFTEN-İ HEME MURGÂN, BE HİDMET-İ HÜDHÜD, BE HEM BE-RÂH-I KÛH, BE-TALEB-İ SÎMURG
  4243. Kamu kuşlar çün su’âl eylediler, Hâli kâl u kâlı hâl eylediler
  4244. Hüdhüd anda her birisine cevâb, Virdi hôş vallahu a‘lem bi’s-savâb
  4245. Hadd ü resmin her sözüñ çün söyledi, Kamusınuñ müşkilin hall eyledi
  4246. Her biri bildi bakıçak yolına, Kim degül ol yay bularuñ kolına
  4247. Ol yola bir reh-rev ü reh-ber gerek, Başını oynamaga key er gerek
  4248. Degme kişi bu yola giremeye, Menziline degme er iremeye
  4249. Hadd ü pâyânı belürmez yola er, Komaya hergiz kadem bî-pâ vü ser
  4250. İlla nûmûsı komadı her birin, Kim bir ayruk kişi añlaya sırın
  4251. Cândan istedi ki key bîzâr ola, İstemedi kim arada ‘âr ola
  4252. Diler-ise vü dilemez-ise zâr, Her biri ortaya geldi bî-karâr
  4253. Şevk odından yüklerin tagladılar, Uçmaga kanatların bagladılar
  4254. Hüdhüd ilerü uçar kuşlar bile, Kim ‘acab kaçan ireler menzile
  4255. Uça uça vâlih ü zâr oldılar, Güçleri gitdi vü hayrân kaldılar
  4256. Yola ne menzil belürdi ne nişân, Çıkdı her kuş yüreginden yüz fiġân
  4257. Kalmadı bir kuş kim anda uçmadı, Biñ yıl uçdılar u bir dem geçmedi
  4258. Biñ yıl uçdılar dahı âzâd u uz, Yoluñ evvel menzili-y-idi henûz
  4259. Biñ dahı uçdukları bî-neng idi, İlla yoldan dahı bir ferseng idi
  4260. Yidi biñ yıl uçdılar bülbül gibi, Bir nefeslik gitmediler gül gibi
  4261. Kamusınuñ tâkatı tâk olmaga, Vardı, vü yollarına ‘âk olmaga
  4262. Biri gördi bir sarây-ı zer-nigâr, Uçar-iken anda indi şâhvâr
  4263. Birisi bir çeşmesâr üstine hôş, İndi vü oturdı vü oldı hamûş
  4264. Birisi bir mâh-rûyı gözledi, Yolını kodı vü anı izledi
  4265. Birini bir tag başında kurd yidi, Birisi ben girü dönerem didi
  4266. Birisi bir murgzâra indi hôş, Birisi bir hûb agaca kondı hôş
  4267. Kimi sayru oldı vü kaldı girü, Kimisi varımadı key ilerü
  4268. Kimisi bir hırmene pâ-best olur, Kimisi şehvet meyinden mest olur
  4269. Kimi ogrı vü kimi hûnî olur, N’itse ider kendü yolından kalur
  4270. Kimisi bir ‘işreti gördi latîf, İndi vü serdîhine oldı harîf
  4271. Kimisi bir haşmet ü mansıb dutar, Kimisi tâcir olur tavar satar
  4272. Kimi sultân u kimi dervîş olur, Kimi bîgâne vü kimi hîş olur
  4273. Kimisi bir şahne oldı bir şara, Kimi bir kâdî ki şarı başara
  4274. Kimi bir beg ü kimi bir kul olur, Kimi ‘âmil kimisi ma‘zûl olur
  4275. Kimisi bir şeyh olur kim geleler, Halk u ol şeyhüñ mürîdi olalar
  4276. Kimisi iltür ahî olup girü, Terbiyeler-ile işin ilerü
  4277. Kimi ben bir kocayam dir oturur, Kimi ben bir yigidem dir terk urur
  4278. Kimi bay u kimisi yohsul gezer, Kimi başın kimi ayagın düzer
  4279. Kimi bir bezzâz u bir bakkâl olur, Biri mukrî vü biri kavvâl olur
  4280. Kimisi bir köyde bir ‘avrat sever, Kimisi bir şarda bir oglan kovar
  4281. Biri şâkird ü biri üstâd olur, Biri Şîrîn ü biri Ferhâd olur
  4282. Biri dânişmend olur ‘ilmi ‘azîm, Biri bir ‘âmî olur cehli delim
  4283. Biri Mûsâ vü biri Kârûn olur, Biri Leylî vü biri Mecnûn olur
  4284. Zühd-ile biri münâcâta gider, Fısk-ıla biri harâbâta gider
  4285. Biri hallâc u biri hammâl olur, Biri ‘Îsâ vü biri Deccâl olur
  4286. Biri mâl u milketine inanur, Milket ü mâl-ıla kurtılam sanur
  4287. Birisi altun-ıla akça sever, Kimisi bir bâg u bir bagça sever
  4288. Kimisi sayru olur kimi ölür, Anda varınça bir otuz kuş kalur
  4289. Ol otuz kuş kûh-ı Kâf’a iriçek, İşbu istedüklerini göriçek
  4290. Bunça biñ od taglarını geçdiler, Agu gibi bunça sular içdiler
  4291. Kan deñizleri içinde yüzdiler, Ejdehâlar-ıla yolda durdılar
  4292. Her biri bir hisset-ile şâhına, Çün yakın geldi şehüñ dergâhına
  4293. Kodılar yüz yire zulmetden girü, Geçdiler nûr-ıla biñ güç ilerü
  4294. Kibriyâsından bir eyvân gördiler, Çünki eyvân kapusına irdiler
  4295. Bir yüce eyvân ki bu dokkuz felek, İşigidür kapusınuñ kultu lek
  4296. Perdeler târîk ü rûşen sad hezâr, Ol sarâyuñ ileyinde zer-nigâr
  4297. Çün dilediler içerü girmege, İstedükleri yüzini görmege
  4298. Kendülerin taşra kodılar tamâm, Girdiler Sîmûrg’ı göre ve’s-selâm
  4299. Anı göriçek ki ne Sîmûrg-ımış, Gördiler girü ki bu si murg-ımış
  4300. Çünki pâyâna irürürler işi, Kendülerden taşra bulmazlar kişi
  4301. Ol otuz kuş kim adı sî murg-ıdı, Girü göriçek hemân sîmurg-ıdı
  4302. Çün bular kendülerin terk itdiler, Girü kendüler katına gitdiler
  4303. Nâgehân bir gûşeden çıkdı bir ün, Kim hacil kaldı ol ünden erganun
  4304. Kim gelüñüz iy koyanlar kendüzin, Kim göresiz kendüzüñüzüñ yüzin
  4305. Gayra hergiz bakmaya sîmurg hîç, İrmeye sîmurga cüz si murg hîç
  4306. Çün fenâ yolı-y-ıla barışduñuz, Girü kendüzüñüze irişdüñüz
  4307. Çün mukayyed varlıgı terk itdüñüz, Lâcerem mutlak vücûda gitdüñüz
  4308. Vâcibün bi’l-gayr-ıdı istedüñüz, Vâcibün bi’z-zât oldı aduñuz
  4309. Ay güneşe iriçegin mâh olur, Kendüzini kul koyıçak şâh olur
  4310. Şimdi kim siz biz, siz ü biz hem sizüz, Siz aradan gitdüñüz kamu bizüz
  4311. Kamu ger çil murg eger sî murg-ıdı, Girü bu sî murg ol sîmurg-ıdı
  4312. Nakşı-y-ıla bildürür nakkâşumuz, İlla görmez güneşi huffâşumuz
  4313. Çün mukayyed var ola mahv aradan, Kala mutlak var kim oldur yaradan
  4314. Ne azaçuk nesne var bunda ne bol, Varı dahı oldurursın fârig ol
  4315. Göñlüñ içinde ko gitsün fâsidât, Kim kala el-bâkıyâtu’s-sâlihât (19/76)
  4316. Şunça kuşdan kim bu yola girdiler, Bir otuz kuş kûh-ı Kâf’a irdiler
  4317. Kalanı bir vâye vü vâyistilâ, Kaldılar yolda vü dervâyistilâ
  4318. Her kim ol bu yola girdi serseri, Olmadı Gülşehri anuñ rehberi, FASL
  4319. Asluña kavışur-ısañ iresin, Hulde vü hûr u kusûrı göresin
  4320. Asluña irmez-iseñ gamdur kamu, Andan artugı cehennemdür kamu
  4321. Niçe bir et pâresin götüresin, Anlar-ıla duruban oturasın
  4322. Bî-mekânsın bilür-iseñ kıymetüñ, Tañrı’dan artuga yokdur nisbetüñ
  4323. Zât içinde isterise er hem ân, Bî-mekân üç nesne bula câvidân
  4324. Hak ta‘âlânuñ mekânı yok-durur, Lâmekânda kapusı açuk durur
  4325. ‘Akl u cân dahı mekânsuzdur, duruñ, Bunları Tañrı sarayına sürüñ
  4326. Yirsüzi yirsüz katına iledüñ, Yirlüyi yirlü yanında bile’düñ
  4327. Nisbetüñ yok mâsivallâha senüñ, Nisbetüñ çok vardur Allâh’a senüñ
  4328. Ten degülsin kim senüñ tenlülere, Nisbetüñ ola vü meskenlülere
  4329. Çünki cânsın hayyızuñ yokdur senüñ, Yiri hayyızsuz katındadur canuñ
  4330. Çün heyûla yok-durur sende ‘ayân, Sûret-ile kaçan olasın beyân
  4331. Sûretüñ yok çün taparsın sûreti, ‘Akl u câna güçler eylersin katı
  4332. Ten misin tenlülere uya-y-ıduñ, Ez-kader ten lezzetin duya-y-ıduñ
  4333. Bunça lezzet kim süre cismüñ senüñ, Yokdur anda zerrece hazzı canuñ
  4334. Sen seni işbu teni sanduñ meger, Kim yidürürsin tene şehd ü şeker
  4335. Ten degül cân kim şeker dadın bile, Cân meger kim şekkerüñ adın bile
  4336. Dimeyem kim cism-ile bir çâha git, Nisbetüñ Allâh’adur Allâh’a git
  4337. Zîra kim Allâh mekândandur berî, Sen dahı hem bî-mekânsın iy perî
  4338. Cân gıdâsı ma‘rifetdür iy ‘azîz, Ma‘rifetden mekri eylegil temîz
  4339. Ten gıdâsı hôş gelür her dehriye, Cân gıdâsı virme cüz Gülşehri’ye
  4340. Cân gıdâsın hergiz ol er yimeye, Kim kulillah sümme zerhüm dimeye (6/91)

    FASL
  4341. Sen tenüñ üstine ditrersin henûz, Cânı kaçan terk idesin böyle uz
  4342. Sen ne kişisin ki yola giresin, Yâ yoluñ bir menziline iresin
  4343. Sen yol ehli olduguñda bir garaz, Var-durur kim cevheredür ten ‘araz
  4344. Ulu kişi olgıl işlerden ırak, Yeyesi vü geyesüñ halka bırak
  4345. Kiçi kişi olur-ısañ iş-ile, Cânuñ eriye vü yüz teşvîş-ile
  4346. İlla sen bir köşede oturasın, İşlemekden elüñi götüresin
  4347. Halk seni ulu kişi sanalar, Zerkuña bir niçesi inanalar
  4348. Sâfuñı derdüñ küpinden süzeler, Yiyesüñi geyesüñi düzeler
  4349. Yohsa çün ol köşeyi terk idesin, İşleyüp yimekden artuk n’idesin
  4350. Sen yaluñuz yörür-iseñ iy ‘azîz, Kılmayalar seni ayrukdan temîz
  4351. Ben yaluñuz kim bir iklîme irem, Bir güneş gibi ol iklîme girem
  4352. Da‘vi anuñdur kim anı bileler, Sözleri içinde fikret kılalar
  4353. Çün senüñ kimse aduñ bilmez n’ide, Yâ senüñ da‘vîñi kanda işide
  4354. Ma‘nide söyle ki irerüz aña, Yohsa da‘vî dünyada degmez saña
  4355. Ma‘nide baña müsellim diyeler, Da‘vide bâri saña kim diyeler
  4356. Dav‘i Mevlânâ Celâlüddîn kıla, Kim anı dükelçügi ‘âlim bile
  4357. ‘Âlemi ‘ilmiyle pür nûr eyledi, Hôn-ı ‘ışkıyla cihânı toyladı
  4358. Yohsa sen bir söz kılur-iseñ beyân, Girü anı sen işidesin hemân
  4359. Yohsa seni kim bilür kim işide, Da‘vılaruñı vü aña hükm ide
  4360. Çün urımaduñ cihân içinde lâf, Çaldıragıl bâri şehrüñde güzâf
  4361. Çün seni gün gibi bilmedi kişi, Bâri bir ılduz gibi birez ışı
  4362. Kim ola Gülşehri’den yig kim ola, Nâmdâr erenlerüñ hatmı ola
  4363. Çün meselde sözde hîç ayrılmazam, Sen direm saña vü seni belmezem
  4364. Yohsa çün ben nükteyi rûşen diyem, Sen ne kişisin ki saña sen diyem
  4365. Sen aña dirler kim ol bir ad-ıla, ‘Âlemi duta vü biñ üstâd-ıla
  4366. Ol meger Gülşehri adıdur kim ol, Yir yüzin dutdı kim ilte göge yol, FASL
  4367. Ey perîşan-hâl ü bî-sâmân göñül, Bî-kifâyet hâtır u bî-cân göñül
  4368. Fikr-ile bir lahza ‘illiyyîndesin, Fikret-ile bir zamân siccîndesin
  4369. Gâh göñlüñ bir münâcâta gider, Geh zamîrüñ bir harâbâta gider
  4370. Yok-durur yirüñ kim anda yatasın, Kendüzüñ ol yirde bir dem dutasın
  4371. Lâ-mekânlusın unutduñ ilüñi, Kim mekânda azdurursın yoluñı
  4372. Zâr-ıla bir rûzigâruñ olmadı, Bir dem ârâm u karâruñ olmadı
  4373. Dutdı yüz biñ dürlü ‘âlemde işi, Dutımadı seni bir yirde kişi
  4374. Gâh fikrüñ bunda vü gâh andadur, Kimse bilmez göñlüñi kim kandadur
  4375. Añlamadı hergiz Allâh’dan rumûz, Mâsivallâhda gezer göñlüñ henûz
  4376. Halk-ıçun unutmagıl Hallâk’uñı, Rızkuñı yi añadur Rezzâk’uñı
  4377. Kurd u kuzgun bugzı-y-ıla dolmagıl, Âdemî şerrinden îmin olmagıl
  4378. Kamu dürlü nev‘-ile vardur işüm, Âdemî-zâd-ıla hôş degül başum
  4379. Âdemîlerden ki mihrin kovaram, Enbiyâ vü evliyâyı severem
  4380. Kalanı pür mekr ü pür telbîs ola, Âdemî şeklinde bir iblîs ola
  4381. Pâdişâh olınçak ança el dutar, Kim dükeli halk ayakda yiter
  4382. Beg olıçak oda yakar ‘âlemi, Öldürür zulmıyla yüz biñ âdemi
  4383. Kâdılıkda göñli çün mâyil kalur, Rişvet-ile hakları bâtıl kılur
  4384. Zâhid olur-ısa bir ‘ayyâr olur, Mûr bundan yig dir-iken mâr olur
  4385. Şeyh olınçak kim riyâ vü zerk ider, Halkı bid‘at deñizinde gark ider
  4386. Çün ahî olur ki etmek yidüre, Halka kendü zikr ü hayrın didüre
  4387. Ança müfsidler yol üstine üşer, Kim ahî halkuñ derisine düşer
  4388. ‘Âlim olınçak ki halk aña uyar, Nesne cerr itmek tarîkın çün duyar
  4389. ‘İlm-ile bir hîlet ü telbîs ider, Kim anuñ biñde birin iblîs ider
  4390. Hak ta‘âlâ dimedi dîve fuzûl, Âdemiye dir zulûmıyla cühûl
  4391. Âdemüñ çün şehvetin ‘aklı sıya, Ol melekden yigrek ola bî-riyâ
  4392. Şehveti ‘aklın yiñicek iy hakîm, Kemter ola dîv ü dedden ol delim
  4393. Mustafâ’dur âdemî vü her kim ol, Aña uydı vü kalanı dîv u gûl
  4394. Dîv esâsın dünyada dehrî dutar, Mustafâ yolını Gülşehrî dutar

    DER HÂTİMET-İ KİTÂB-I, MANTIKU’T-TAYR, Bİ’S-SA‘ÂDETİ VE’L-HAYR
  4395. Ol zamân bu bûsitânda nevbahâr, Şâhı dür berg eyledi vü la‘li bâr
  4396. Bâg uçmakdan sebak iltür-idi, Serv tûbî vü reyâhîn hûr-idi
  4397. Yil çemen içinde ‘anber-bîz-idi, Bulıduñ gözi cevâhir-rîz idi
  4398. Gülsitân handân u sahrâ lâlezâr, Bâg sersebz ü çemen pür berg ü bâr
  4399. Çün çemende bülbül ün dartar-ıdı, Gül tarabdan göñlegin yırtar-ıdı
  4400. Ben bu nesrînüñ saçın örer-idüm, Erguvânuñ agzını sorar-ıdum
  4401. Nergis ü reyhân direr-idüm delim, Bülbül-ile bahs ider-idüm ‘azîm
  4402. Ol çün üstâdı beni sanur-ıdı, Kuş dilini benden ögrenür-idi
  4403. Yidi yüz on yidi yıl olmış-ıdı, Hicrete kim bu gül açılmış-ıdı
  4404. Kim kıyâmet devrine degin dura, Dünyada vü kendü devrânın süre
  4405. Rûm ilinde bir mubassır isterem, Kim aña Çîn bütlerini gösterem
  4406. Rûm ili bütlerini peydâ kılam, Dahı Çîn bütlerini yagma kılam
  4407. Kendüzümi her serefrâza uram, Gül şarından odı Şîrâz’a uram
  4408. Mantıku’t-tayr’ı ki ‘Attâr eyledi, Pârisîçe kuş dilini söyledi
  4409. Anı Türkî sûretinde biz dakı, Söyledük bülbül gibi Tañrı hakı
  4410. Çün Felek-nâme düzetdük şâhvâr, Pârisîçe taht u tâc u zernigâr
  4411. Türk dilinçe dahı Tâzîden latîf, Mantıku’t-tayr’ı eyledük aña harîf
  4412. Ben bu Türkî defterin çün dürmeyem, Pârisîçesi-y-ile degşürmeyem
  4413. Kimse böyle tatlu söz söylemedi, Kimse bundan yig kitâb eylemedi
  4414. Bunça bâb eylemişem bunda ki hîç, Kılmadı ‘Attâr ol fende basîc
  4415. Şehd ü şeker h˘ônını key dökmişüz, Dürr ü gevher tohmını çok ekmişüz
  4416. Çün murassa‘ söylene te’lîfümüz, Kimseden utanmaya tasnîfümüz
  4417. Degme ‘ilme ‘akl yitüren bizüz, Kim Kudûrî nazma getüren bizüz
  4418. Degme ‘ilmüñ sırrını çün söyledük, Degmesinden bir risâle eyledük
  4419. Çün Süleymân hüdhüde kıldı ‘itâb, Kim kıla tasnîf bundan yig kitâb
  4420. Yañıla kuşlar dilin yüz nâz-ıla, Bundan örgene vü yüz biñ sâz-ıla
  4421. Beni ko kim kuş dilini söyleyem, Kim Süleymân’a yüz er ad eyleyem
  4422. Ter söz oldurur ki reng-âmîz ola, Lezzeti şîrîn ü şûr-engîz ola
  4423. Hak bilür çün bu güli kim eyledük, Nâdire şîrîn ü key ter söyledük
  4424. Kimsene durmaz cihânda pâyidâr, Sözden artuk nesne kalmaz yâdigâr
  4425. Sözi kaçan degme nâdân añlaya, Mantıku’t-tayr’ı Süleymân añlaya
  4426. Añlamaya hikmetin degme hakîm, Zîra fevka külli zî-‘ilmin ‘alîm (12/76)
  4427. Degme ‘âm adlu bulımadı halâs, ‘Âlemi Gülşehri adı dutdı hâs
  4428. İy Süleymân şol kopuzuñ kılını, Bur kim ögrenlüm bu kuşlar dilini
  4429. Kuş misâli bunda ‘Attâr’uñ-durur, Kalanını eyleyen yâruñ-durur
  4430. Söz diler-iseñ kim eş ola saña, On iki ‘ilmi hevîc eyle aña
  4431. Çok kişi işidiçek tañlar sözi, Kuluvuz anuñ ki ol añlar sözi
  4432. Biz bu Gülşen-nâme’de kim eyledük, Dükeli ‘ilm ıstılâhın söyledük
  4433. Eylemeye kimse bir fenden beyân, Kim bu Gülşen’den bulımaya ‘ayân
  4434. Dökdi Gülşehrî girü dürr ü güher, Mantıku’t-tayr’ı tamâm oldı meger
  4435. Hikmet-ile söyle sözi iy hakîm, İstakım hâzâ sıratum müstakîm (3/51)
  4436. Mustafâ’nuñ himmetinde bu kitâb, Açdı her ma‘nî yüzinden yüz hicâb
  4437. Derdümüz dermâna irdi ‘âkıbet, Nâmeler ‘unvâna irdi ‘âkıbet
  4438. Şükr ol bir Tanrı’ya kim bu kelâm, ‘Ömrümüzden ilerü oldı tamâm

Tañrı rahmet eylesün ol kişiye, Fâtiha ihsân ide kâtibine

Vallâhu a‘lem bi’s-savâb, Ve ileyhi yerci‘ü’l-me’âb